• Jutarnji List
  • Economie
  • Het ziekste land van de Balkan

Het ziekste land van de Balkan

Jutarnji List | Zagreb | Vlado Vurusic | 17 mei 2017

Sinds de verkiezingen van afgelopen december is de politieke chaos in Macedonië compleet. Zelfs het parlement werd bestormd. ‘Een conflict zou de hele regio instabiel kunnen maken.’

Het kleine Macedonië, de armste republiek van voormalig Joegoslavië, worstelt met een politieke crisis. Op 27 april bereikte deze crisis haar apotheose toen radicale nationalisten van de beweging Voor Een Verenigd Macedonië het parlement binnenvielen. Nog altijd weigeren parlementsleden van de VMRODPMNE, de partij van demissionair premier Nikola Gruevski, hun nederlaag te erkennen bij de parlementsverkiezingen van vijf maanden geleden.

Het parlement had juist Talat Xhaferi (de leider van de Albanese minderheid) tot parlementsvoorzitter gekozen 
toen de manifestanten het parlement binnenstormden. Ten minste één van hen droeg een bivakmuts, een ander een T-shirt met daarop het symbool van de HOS (Kroatische bevrijdingskrachten) en de slogan ‘Pal voor het vaderland’ [gebruikt door Kroatische nazi’s en later weer opgepikt door extreem-rechts]. De inval verliep bijzonder gewelddadig: minstens honderd mensen raakten gewond. Zoran Zaev, leider van de grootste oppositiepartij, de sociaal-democratische SDSM, werd met bloedend hoofd afgevoerd. De burgemeester van de stad Struga moest zelfs in kritieke toestand in het ziekenhuis worden opgenomen.

Verontrustend genoeg zijn ook Servische voetbalsupporters, bekend om hun gewelddadigheid, uit Belgrado gekomen om “de strijd van de Macedoniërs vóór het orthodoxe geloof en tegen de Albanezen” te steunen

Dokter Milan Risteski, lid van de VMRODPMNE en tevens directeur van een academisch oncologisch centrum in de Macedonische hoofdstad, vertelt dat de politieke situatie erg gespannen is; volgens hem is er weinig voor nodig voordat die tot ontploffing komt. Hij hoopt maar dat ‘redelijke mensen en niet de heethoofden de overhand krijgen, zodat het ergste vermeden kan worden’.

Heethoofden zijn er zowel aan Macedonische als aan Albanese kant [25 procent van de bevolking]. Zij grijpen de crisis aan om het land aan de rand van de afgrond te brengen. Hoogstwaarschijnlijk waren de gewelddadige actievoerders in het parlement sympathisanten van de VMRODPMNE. Op het moment dat Xhaferi werd gekozen, riepen de parlementsleden van deze partij: ‘Dit is een staatsgreep!’

Aanhangers van de VMRO-DPMNE bij het parlement op 27 april. – © Getty
Aanhangers van de VMRO-DPMNE bij het parlement op 27 april. – © Getty

De huidige crisis begon bij de parlementsverkiezingen van 11 december, waarbij geen van de partijen een meerderheid kreeg. De zittende VMRODPMNE-regering van Nikola Gruevski kreeg twee zetels meer dan de sociaal-democratische SDSM van Zoran Zaev. Maar sinds de SDSM een coalitie sloot met de Albanese partijen en zo een meerderheid in het parlement verwierf, probeert de VMRODPMNE op alle mogelijke manieren te verhinderen dat de coalitie een regering vormt. Ook president Gjorge Ivanov weigerde Zaev deze taak toe te vertrouwen. Zaevs politieke tegenstanders beschuldigen hem ervan Macedonië te hebben ‘verkwanseld’ aan de Albanezen, van het land een federale staat te willen maken en het Albanees als tweede officiële taal te willen invoeren.

Macedonië is momenteel zonder twijfel het ziekste land van de Balkan. De politieke chaos is zo groot dat het land het risico loopt dat grote mogendheden er gaan ingrijpen. Gruevski wordt openlijk gesteund door Rusland, terwijl Zaev de steun van de Verenigde Staten en de Europese Unie geniet. Vorig jaar protesteerden Zaevs aanhangers tegen president Ivanov, nadat hij personen amnestie had verleend die verdacht werden van het afluisteren van oppositieleiders en onafhankelijke intellectuelen. Rusland noemde dit toen een ‘poging om via straatprotesten een legitiem gekozen regering af te zetten’.

De laatste tijd is het juist de tegenpartij die de straat opgaat. Dagelijks protesteren de aanhangers van de VMRODPMNE. Verontrustend genoeg zijn ook Servische voetbalsupporters, bekend om hun gewelddadigheid, uit Belgrado gekomen om ‘de strijd van de Macedoniërs vóór het orthodoxe geloof en tegen de Albanezen’ te steunen.

Risteski vermoedt dat de spanningen tussen Macedoniërs onderling op het moment sterker zijn dan die tussen Macedoniërs en Albanezen. Hij vertelt dat Zaev tijdens de campagne pleitte voor een ‘internationale staat’, oftewel een Macedonisch-Albanese eenheidsstaat. ‘Zijn kiezers wisten dus waar ze aan toe waren,’ aldus Risteski.

De Macedonische crisis komt niet uit het niets. Het land heeft nooit echt deelgenomen aan de Europese integratie. In 2006 zou het lid worden van de NAVO, maar Griekenland blokkeerde dit proces omdat het bezwaar had tegen de naam Macedonië (volgens Athene heeft Griekenland historische en geografische rechten op deze naam). Toen er geen overeenstemming kon worden bereikt, kreeg Macedonië in internationale organisaties de volstrekt bizarre en zelfs tragikomische naam ‘voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’ toebedeeld.

Identiteitscrisis

Sinds 2005 is het land kandidaat-lid van de Europese Unie, maar dit stadium is het nog niet voorbij gekomen. Zo werd Macedonië het doodlopende straatje van Europa, terwijl wel verlangd werd dat de politieke situatie in het land zich zou stabiliseren. Onderwijl doet de Europese Unie geen enkele handreiking, bijvoorbeeld door de Grieken over te halen hun blokkade op te geven of door – op zijn minst symbolische – toetredingsonderhandelingen te beginnen.

De Macedoniërs maken een ernstige identiteitscrisis door. Macedonië houdt vast aan de ongefundeerde en onredelijke claim de erfgenaam te zijn van het antieke Macedonië, wat niet spoort met de geschiedenis van het land en zijn bevolking. Een conflict zou de hele regio instabiel kunnen maken, gezien de claims van allerlei landen op het Macedonische grondgebied en de bevolking. Zowel Albanië als Kosovo eisen een deel van het grondgebied op, Griekenland de naam, Bulgarije de taal en het volk (maar wil wel de staat erkennen) en Servië de Macedonisch-Orthodoxe kerk.
Vlado Vurusic

Auteur: Vlado Vurusic
Vertaler: Valentijn van Dijk

Jutarnji List
Kroatië, dagblad, oplage 53.000

Opgericht na de onafhankelijkheid van Kroatië in 1991. De ‘Ochtendkrant’ is de op een na grootste krant van het land, liberaal georiënteerd en biedt veel ruimte voor columns van nieuw Kroatisch schrijftalent.

Dit artikel van Vlado Vurusic verscheen eerder in Jutarnji List.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.