• Clarín
  • Politiek
  • Moet de paus klokkenluiders het zwijgen opleggen?

Moet de paus klokkenluiders het zwijgen opleggen?

Clarín | 04 december 2015

Vanuit het Vaticaan wordt de laatste tijd volop informatie gelekt, een campagne die gericht lijkt op het beschadigen van de paus. Moet Franciscus, die transparantie hoog in het vaandel heeft staan, hier paal en perk aan stellen?

JA

Zo langzamerhand twijfelt niemand er meer aan dat er binnen de katholieke kerk facties bestaan die de pogingen van de paus om de al te zeer op macht en geld beluste curie te hervormen, hardnekkig tegenwerken. Een aantal gebeurtenissen van de afgelopen weken wekken zelfs de indruk dat dit op een heus complot tegen de paus aan het uitlopen is.

De reeks schandalen en intriges wordt steeds langer: een functionaris van het Vaticaan bekende dat hij homoseksueel is en met zijn vriend samenwoont; dertien conservatieve kardinalen schreven de paus een brief waarin ze hem verweten dat de methodes van de synode voorstanders van openheid bevoordeelt; tot slot was er het gerucht dat de paus aan een hersentumor zou lijden.

Nu weer is bekend geworden dat er verslagen over de financiën van de Heilige Stoel zijn gelekt naar de auteurs van twee ‘onthullende’ boeken. Een Vatileaks II, vergelijkbaar met de affaire rondom de diefstal van stukken uit het kantoor van Benedictus XVI, die leidde tot zijn aftreden als paus. Dit keer reageerde de Heilige Stoel ongewoon snel en beslist: er werd een onderzoek naar de zaak ingesteld en er zijn twee aanhoudingen verricht. Het ging om niemand minder dan de secretaris van de prefectuur voor Economische Zaken en een toch al controversiële 33-jarige medewerkster van dit orgaan. Met deze reactie lijkt men een duidelijk signaal af te willen geven dat de huidige paus ferm met dit soort paleisintriges zal omgaan. Een soortgelijke episode dwong Joseph Ratzinger in 2013 tot aftreden: hij was de eerste paus in zevenhonderd jaar die zo’n stap zette.

‘Ofwel het abces van de lekken wordt uitgesneden, ofwel de kerk verliest het contact met zichzelf, verraadt haar gelovigen en beledigt God’

Tijdens de debatten voorafgaand aan Franciscus’ uitverkiezing, besloten de kardinalen dat een van de prioriteiten van de nieuwe paus de broodnodige hervorming van de curie moest worden. Uiteindelijk kreeg Jorge Bergoglio deze ondankbare taak toebedeeld, en van meet af aan was duidelijk dat de klus niet eenvoudig zou worden. Uit de nieuwste ontwikkelingen blijkt dit duidelijker dan ooit; het persbericht van het Vaticaan schrijft dan ook: ‘opnieuw is het vertrouwen van de paus beschaamd’.
Dat werpt de vraag op of men soms ook nu weer de paus probeert tot terugtreden te bewegen. Maar Franciscus zal de handschoen oppakken, al is het omdat hij weinig keus heeft.

De bekende Vaticaanwatcher Giovanna Chirri schreef gisteren: ‘Ofwel het abces van de lekken wordt uitgesneden, ofwel de kerk verliest het contact met zichzelf, verraadt haar gelovigen en beledigt God. Met andere woorden: de kerk moet hervormen of haar deuren sluiten’.

Auteur: Sergio Rubin

Sergio Rubin is een Argentijnse journalist. Hij is de geautoriseerde biograaf van paus Francis. Hij schreef zijn enige biografie ten tijde van de pauselijke verkiezing in maart 2013.

Clarín
Argentinië | oplage 600.000

Het informatieorgaan van de Argentijnse middenklasse. Sinds de jaren negentig wordt de krant gesteund door een aantal televisiekanalen die 24 uur per dag nieuws uitzenden. De groep Clarín is in Argentinië het machtigste mediaconcern.

NEE

Het Vaticaan gaat de Spaanse priester Monsignor Vallejo Balda en de pr-medewerkster Francesca Chaouqui vervolgen voor een ‘serieus misbruik van vertrouwen’. De twee medewerkers van een commissie voor de financiële hervorming van de kerk zijn gearresteerd: zij zouden vertrouwelijke documenten naar de auteurs van een nieuw boek over het Vaticaan hebben gelekt.

De arrestaties doen denken aan het Vatileaks-schandaal waar paus Benedictus XVI drie jaar geleden mee te maken kreeg, en dat volgens velen bijdroeg aan zijn aftreden. Net als toen gaat het ook nu weer om corruptie en financieel wanbeheer binnen de kerk. En ook nu weer is de eerste reactie van de kerk de klokkenluiders tot zwijgen te willen brengen om imagoschade te voorkomen.

Toegegeven: het Vaticaan staat juridisch en moreel in zijn recht. Het stelt dat er gestolen stukken doorgegeven zijn aan de pers. Dit is een strafbaar feit waar een maximale gevangenisstraf op staat van acht jaar. Volgens een woordvoerder van de paus ondermijnt het lekken van stukken het werk van de kerk en wordt er ‘verwarring’ door gezaaid.

Iets anders is echter veel belangrijker dan een vertrouwensbreuk. De reputatie van het Vaticaan valt of staat met transparantie

Iets anders is echter veel belangrijker dan een vertrouwensbreuk. De reputatie van het Vaticaan valt of staat met transparantie. Alleen al uit de reacties die Franciscus in de loop 
van zijn pontificaat heeft losgemaakt, blijkt dat overduidelijk. Zijn enorme, ongeëvenaarde populariteit dankt hij niet alleen aan zijn aandacht voor armen en verdrukten, zijn vergevingsgezindheid en charisma, maar vooral ook aan zijn oprechte en eerlijke uitstraling. Daarin ligt de sleutel van zijn succes. Met zijn liefdevolle, vergevingsgezinde woorden voor degenen die een abortus ondergingen, zijn bezorgdheid over het lot van migranten en zijn nadruk op de zorg voor het milieu, heeft hij de wereld voor zich gewonnen.

Aan de andere kant boette hij door de Kim Davis-affaire juist weer in aan populariteit. Toen die lieveling van traditionele christenen en de voorstanders van het traditionele huwelijk een ontmoeting met hem bijwoonde, reageerden de media geschokt. Franciscus heeft altijd gezegd het traditionele huwelijk te willen beschermen, maar toen Davis – samen met anderen – de paus ontmoette, veroorzaakte dat toch ophef. Dat kwam doordat het aanvankelijk leek of het Vaticaan probeerde te ontkennen dat die ontmoeting had plaatsgevonden. De reputatie van Franciscus kreeg een knauw en mensen vroegen zich af of hij wel zo oprecht is als hij lijkt. Het nieuws dat er stappen tegen klokkenluiders zullen worden ondernomen, zal zich tegen het Vaticaan keren. Het is een verkrampte poging om slechte publiciteit te voorkomen, maar het zal alleen maar meer reputatieschade opleveren.

De snelheid waarmee klokkenluiders worden aangepakt, staat in schril contrast met de tergende traagheid waarmee het Vaticaan hervormingen aanpakt en met de milde straffen die de verantwoordelijken voor financiële malversaties krijgen. Het incident laat zien dat de kerk misbruik van vertrouwen schijnbaar ernstiger vindt dan financiële corruptie.

Uiteindelijk vestigt dit alles alleen maar de aandacht op de nieuwe boeken en wekt het de indruk dat er, waar het om transparantie en financieel wanbeheer gaat, weinig is veranderd.

Auteur: Candida Moss

Candida R. Moss (1978) is professor gespecialiseerd in het Nieuwe Testament en het vroege christendom aan de universiteit van Notre Dame in South Bend, Indiana, VS.

CNN
VS | cnn.com

Eerste 24-uursnieuwszender. Wereldwijd ontvangen door meer dan 
1 miljard mensen in 
meer dan 212 landen.

Dit artikel van verscheen eerder in Clarín.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.