• Reportagen
  • Reader
  • Huisarrest

Huisarrest

Reportagen | Bern | 09 juli 2020

Russische priesters komen in opstand tegen de afgelasting van de viering van het orthodoxe paasfeest. Aartsbisschop Tkatsjev briest: ‘Op grond van de cijfers kunnen we dit niet eens een pandemie noemen! Zodra je de televisie uitzet, houdt het coronavirus op te bestaan.’

Ouders in Denemarken komen in opstand tegen het openen van kinderdagverblijven en kleuterscholen en richten een Facebookgroep op: ‘Mijn kind is geen proefkonijn.’ Een vooraanstaande arts in een groot ziekenhuis in Zweden zegt tegen het tijdschrift Time dat de Zweedse aanpak vermoedelijk zal resulteren in een drama van ongekende omvang. Anders Tegnell, de epidemioloog die aan het hoofd staat van de Zweedse coronabestrijding, brengt daar tegen in dat we op dit moment allemaal proefkonijn zijn, mensen in landen met een strenge lockdown ‘misschien nog wel meer dan de Zweden’. Onlinebookmakers, werkzaam in een bedrijfstak waar wereldwijd zo’n 1,6 biljoen per jaar in omgaat, zitten volledig aan de grond. Omdat er geen live wedstrijden meer worden gespeeld, worden er ‘spookwedstrijden’ georganiseerd, zoals de wedstrijd tussen de fictieve Oekraïense teams FC Berdyansk en SC Tavriya, compleet met een gefingeerde live ticker voor de goklustigen. Drievoudig Ironman-kampioen Jan Frodeno haalt tweehonderdduizend euro op voor een goed doel door thuis de volledige 226 kilometer van een Ironman-traject af te leggen, zwemmend in een bad met jetstream, fietsend op een hometrainer en rennend op een loopband. Vlak voor zijn honderdste verjaardag haalt de Engelse oorlogsveteraan kapitein Tom Moore met een fundraiser meer dan 28 miljoen pond op door honderd keer met zijn rollator zijn vijfentwintig meter diepe tuin op en neer te lopen. Credit Suisse past de bonusregelingen aan om managers te beschermen in het geval van een wereldwijde depressie ten gevolge van het coronavirus. Goed nieuws voor de professionele gokkers in Las Vegas: zij kunnen nu aanspraak maken op een werkloosheidsuitkering. De Amerikaanse wapenverkoper Ammo.com meldt een omzetstijging van 800 procent tussen 23 februari en eind maart, ten opzichte van de veertig dagen daarvoor. Een kanoër verlaat zijn omgeslagen kajak in woelig water en weet ternauwernood een klein eilandje te bereiken in Jamaica Bay, New York. Hij wordt gered door de politie nadat hij met grote letters ‘HELP’ in het zand heeft geschreven. ‘Een kanoër die social distancing wel heel serieus neemt,’ grapt het hoofd van de politie in een tweet.

Híjar

Spanje
Midden op het Híjar-plein laat de burgemeester zijn staf zakken terwijl hij zoals altijd om zijn as draait. Op zijn netvlies schitteren duizenden in het zwart geklede trommelaars die zich al vijfhonderd jaar op deze plek verzamelen. In 2020 trommelen ze niet samen, maar ze zíjn de fanfare van Semana Santa en daarom zal geen pandemie ter wereld hun het zwijgen opleggen. Tijdens de Ruta del Tambor y el Bombo in Teruel is Pasen meer dan een religieuze aangelegenheid, het is het geloof in percussie. Het oorverdovende geluid van duizenden drumstokken die tegen het trommelvel slaan is een kreet van saamhorigheid, waar nu meer dan ooit behoefte aan is. Dit jaar trommelen ze op de balkons van het dorp of ver weg, zoals Luis Buñuel elke Goede Vrijdag deed. Velen beschikken niet over een trommel hier in de stad en pakken in plaats daarvan potten en pannen. Sommige mensen slaan lusteloos en verdrietig, anderen slaan met alle kracht die ze in zich hebben terwijl hun tranen over het trommelvel stromen, maar overal echoot unaniem de hashtag #Alleskomtgoed.
Mari Cruz Aguilar

Kaapstad

Zuid-Afrika
We maken ons grote zorgen om onze buren, die we geen van allen kunnen zien. In Zuid-Afrika is het nooit anders geweest. Tijdens de apartheid trokken politici visuele barrières op – stortplaatsen voor mijnafval, spoorlijnen – om arm en rijk, zwart en wit, van elkaar te scheiden. Als mensen elkaar niet kunnen zien, was het idee, dan zullen ze ook niet jaloers worden of zich druk maken om elkaar, zelfs al wonen ze op slechts honderd meter afstand.

In maart werd er in Zuid-Afrika een ongekend strenge lockdown afgekondigd: geen alcohol, geen postbezorging, geen ommetjes. Westerlingen voorspelden rellen. Wij zijn een arm, Afrikaans land. Maar Zuid-Afrikanen weten hoe pijnlijk het is wanneer het je wordt verboden om van je buren te houden. En ze weten dus ook wat een voorrecht het kan zijn om toch iets voor elkaar te doen.

Dus zijn de meeste straten verlaten als een filmdecor. Een vriendin, die zelf ook arm is, heeft op Facebook tienduizend dollar ingezameld voor onbekenden die haar hebben laten weten dat ze honger hebben. Sommige mensen vroegen haar of ze daar geen bewijzen van wilde. We moeten blindelings van elkaar durven houden, luidde haar antwoord. Is dat uiteindelijk niet de enige vorm van liefde?
Eve Fairbanks

Rusland

Moskou
Alles begon met het keeshondje in Singapore dat ziek werd van het virus en doodging. De mystieke en mythologische houding ten opzichte van elke beangstigende situatie heeft ertoe geleid dat naast de opgang naar mijn huis een onzekere, dikke kat op een stuk karton zit en iedereen aankijkt die uit de deur van het woonblok naar buiten komt. Geluid maakt ze niet. Ze loopt ook niet weg. Op het stuk karton ligt ook een handje droogvoer. Eten krijgt ze wel, maar het hele huis zou willen dat ze eindelijk capituleerde en vertrok. Je hart laten stelen door de trouwe Hachiko is iets voor gelukkige tijden. Als hier in Moskou de katten (de eigenlijke huisgoden van de moderne tijd) het huis uit gezet worden, is dat hetzelfde als de pogingen van bezorgde Fransen en Engelsen om 5G-masten te vernielen. De Moskouse burgerman heeft die dodelijke straling nog niet op zijn radar, maar van de mythe dat katten het virus overbrengen is hij zo goed als overtuigd. Mijn observatiegebied is een wijk aan de rand van de stad, waar mensen wonen die gewend zijn zich er doorheen te slaan, en die gewend zijn hun overbodige ballast vakkundig kwijt te raken. Het bewijs daarvoor zijn de schichtige, uit hun huizen verbannen katten, die zich soms geen stap van de deur van hun voormalige eigenaren vandaan wagen. Het aantal dieren dat dezer dagen bij het asiel wordt afgegeven is twee keer zo groot als normaal, in veel gevallen worden ze geweigerd.
Jevgenija Pisjtsjikova

Mainz

Duitsland
Ze is geoefend in het alleen-zijn. Ze is al jarenlang single. Maar nu haar baas haar tot twee weken quarantaine heeft veroordeeld nadat een collega corona heeft opgelopen, beleeft ze de extreme variant van het singlebestaan. Ze voelt zich als de laatste gevangene op Alcatraz. Positief denken, zegt ze tegen zichzelf in haar extra beveiligde gevangenis. Ze heeft een goede vriendin in Mainz die net als zij door het lot is voorbestemd tot een singlebestaan. En: er is de televisie, die de troostzoekers nooit alleen laat. ‘Neemt u de danshouding aan,’ zegt elke zondag een dansleraar genaamd Ernst Fern, die het televisiepubliek in de jaren zestig van de vorige eeuw in Gestatten Sie? in zwart-wit de volgorde van de pasjes van de standaarddansen aan de hand deed. De uitzendingen lagen decennialang te verstoffen in de catacomben van het televisiearchief en worden nu door het coronavirus nieuw leven ingeblazen. Elke zondagochtend belt ze haar vriendin in Mainz. Beiden zetten dan hun telefoon op de speaker, doen de televisie aan en zetten het stemgeluid van Ernst Fern hard. En dan dansen ze synchroon de foxtrot en de chachacha onder de ogen van die man met zijn stijve jarenzestigretoriek. En ze dansen – de laatste gevangenen van Alcatraz – voor-voor-zij-sluit-terug vanaf het rotseiland over het water naar het vasteland van de normaliteit.
Sabine Riedel

4 juli 2020, New York, Verenigde Staten – © Gabriela Bhaskar / Bloomberg / Getty
4 juli 2020, New York, Verenigde Staten – © Gabriela Bhaskar / Bloomberg / Getty

Lima

Peru
De regering heeft bijna iedereen verboden de straat op te gaan, en op zondag is er een algeheel straatverbod.

Vandaag zag een legercommandant op straat een stel met een baby en hij vroeg wat ze daar deden. ‘We moeten naar een ziekenhuis,’ zei de vader, ‘onze zoon heeft een flesje shampoo gedronken.’ De commandant opende zijn autoportier en bracht hen naar het ziekenhuis. Tijdens de lockdown ging commandant Carlos Enrique Freyre in zijn groene uniform van de ene plek naar de andere. In de lege straten doemden onbekende mensen in hun eentje op, als spookgedaanten aan de andere kant van zijn autoruiten. Drenkelingen te voet die wachten tot iemand hen ziet. Twee zussen die hun aan kanker lijdende vader naar het ziekenhuis hadden gebracht en er een dag over zouden hebben gedaan om thuis te komen. Een tattoo-artiest die na een ruzie door zijn vriendin op straat was gezet.

Tien jaar eerder publiceerde commandant Freyre de roman El Fantasmocopio, die gaat over een jongetje van de Aymara-stam dat een tijdmachine maakt om de doden te kunnen bezoeken. Nu ziet hij vanuit zijn auto mensen die proberen te overleven. Als hij vandaag naar huis gaat, vraagt hij zich af waarom een baby shampoo lekker zou kunnen vinden.
Julio Villanueva Chang

Moskou

Rusland
‘U staat in de weg.’ Ze wordt weggestuurd bij de incheckbalie. Ajana wurmt zich naar de muur en huilt, heel zachtjes. Nasar slaapt. Hij is zeven dagen oud. Een paar uur geleden is zijn navelstreng afgevallen. Met vierhonderd anderen zijn hij en zijn moeder gestrand op Moskou-Zjoekovski.

Hun vluchten zijn geannuleerd, hun vaderland weigert hen toe te laten. Ajana is een gast-arbeidster die in Moskou heeft gewerkt, net als alle anderen die hier gestrand zijn. Ze zitten al 24 uur hier op het vliegveld, hebben op de vloer geslapen, eten niets dan biscuitjes en brood. Het is benauwd en koud. Een vliegtuig – niet het hunne – vliegt naar het oosten, Kirgizië. Mensen roepen: ‘We houden het niet langer uit!’ ‘Laat ons aan boord!’ Een mededeling: de beschikbare plaatsen gaan naar vrouwen met kinderen. De kordate Goelsat, ze was ploegleidster bij KFC, sorteert de mensen, haalt gezinnen uit elkaar. ‘Een soort Kirgizische Titanic,’ zegt Ajana’s zus Medina. Er is geen tijd om afscheid te nemen. Met Nasar op haar arm gaat Ajana een verdieping hoger naar de paspoortcontrole. Dan het afscheid. Weer huilt ze geluidloos, en Medina omhelst haar, wiegt haar een halve minuut heen en weer. Nasar, in de armen van de twee vrouwen, is diep in slaap. Op 3 april gaat het luchtruim van Rusland helemaal dicht.
Elena Kostjoesjenko

Vilnius

Litouwen
Justyna zit in nachtjapon op de bank. Ik hou de smartphone voor haar blote borst, haar man staat op een voetenbankje en schijnt van boven bij met een zaklantaarn. Uit de smartphone klinkt een stem:‘Goed, maak nu de baby een beetje boos, zodat ze gaat huilen, ik wil haar tong even bekijken. Ik zie niets, probeer het eens uit een andere hoek…
En laat nu zien hoe ze zuigt. Heel goed.’

Ik ga weer wat verder weg met de smartphone, de vrouw op het beeldscherm laat Justyna een roze, pluchen borst zien. Ze drukt er met drie vingers op en zegt: ‘Zó moet je hem in de mond van je dochter stoppen, zo diep mogelijk.’ Justyna probeert het. ‘En nu wil ik zien hoe je tepels er na het drinken uitzien. Prima, precies zoals ze eruit horen te zien.’ Geen van Justyna’s vriendinnen heeft borstvoeding gegeven, maar zij wil
borstvoeding geven. De Litouwse gezondheidsdienst is niet op hulp aan zogende moeders voorbereid. Aniela is op de wereld gekomen toen in Litouwen alle supermarkten in principe gesloten waren.
Ewa Vołkanovska-Kołodziej

Managua

*Nicaragua *
Tegen het eind van de middag begint de zon die de lucht boven de straatstenen vertroebelt te zakken en loop ik drie kilometer om mijn ouders te bezoeken. Ik ga lopend want in deze epidemische tijden durf ik de bus niet te pakken. De nieuwsgierige ogen die me volgen vanuit hun huizen laten zien dat er inwoners zijn die twijfelen aan de juistheid van de coronacijfers van het ministerie van Gezondheid. Ze twijfelen ook omdat datzelfde ministerie zijn deuren sloot voor de gewonden tijdens de protesten tegen de regering in 2018. Hier op straat krioelt het van de straatverkopers die zoals acht op de tien Nicaraguanen elke dag uit werken gaan om te kunnen eten. Ik koop wat snoep van hen maar durf hun niet te vragen of zij bij de 40 procent Nicaraguanen horen die geen drinkwater hebben. Onze president heeft zich de afgelopen achtenveertig dagen slechts één keer laten zien. Dat is niks nieuws, zoals het ook niks nieuws is dat thuisblijven en je handen wassen in Nicaragua lastig is. Het coronavirus heeft alleen maar zichtbaar gemaakt wat begraven leek.
Julián Navarrete

Teheran

Iran
Zeg, hoe gaat het nu tijdens de quarantaine eigenlijk met Virgula, je hond?

Ik heb hem een andere naam gegeven. Hij heet nu Corona!

Waarom uitgerekend de naam van dat gemene virus?

De eerste dag van de quarantaine heb ik in het rommelkamertje van ons huis een doos voor hem neergezet om zijn behoefte in te doen. Later in de middag ontdekte ik opeens dat hij in mijn bed had gepoept. Toen heb ik hem weer naar het kamertje gebracht en hem de doos laten zien. De volgende middag zag ik dat hij zijn vuiligheid had gedeponeerd op de papieren en documenten die ik van kantoor had meegenomen en die op mijn bureau lagen. Ik heb hem nog een keer meegenomen naar het kamertje en hem naast de doos alles nog eens uitvoerig uitgelegd. Maar de dag daarna had hij zijn drol in de mand met schone lakens neergelegd. Zeg nou zelf, is er een naam die beter past bij een hond die van mijn leven zo’n zooitje heeft gemaakt? 
Amir Hassan Sjeheltan

Goa

India
De golven trekken regelmatige lijnen in het witte zand, alsof de wereld niet van de ene dag op de andere veranderd is. Boven zee draaien zwarte wouwen waardig hun rondjes, blauwe ijsvogels springen van tak tot tak. Maar er ontbreekt iets in dit landschap: de zorgeloos zonnebadende mensen op het strand. In de bar zitten een paar gasten op het schermpje van hun telefoon te turen. De laatste dagen steeds dezelfde. Digitale nomaden. Mensen op zoek naar zingeving. Deelnemers aan plotseling afgebroken yogacursussen. Een rugzak in plaats van een thuis en een laptop in plaats van een bureau. Al jaren onderweg, zonder vaste verblijfplaats. Vandaag Thailand, morgen Bali. Zenuwachtig zoeken ze op hun telefoon naar de laatste tickets voor vluchten naar Australië, Denemarken of Engeland. Daar waar hun paspoort is uitgegeven. En waar de vrouwen wonen die hun het leven hebben geschonken.
Urszula Jabłońska

Buenos Aires

Argentinië
_In een vaas in mijn huis staat een stengel, de laatste van de tuberoos die al heel lang op mijn balkon staat en geen bloemen meer geeft. Er is alleen nog die elegante lange groene stengel die weigert te sterven. De stengel uit het water halen en in de vuilnisbak gooien zou op een moord lijken. Er zit te veel leven in alles wat leeft. Het leven boezemt me een respect in dat me verlamt. _
*Leila Guerriero  *

Los Angeles

Verenigde Staten
‘Heb je je mondkapje?’ vraag ik aan mijn man, die in de deuropening staat. Hij knikt. ‘Ontsmettingsmiddel?’ Hij knikt opnieuw. Dan draait hij zich om, stapt in zijn pick-up en rijdt naar zijn werk. Mijn man heeft een vitaal beroep. Hij adviseert bedrijven die brandbeveiligings- en alarminstallaties nodig hebben. Daarvoor moet hij de gebouwen bekijken waar ze geïnstalleerd moeten worden. Momenteel staan die gebouwen meestal leeg. Onlangs was er echter een vrouwelijke conciërge die het hem voortdurend lastig maakte. ‘Het loopt allemaal niet zo’n vaart,’ zei ze, terwijl ze hem in zijn zij porde. ‘Stel je toch niet zo aan.’ Een mondkapje had ze niet gedragen. We zijn blij dat mijn man zijn baan heeft. Als hij niet naar de afspraken ging, zou hij waarschijnlijk worden ontslagen. Dan zouden we niet alleen per direct zijn salaris kwijtraken, maar ook de zorgverzekering voor ons beiden. Dat maakt me onrustig. Bijna even onrustig als het moment waarop hij zijn pick-up vanaf onze oprit de straat op stuurt. Aan de achteruitkijkspiegel bengelt nu altijd een wit mondkapje.
Kerstin Zilm

Teheran

Iran
Ik leg mijn viool niet weg, dan hoor ik de buurvrouw niet huilen. Ik neem de telefoon niet op. Alles wat zich buiten afspeelt, is slecht, en ik zit gevangen. Ik heb niemand verteld dat ik mijn ouders heb besmet, tweederde van mijn collega’s is afwezig. Mijn werk bestaat eruit om uit een oceaan van valse en opzettelijk misleidende informatie de juiste te vissen. Leugens te ontmaskeren, keer op keer. Mijn enige troost in deze dagen van ziekte is dat buiten de muren het voorjaar onverstoorbaar zijn gang gaat. In mijn door alle zorgen slapeloze nachten hoor ik hoe mijn dronken buurman in het steegje hiernaast uit schaamte voor zijn machteloosheid zichzelf en god de schuld geeft.
Fatemeh Karimkhan

Praag

Tsjechië
Een van de eerste initiatieven die vindingrijke Tsjechen hebben ontplooid, heet ‘Red het bier’. En zo eenvoudig is het om redder te zijn: men rijde naar een van de dichtstbijzijnde kleine of microbrouwerijen en kope daar zijn voorraad bier, die al kant-en-klaar in literflessen is gebotteld. De afgelopen maanden hebben alle brouwerijen ketels bier bereid voor de zomer, want op festivals en in biertuinen is de vraag groot – normaal gesproken tenminste, want dit jaar zou weleens alles anders kunnen zijn. En voordat de brouwers hun bier dus in het riool moeten kieperen, kunnen de Tsjechen het nu heldhaftig redden.

Inmiddels zijn er zelfs mondkapjes met een ritssluiting voor de mond, zodat je uit een glas of een fles kunt drinken zonder eerst moeizaam het mondkapje van je gezicht te pellen en daarvoor mogelijk zelfs op de bon te worden geslingerd. Eén illusie wordt de Tsjechen in deze crisis benomen, en met dat besef zullen ze nog lang moeite hebben. Ze zijn trots op hun jaarlijkse bierconsumptie per hoofd van de bevolking, want die 144 liter maakt ze met een reusachtige voorsprong op de Duitsers wereldkampioen. Maar het unieke feit doet zich voor dat de consumptie momenteel enorm inzakt, wat door de gesloten grenzen zou kunnen komen. Toeristen mogen momenteel het land niet in. Zou het wereldrecord dus eigenlijk door de bezoekers worden gevestigd en helemaal niet door de Tsjechen zelf? In de postcoronatijd zal er veel te verwerken zijn.
Kilian Kirchgessner

Sjanghai

China
De afgelopen jaren is in China het type van de onderzoeksjournalist om politieke en economische redenen zo goed als uitgestorven. Maar in de aanvankelijke chaos na het uitbreken van de coronaepidemie ontstond er toch een hele serie opmerkelijke reportages. Zo schreef de journaliste Gong Jingqi in People over klokkenluiders die doorvertelden dat dokters die het virus al in een vroeg stadium hadden ontdekt, monddood gemaakt waren. Toen het artikel door de censuur gewist werd, deed het internetvolk wanhopige pogingen de inhoud van het artikel van de censuur te redden door het in allerlei vreemde talen te vertalen, op het laatst zelfs in morse en Klingon. People kwam direct in grote problemen.

Gong Jingqi werd door de autoriteiten openlijk te schande gezet, en de jonge vrouw, net afgestudeerd, was op de rand van een zenuwinzinking. Ik vreesde al dat we zo weer een jonge idealistische journaliste kwijt waren, tot ik hoorde dat Gong in een tattooshop in Wuhan een tatoeage van een scheidsrechtersfluitje, het symbool van de klokkenluiders, op haar arm had laten zetten. 
Du Qiang

Reportagen
Zwitserland | 6x per jaar | oplage 17.800

Reportagen geeft ruim baan aan de literaire reportage. Geen breaking news, maar berichten uit de Nebenschauplätze, verteld vanuit een ongewoon perspectief door een ongewoon goeie pen.

Abonneer!

Maak gebruik van onze tijdelijke aanbieding

Dit artikel van verscheen eerder in Reportagen.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.