• 360 Magazine
  • Reader
  • Goed doen moet goed gedaan worden

Goed doen moet goed gedaan worden

360 Magazine | Amsterdam | 07 januari 2021

Renee Bach ging met een christelijke opvoeding en de beste bedoelingen naar Oeganda om kinderen te redden van de hongersnood. Haar missie kreeg internationale belangstelling toen zij werd aangeklaagd omdat er onder haar bewind opvallend veel kinderen stierven. Was zij verantwoordelijk?

De toekomst van de ontwikkelingshulp

The New Humanitarian, een mediaorganisatie gefinancierd door de Verenigde Naties, vroeg aan vooraanstaande figuren in de ontwikkelingssector en daarbuiten – van beleidsmakers tot mensen die ervaring hebben met crisissituaties – om hun visie voor de toekomst te schetsen. 360 selecteerde enkele in het oog springende antwoorden.

‘De staten moeten ervoor zorgen dat oorlogsmisdadigers worden berecht,’ aldus Nobelprijswinnaar Nadia Murad. De jezidische mensenrechtenactivist Nadia Murad kreeg in 2018 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor vrouwenrechten in gewapende conflicten. Ook in haar bijdrage spreekt ze zich uit tegen het gebruik van seksueel geweld als oorlogswapen.

‘Tot de tweede helft van de twintigste eeuw werd er gesproken over seksueel en ander geweld tegen vrouwen alsof dat nou eenmaal bij oorlog hoort,’ schrijft Murad. Pas in de jaren negentig is dit door het Internationaal Strafhof erkend als oorlogsmisdaad. ‘We hebben nu het wettelijke precedent om conflictgerelateerd seksueel geweld serieus te nemen en te vervolgen, maar we zien nog steeds een gebrek aan bereidheid van de internationale gemeenschap om de daders ter verantwoording te roepen,’ aldus Murad. IS’ers die seksueel geweld hebben gepleegd tegen jezidi-vrouwen en -meisjes zijn nog niet berecht.

‘Landen als Nederland, Frankrijk en Duitsland voeren rechtszaken tegen Syriëgangers, maar veel andere staten blijven afstand doen van de verantwoordelijkheid voor hun onderdanen. Staten moeten ervoor zorgen dat deze IS-militanten worden aangeklaagd voor internationale misdrijven die de ernst van hun gedrag weerspiegelen. Er moet een einde komen aan de straffeloosheid.’

© Unsplash
© Unsplash

Klimaatverandering vraagt om verandering van aanpak

‘Als we willen voorkomen dat we overweldigd worden door de crises die op ons afkomen, moeten we onze aanpak veranderen,’ aldus ontwikkelingshulp- adviseur Paul Knox Clarke.

‘Klimaatverandering leidt en zal leiden tot enorme en onge- kende humanitaire crises die bijna onvermijdelijk zijn,’ schrijft Knox Clarke. ‘Om op deze crises te kunnen reageren, zullen humanitaire organisaties strategieën, vaardigheden en operationele benaderingen nodig hebben om crises, zoals bosbranden en hittegolven, het hoofd te kunnen bieden,’ aldus Knox Clarke.

‘Hoewel het systeem van crisishulp veel sterke punten heeft,’ vervolgt hij, ‘is verandering daar niet een van. Ondanks dertig jaar van serieuze discussies over participatie, lokalisatie, paraatheid, en de samenhang tussen hulpverlening en ontwikkeling, is er nog maar weinig echte, transformatieve verandering tot stand gebracht. Mensen moeten dringend nadenken over zowel het “wat” als het “hoe” van de verandering die we moeten doorvoeren om de dreigende klimaatcrisis het hoofd te bieden.’

Contant geld werkt beter

‘Hulp in de vorm van contant geld is een van de belangrijkste veranderingen van de afgelopen twee decennia,’ aldus beleidscoördinator Sophie Tholstrup.

‘Het geven van contant geld in plaats van goederen stelt de ontvangers in staat om te beslissen wat ze nodig hebben, ondersteunt de lokale economieën en is efficiënter,’ aldus Tholstrup, die werkt bij de organisatie Cash Learning Partnership. ‘Contant geld is uniek omdat het de beslissingsbevoegdheid verschuift van hulporganisaties naar de mensen die zelf door de crisis worden getroffen. Er is aangetoond dat mensen slimme keuzes maken en dat de ontvangers het geld vaak aan heel andere dingen uitgeven. Traditionele hulp is vaak slecht afgestemd op de wensen van de ontvangers.’

© Unsplash
© Unsplash

Organisers zonder grenzen

‘Ontwikkelingshulp zal alleen veranderen als de mensen aan de ontvangende kant een stem krijgen,’ zegt Arbie Baguios, oprichter van Aid Re imagined.

‘Veranderingen in het verleden zijn te veel afhankelijk geweest van interne hervormers in machtsposities,’ schrijft de uit de Filippijnen afkomstige Baguios. ‘De hervorming van ontwikkelingshulp is veel te sterk gebaseerd op interne mechanismen. Maar ook externe druk is noodzakelijk. Maar degenen die echt een belang hebben – mensen en gemeenschappen die hulp ontvangen – worden gemarginaliseerd. Pas als zij de facto macht krijgen, kan er een evenwicht ontstaan.’

Baguios ziet een oplossing in een vakbond van hulpontvangers. ‘Hulpontvangers kunnen zich vereni- gen om eisen te stellen aan een sector die zijn beloften al zo lang niet is nagekomen.’ Hij vervolgt: ‘Ik kan me een entiteit als Organisers zonder Grenzen voorstellen die als doel heeft hulpontvangers te mobiliseren voor een breed maar gemeenschappelijk doel (bijvoorbeeld om betere dienstverlening van internationale hulporganisaties te eisen). Tijdens een crisis zou een Organisers zonder Grenzen hulpontvangers kunnen samenbrengen om kwalitatief hoogstaande hulp te eisen en om organisaties verantwoordelijk te houden.’

Lokaal neemt de leiding

‘Lokale organisaties zijn het eerst ter plaatse tijdens een crisis,’ zegt Themrise Khan, onafhankelijk onderzoeker en beleidsanalist.

Er moet volgens Khan meer waardering en aandacht komen voor lokale organisaties. ‘Het internationale humanitaire systeem begrijpt niet dat crisishulp al deel uitmaakt van de contextuele structuur van landen. Het bestaat al generaties lang via filantropische, religieuze, etnische en zelfs klassenlijnen,’ aldus Khan.

‘Lokale organisaties worden vertrouwd, kennen de situatie en weten hoe dingen kunnen worden geregeld. Deze organisaties, vaak uit de gemeenschap zelf, zijn niet afhankelijk van de komst van externe hulp voordat ze op een crisis reageren. Hun reactie is onmiddellijk en onafhankelijk van externe hulp. Ze blijven de getroffen gemeenschappen bijstaan, lang nadat internationale organisaties zijn vertrokken,’ zegt Kahn.

De beleidsanalist breekt een lans voor een humanitaire sector waarin inheemse actoren de leiding hebben. ‘Een toekomstig humanitair systeem zal worden geleid door actoren die inheems zijn in de regio of de gemeenschap in crisis, terwijl alle anderen volgen. Inheems betekent niet de lokale tak van een internationale ngo; het betekent waarden die historisch geworteld zijn in het land van herkomst en zijn bevolking. Deze waarden moeten door de externe organisaties worden erkend voor hun komst.’

‘Wij Afrikanen moeten onze eigen toekomst vormgeven’

‘Het wordt tijd dat we niet meer afhankelijk zijn van internationale solidariteit en een afbrokkelende wereldorde,’ aldus Lynne Muthoni Wanyeki, regiodirecteur Afrika van Open Society Foundations.

‘Lokale innovatie vult de leegte op die de internationale gemeenschappen in de nasleep van de pandemie hebben achtergelaten.’ Wanyeki beschrijft de positieve verandering die ze nu in Afrika ziet gebeuren: ‘Mensen zetten directgeldprogramma’s voor medeburgers op, beginnen adopteer- een-familie-initiatieven, houden buurtcollectes. Dit komt boven op de vele informele sociale vangnetten die altijd al bestonden, ondanks dat er vanuit de diaspora nu minder geld wordt gestuurd.’

‘Ook de creativiteit, de innovatie, het onderzoek en de ontwikkeling en productiecentra zijn lokaal: er is een goedkoop test- en vaccinonderzoek opgezet door een onderzoeksalliantie van Afrikaanse universiteiten, lokale hulporganisaties en kleding- fabrikanten maken beschermingsmiddelen, en jonge knappe koppen ontwerpen beademingsapparaten om bezig te blijven nu universiteiten zijn gesloten,’ zegt Wanyeki.

‘Dat is de toekomst van noodhulp. We willen geen stukje van de taart meer. We willen zelf de taart bakken. Als we dat doen, zijn we klaar om een echte gelijkwaardige relatie aan te gaan met de rest van de wereld.’

Beqaa Valley, Lebanon © Unsplash
Beqaa Valley, Lebanon © Unsplash

Humanitaire hulp is geen oplossing zonder duurzame vrede

‘Echte verandering kan alleen worden bereikt door politieke oplossingen voor de crises die de vluchtelingenstromen veroorzaken,’ zegt Filippo Grandi, Hoge Commissaris voor vluchtelingen bij de VN.

‘De grote crises van het afgelopen decennium hebben aangetoond dat humanitaire actie slechts een gedeeltelijke reactie kan zijn op de omvang en de complexiteit van de huidige situaties waarin mensen gedwongen worden om te vluchten,’ aldus Grandi.

‘Hoewel noodhulp het lijden helpt te verlichten, kan geen enkele hoeveelheid humanitaire hulp een oplossing bieden voor de benarde situatie van degenen die gedwongen moeten vluchten,’ zegt Grandi. ‘Oplossingen voor ontheemding zijn fundamenteel afhankelijk van een succesvolle oplossing van het conflict en van investeringen in het handhaven en opbouwen van vrede – en van het vermogen van staten om de eensgezindheid te vinden die nodig is om met dit doel samen te werken.’

Een rol voor bedrijven

Tara Nathan, uitvoerend vicevoorzitter digitale ontwikkelingsoplossingen bij Mastercard, pleit voor een grote rol voor het bedrijfsleven.

‘De private sector is waarschijnlijk het meest geschikt om een crisisinterventie van begin tot eind te beheren, en toch worden bedrijven vaak gedegradeerd tot leverancier of verkoper,’ zegt Nathan. Ze heeft een betere samenwerking tussen bedrijven en hulporganisaties voor ogen.

‘Bedrijven en humanitaire organisaties zouden naast elkaar, elk voor zich, hun talenten kunnen inzetten: lokale gemeenschappen en ngo’s kunnen de behoeften in kaart brengen, internationale ngo’s de wereld- wijde middelen en netwerken activeren en bedrijven kunnen hun expertise op het gebied van oplossingsinnovatie inzetten. Samen zouden we ontelbare bedragen en ontelbare levens kunnen redden.

Dit artikel werd samengesteld door .
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.