• Nikkei Asian Review
  • Reader
  • Japans bedrijf wil tankstations op de maan installeren

Japans bedrijf wil tankstations op de maan installeren

Nikkei Asian Review | Tokio | Mitsuru Obe | 06 februari 2020

Takeshi Hakamada, oprichter van de start-up iSpace, voorziet binnen tien jaar een drukke markt van vele miljarden dollars voor transport en onderzoek op de maan. Hij wil zo snel mogelijk duizenden wagentjes op de maan zetten om het oppervlak efficiënt te bestuderen.

In een gehuurd kantoor in de buurt van de Tokyo Tower zijn ingenieurs druk bezig met de ontwikkeling van op afstand bestuurbare wagens, die over een paar jaar een reis van meer dan 350.000 kilometer moeten gaan maken, naar de maan.

De ingenieurs hebben de opdracht een maanvoertuig te bouwen dat kan worden ingezet bij het bemande maanprogramma Artemis van NASA. Daartoe benutten ze de unieke Japanse expertise op het gebied van op afstand bediende robotica, een expertise die het land als eerste ter wereld in staat heeft gesteld asteroïdemonsters te nemen en heeft geholpen bij het onderzoek in de beschadigde kerncentrale Fukushima.

Het bedrijf achter het project is een negen jaar oude start-up met maar honderd werknemers, iSpace genaamd. Behalve dat iSpace ernaar streeft als eerste particuliere onderneming voet te zetten op de maan, zien sommigen er ook een mogelijkheid in om het vroegere tijdperk van Japanse innovatie en verbeelding nieuw leven in te blazen op een moment dat het landschap van start-ups wordt gedomineerd door de VS en China.

“Ik heb Star Wars nooit kinderachtig of onrealistisch gevonden”

De 39-jarige oprichter Takeshi Hakamada maakt op het eerste gezicht een onwaarschijnlijke indruk als deelnemer aan de ruimtewedloop. Hij is tenger, praat zacht en is meer een luisteraar dan een prater. Hij bekent dat hij last heeft van wagenziekte, een hekel heeft aan vliegen en zelfs niet graag een lift neemt. Desondanks droomt Hakamada van galactische reizen en is hij vastbesloten die werkelijkheid te laten worden.

‘Vroeger, tien of twintig jaar geleden, zou een bedrijf als iSpace niet hebben bestaan,’ zegt Carissa Christensen, CEO van Bryce Space and Technology, een Amerikaans bedrijf voor ruimteonderzoek. ‘Technologie heeft de wereld veranderd, zodat zulke dromen visioenen zijn geworden die bedrijven kunnen verwezenlijken.’

Investeringen in ruimtevaartstart-ups hebben volgens Bryce Space sinds 2015 een hoge vlucht genomen, aanvankelijk vooral met geld van Amerikaanse durfinvesteerders, maar sinds kort ook van Japanse bedrijven. In 2017 haalde iSpace 10 miljard yen (95,2 miljoen dollar) op bij een serie A-ronde, destijds een record voor een ruimtevaartbedrijf. Tot de investeerders behoorden Japan Airlines (JAL) en twee door de overheid gesteunde organisaties, Innovation Network Corporation of Japan en de Development Bank of Japan.

Ook ruimteagentschappen als NASA steunen steeds vaker particuliere initiatieven. In het kader van NASA’s Commercial Lunar Payload Services (CLPS) zal het agentschap de komende tien jaar voor 2,6 miljard dollar aan contracten sluiten met bedrijven als iSpace, die transportmiddelen voor maanonderzoek leveren. Ook ESA, de Europese ruimtevaartorganisatie die probeert aan te tonen dat het mogelijk is de natuurlijke hulpbronnen van de maan te exploiteren, richt zich voor dergelijke diensten op de commerciële sector.

Opwindende markt

Dit alles creëert een ‘spannende markt voor bedrijven als iSpace’, zegt Christensen, refererend aan overheidsagentschappen die op zoek zijn naar commerciële partners om in kortere tijd en tegen lagere kosten diensten en producten te leveren.

Het Japan Aerospace Exploration Agency, afgekort JAXA, heeft nog niet voor deze benadering gekozen. Maar iSpace ziet kansen om zaken te doen met dit agentschap, dat voor een bemande ruimtereis in 2029 een ruimtevoertuig wil gebruiken dat is ontwikkeld door Toyota Motor Corporation. ‘Wij denken dat we in staat zijn voorbereidende werkzaamheden te verrichten voor JAXA en Toyota,’ zegt Hakamada.

Al met al voorziet de oprichter binnen tien jaar een markt van vele miljarden dollars voor transport en onderzoek op de maan. Alleen al NASA zal allerlei apparatuur op de zuidpool van de maan nodig hebben voordat het agentschap de Artemis-astronauten, mogelijk een geheel uit vrouwen bestaande bemanning, daar in 2024 naartoe stuurt. ‘Wij hopen in tien jaar tijd een jaaromzet van enkele miljoenen dollars te halen,’ zegt Hakamada. Hij verwacht dat iSpace ‘binnen drie tot vijf jaar’ winstgevend zal zijn.

“Wij hopen in tien jaar tijd een jaaromzet van enkele miljoenen dollars te halen”

In 2021 hoopt iSpace een lander op de maan te zetten, onder meer om te testen hoe exact het een touchdown op een bepaalde locatie kan realiseren. Daarna zal het in 2023 een maanvoertuig sturen. Het bedrijf is van plan mee te liften met raketten van SpaceX, de start-up van de Amerikaanse miljardair Elon Musk, om de landers in een baan rond de aarde te brengen, waarna ze op eigen kracht naar de maan zullen reizen.

‘Ons doel is zo snel mogelijk op de maan te zijn,’ zegt Hakamada. ‘Dus in plaats van te proberen alles zelf te ontwikkelen, kopen we liever componenten die beschikbaar zijn op de markt’, waaronder stuwraketten, tanks en kleppen voor de lander. Hij zegt dat maanmissies vroeger honderden miljoenen dollars kostten en dat hij de kosten tot een fractie daarvan wil beperken.

Nostalgie

Maar voordat iSpace echt contracten van agentschappen kan binnenslepen, is steun van grotere bedrijven onontbeerlijk. De start-up heeft sponsordeals gesloten met bedrijven als JAL, onder andere voor technologische en logistieke steun. De nationale luchtvaartmaatschappij gelooft dat het steunen van ondernemerschap goed is voor haar imago en innovatie in haar eigen gelederen kan stimuleren.

Een andere sponsor is horlogemaker Citizen Watch. In de ogen van Citizen-directeur Norio Takeuchi biedt iSpace een mengeling van inspiratie voor de toekomst en heimwee naar een hoopvollere periode uit het Japanse verleden.

Veel Japanse babyboomers denken terug aan de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de economie uitbundig bloeide en alles mogelijk leek. Takeuchi weet nog hoe hij als kleine jongen met zijn klasgenootjes keek hoe Neil Armstrong op 21 juli 1969 zijn ‘reuzensprong voor de mensheid’ maakte. De Osaka Expo van 1970 wakkerde de opwinding over het verkennen van de maan alleen maar aan. In het Amerikaanse paviljoen was de echte Apollo 8 te zien, het ruimteschip dat als eerste om de maan had gecirkeld, evenals een echte maanlander en een steen die de bemanning van de Apollo 12 mee terug had genomen. Takeuchi reisde naar Osaka en wachtte urenlang om de tentoonstelling te zien.

‘Iedereen verwachtte meer bemande missies,’ zegt hij. ‘Toen volgden de oliecrisis en een recessie. Bemande missies raakten in de vergetelheid. Maar door particuliere ondernemingen is de droom nu plotseling nieuw leven ingeblazen.’

Takeshi Hakamada, CEO van iSpace, met de MoonRaker, een op afstand bestuurbare wagen die over een paar jaar naar de maan moet afreizen.  © Bloomberg / Getty
Takeshi Hakamada, CEO van iSpace, met de MoonRaker, een op afstand bestuurbare wagen die over een paar jaar naar de maan moet afreizen. © Bloomberg / Getty

Toch zal het voor iSpace niet makkelijk zijn om op de maan te komen.

Concurrentie is de eerste uitdaging. Talrijke ruimtevaartondernemingen, vooral in de VS maar ook in Azië, vissen in dezelfde klantenvijver. Een ander probleem is het vinden van investeerders die niet meteen resultaat willen zien.

Ondanks de binnengehaalde 94 miljoen dollar, de sponsordeals en de tegenwoordig beter te behappen lanceerkosten noemt Hakamada financiering nog steeds een obstakel. In tegenstelling tot Musk, Jeff Bezos van Amazon en Richard Branson van Virgin kan Hakamada zijn torenhoge ruimteambities niet eindeloos uit eigen zak financieren. Hij en enkele anderen hebben iSpace met eigen middelen op poten gezet, maar in 2013 gaf Hakamada er bijna de brui aan vanwege geldgebrek. In 2015 kreeg iSpace weer lucht dankzij een door Google gesponsorde stichting.

‘Ruimtevaart is een kostbare business,’ zegt Hakamada. ‘We bekijken verschillende financieringsopties. We hopen dat ons initiatief zal worden gesteund door individuele investeerders. We willen zo snel mogelijk een beursgang realiseren.’

Hij herhaalt: ‘Dit is een lastige business, die niet voor iedereen is weggelegd.’

Star Wars

Hakamada’s obsessie begon met Star Wars. Hij was een jaar of tien toen hij de films van George Lucas voor het eerst zag. Hij raakte in de ban van de robot R2-D2, de Millennium Falcon en het ruimtestation Death Star. ‘Ik was geïnteresseerd in robots en ik wilde zelf ook iets maken,’ zegt hij.

Hakamada studeerde ruimtevaarttechniek in Japan en de VS en ging in 2006 bij een Frans adviesbureau werken om managementervaring op te doen. In 2009 werd hij uitgenodigd om een Europees team te helpen tijdens een door Google gesponsorde particuliere maanlandingswedstrijd. Het jaar daarop richtte hij de voorganger van iSpace op.

Via de Europeanen ontmoette hij een man die van cruciaal belang zou blijken, Kazuya Yoshida, roboticaspecialist en hoogleraar aan de Tohuku universiteit in de stad Sendai.

Yoshida’s cv vermeldt tal van prestigieuze projecten, waaronder het ontwikkelen van technologie voor koppelingsoperaties voor het internationale ruimtestation ISS en de Japanse missie naar de asteroïde Itokawa. Ook bouwde hij een robot om in de kerncentrale Fukushima te kijken en ontwikkelde hij het oorspronkelijke maanvoertuig van iSpace.

Net als Hakamada en Takeuchi werd de hoogleraar als kind met het ruimtevirus besmet. Hij was acht toen hij de eerste Amerikaanse astronauten op de maan zag landen, en hij droomde ervan astronaut te worden. Tijdens zijn studie robotica aan de universiteit realiseerde hij zich dat hij zijn passies kon combineren.

Op de lange termijn wil iSpace een ‘tankstation’ op de maan installeren

Het maanvoertuig dat iSpace ontwikkelt, is het kleinste ter wereld, 62,5 centimeter lang, 57 centimeter breed en 40 centimeter hoog. Het zal maximaal tien kilo wegen, inclusief de meetapparatuur. Het moet klein zijn om de lanceerkosten met een raket te beperken. Tegelijkertijd moet het duurzaam zijn, zich over glad zand en rotsachtig terrein kunnen bewegen en bestand zijn tegen zowel hoge straling als extreme temperaturen.

Uiteindelijk wil de start-up duizenden wagentjes op de maan zetten om het oppervlak efficiënt te onderzoeken. Yoshida en Hakamada zijn het erover eens dat het lanceren van veel kleine, goedkope missies te verkiezen is boven het gokken op één oerknal.

Op de lange termijn wil iSpace een ‘tankstation’ op de maan installeren, dat water wint, het splitst in zuurstof en waterstof, en de elementen levert als brandstof voor schepen die naar de diepe ruimte reizen. Het bedrijf voorziet dat de maan op een dag zal worden bewoond door een duizendtal mensen en elk jaar tienduizend bezoekers zal trekken, wat kansen biedt voor zelfvoorzienende commerciële activiteiten op het gebied van landbouw, energie, toerisme en meer. Het bedrijf laat het tankstationidee uitwerken door Europese specialisten en hoopt dat het rond 2030 operationeel zal zijn.

‘Ik heb Star Wars nooit kinderachtig of onrealistisch gevonden,’ zegt Hakamada. ‘Ik geloof dat wat mensen verzinnen geneigd is werkelijkheid te worden. Sciencefiction verschaft dikwijls materiaal om de grenzen van ons denken te verleggen.’

Auteur: Mitsuru Obe

Nikkei Asian Review
Japan | weekblad | oplage 16.000

Internationaal weekblad dat bericht over e*conomisch en politiek nieuws uit heel Azië*. Het blad kent dezelfde uitgever als de Japanse krant Nikkei, met een oplage van 3 miljoen de grootste zakenkrant ter wereld.

Dit artikel van Mitsuru Obe verscheen eerder in Nikkei Asian Review.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.