• Daraj
  • Politiek
  • Koerdische vrouwenrechten zijn óók voor de bühne

Koerdische vrouwenrechten zijn óók voor de bühne

Daraj | Rustom Mahmoud | 11 januari 2018

In de Syrisch-Koerdische gebieden heeft de meerderheidspartij wetten uitgevaardigd die de rechten van vrouwen ondersteunen. Probleem: ze worden zelden toegepast.

Augustus vorig jaar. Een jongeman uit de stad Al-Darbasiyah in Rojava, een gebied in het noordoosten van Syrië dat in handen is van de Koerden, verspreidt een video op de sociale netwerken. Daarin klaagt hij dat de plaatselijke politie zijn broer wilde arresteren op grond van een rechterlijke beslissing. Naar verluidt had een rechter, Shams Farhan, zijn huwelijk namelijk ontbonden omdat zijn beoogde echtgenote de wettelijke leeftijd van achttien jaar nog niet had bereikt. De rechtbank had ook een gevangenisstraf van een jaar opgelegd aan de degene die het huwelijk had gesloten, aan de respectieve vaders van de echtgenoot en de echtgenote, en aan de moeder van de bruid, omdat zij zich tegen de uitvoering van het vonnis had verzet.

Er zijn veel van dit soort video’s. De gezagsdragers in de Koerdische Autonome Regio beweren dat ze huiselijk geweld en zogeheten eremoorden terugdringen, maar uit berichten van lokale en sociale media blijkt dat dit soort misdaden niet afneemt.

Bij gebrek aan officiële cijfers en door het sociale taboe rond het onderwerp worden de meeste van deze misdaden gesmoord achter een muur van stilte. Sommige gevallen komen echter aan het licht via geruchten en dankzij lokale bronnen. De site Kurdstreet meldde bijvoorbeeld dat een vader in een Koerdisch dorp in de buurt van de stad Afrin zijn vijftienjarige dochter had vermoord omdat ze een relatie had met haar neef. Een andere site, Thari, repte van een misdrijf op de Al-Zeitouniyye-begraafplaats van Qamishli, waar een broer zijn zus vermoordde omdat zij een liefdesrelatie had.

Regels en principes

Onder de Koerdische autonome overheid leven mensen in twee werelden, die haaks op elkaar staan. De eerste wereld bestaat uit toespraken, wetten en slogans. De vrouw – haar rol, haar identiteit – staat daarin centraal en vormt zelfs de grondslag van de officiële ideologie. Er is niet één verklaring, niet één bijeenkomst, niet één uiteenzetting van de Koerdische Democratische Unie [PYD, de officieuze Syrische tak van de PKK] die geen verwijzing bevat naar de vrijheid van vrouwen, hun rechten en het belang van hun rol in de samenleving: economisch, politiek, militair.

De PYD en haar president onderstrepen dit onderwerp nadrukkelijk om te laten uitkomen hoe bijzonder ze zijn in vergelijking met andere politieke krachten in het Midden-Oosten. Vrouwen op dergelijke wijze eren is ook een troefkaart in het smeden van banden met westerse landen. Dit blijkt uit alle activiteiten en publicaties van de partij. Zo heeft de afdeling van [de Syrisch-Koerdische stad] Kobani op 29 augustus 2015 een reeks regels en principes ingesteld die specifiek voor vrouwen zijn bedoeld. De belangrijkste punten zijn:

▶ gelijkheid van mannen en vrouwen op alle gebieden van het openbare en privéleven
▶ het recht van vrouwen om politieke, sociale, economische en culturele organisaties op te richten
▶ een verbod om met een vrouw te trouwen zonder haar expliciete instemming
▶ gevangenisstraffen van een tot drie maanden en boetes van 100 tot 200 dollar voor gedwongen verlovingen
▶ gevangenisstraffen van drie maanden tot een jaar en boetes van 200 tot 600 dollar voor gedwongen huwelijken, waarbij een vrouw een dergelijk huwelijk gedurende 
de eerste twaalf maanden kan afwijzen
▶ verbod op polygamie; elk huwelijk met een tweede vrouw wordt nietig verklaard en bestraft met een jaar cel en een boete van 1000 dollar
▶ gelijke rechten voor mannen en vrouwen om een scheiding aan te vragen; afwijzing van een scheiding is verboden
▶ gelijkheid van mannen en vrouwen op alle terreinen van de wettelijke nalatenschap
▶ doden om redenen van ‘eer’ is geen 
verzachtende omstandigheid
▶ zware straffen voor ontrouw van echtelieden, mannelijk dan wel vrouwelijk; gevangenisstraffen van een tot twee jaar.

Syrisch-Koerdische meisjes in Aleppo. – © Valery Sharifulin / Getty
Syrisch-Koerdische meisjes in Aleppo. – © Valery Sharifulin / Getty

Uit deze wetten spreekt ogenschijnlijk een ware maatschappelijke revolutie. Ze dienen echter vooral als politiek en ideologisch propagandawapen tegen andere Koerdische politieke partijen, die impliciet als reactionair worden afgeschilderd.

In werkelijkheid worden deze wetten en uitgangspunten slechts op een uiterst beperkte, zeer selectieve manier toegepast. Velen in de regio denken dat ze alleen een middel zijn om degenen die zich niet loyaal hebben verklaard aan de Koerdische machthebbers onder druk te zetten.
Betekent dit dat de Koerdische regionale overheden nalaten om vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld te beschermen en de daders van eerwraak te straffen? Dat nu ook weer niet. Veel jonge vrouwen hebben hun toevlucht gezocht bij de overheid. Maar het heeft er alle schijn van dat dit een prijs heeft: alle verenigingen en organisaties zijn op een of andere wijze gedwongen opgenomen in de politieke organen die onder controle staan van de PYD. En allemaal zijn verplicht bij te dragen aan de militaire strijd die deze zelfde partij voert.

Auteur: Rustom Mahmoud
Vertaler: Carl Stellweg

Daraj
Libanon | daraj.com

Daraj is een in november vorig jaar gelanceerde pan-Arabische nieuwssite met grootse ambities. Met de tagline ‘Het derde verhaal’ wordt verwezen naar de zwart-witte neigingen in Arabische media: ‘Het verhaal wordt ofwel gefinancierd door Iran ofwel door Saoedi-Arabië, het is voor soennieten of sjiieten, het is Assad of IS – het is nooit onpartijdig en objectief gerapporteerd. “Het derde verhaal” is gebaseerd op feiten en op professionele doelstellingen,’ aldus de 43-jarige oprichter Alia Ibrahim. Daraj betekent ‘stappen’ in het Arabisch; als het project slaagt, betekent dat een volgende stap voor de Arabische media. Er is volgens de oprichters geen gebrek aan talent, maar een gebrek aan kennis van digitale journalistiek en social media. Met hun initiatief wil Daraj een nieuw soort ‘influencers’ creëren, om op die manier ook taboes te doorbreken, bijvoorbeeld over ouderschap of seks. Financiële onafhankelijkheid is daarvoor van groot belang; Daraj is geen ngo, maar moet een winstgevend bedrijf worden. De opstartfase wordt gefinancierd door European Endowment for Democracy. Met een grote focus op video en een uitgekiende social media-strategie richt de site zich op millennials.  Midden-Oosten p. 32

Dit artikel van Rustom Mahmoud verscheen eerder in Daraj.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.