• 360 Magazine
  • Azië
  • Myanmar lijkt op een oorlogsgebied, maar slechts een van de partijen heeft wapens

Myanmar lijkt op een oorlogsgebied, maar slechts een van de partijen heeft wapens

© STR / AFP
360 Magazine | Amsterdam | 25 maart 2021

Nu het leger na de staatsgreep in Myanmar steeds gewelddadiger optreedt, zien sommige demonstranten geen andere optie dan de strijd aan te gaan.

‘In de jungle in het grensgebied van Myanmar doorliepen de soldaten al een basistraining. Zij leerden hoe ze een geweer moesten laden, de pin uit een handgranaat moesten trekken en een brandbom in elkaar moesten zetten.’ Zo begint The New York Times een reportage over een groep Myanmarese demonstranten.

‘Deze cadetten zijn geen leden van het leger van Myanmar, dat vorige maand de macht heeft gegrepen en de bevolking van het land snel een wreed militair regime heeft opgelegd’, vervolgt de krant. ‘In plaats daarvan vormen zij een bont gezelschap van studenten, activisten en gewone kantoorbedienden die geloven dat terugvechten de enige manier is om een van ’s werelds meest meedogenloze strijdkrachten te verslaan.’

Na weken van vreedzame protesten is de frontlinie van het Myanmarese verzet tegen de staatsgreep van 1 februari zich aan het mobiliseren tot een soort guerrillastrijdmacht. In de steden hebben demonstranten barricades gebouwd om buurten te beschermen tegen militaire invallen, en ze hebben zich met behulp van internet geleerd hoe ze rookbommen en andere huis-tuin-en-keukenwapens in elkaar zetten. In de bossen worden ze getraind in basale gevechtstechnieken en beramen ze plannen om de voorzieningen van het leger te saboteren.

‘De volgende keer dat we barricades op straat zien, zullen we deze hele woonwijk overhoopschieten’

Want het geweld van het leger is steeds meer voelbaar voor de gewone burger. Politie en militairen patrouilleren in de straten van Yangon – de economische hoofdstad – en Mandalay – de op een na grootste stad – en dreigen de huizen van buurtbewoners te beschieten tenzij ze de opgerichte barricades verplaatsen, zo meldde Myanmar Now vorige week.

Op sociale media circuleert een video waarop te zien is hoe de troepen van het regime bedreigingen uiten. ‘De volgende keer dat we barricades op straat zien, zullen we deze hele woonwijk overhoopschieten’, zegt een stem in de video.

Lees ook:

Myanmar Now nam contact op met plaatselijke bewoners die bevestigden dergelijke bedreigingen te hebben gehoord. ‘We hebben de barricades niet verwijderd. We bouwden alleen barricades in onze eigen wijk. Als ze niet zouden schieten, zouden we de barricades niet nodig hebben’, zegt een van hen tegen de Myanmarese website.

Een vrouw die in het district Hlaing Tharyar woont, waar in het weekend van 13 en 14 maart het grootste bloedbad sinds de staatsgreep van 1 februari plaatsvond, verklaart dat de barricades werden verwijderd na dreigementen van soldaten om op huizen te schieten. Toen de barricades waren verwijderd, trokken de militaire konvooien het gebied binnen, aldus de website. De soldaten arresteerden mensen en dwongen hen zandzakken en barricades te verplaatsen op verschillende hoofdwegen in Yangon.

Oorlogsgebied

Volgens The Irrawaddy lijken de scènes die journalisten in de straten van Yangon verslaan steeds meer op oorlogstaferelen en doen ze denken aan de situatie in Syrië. In verschillende delen van Yangon is een staat van beleg afgekondigd. En het aantal berichten over veiligheidstroepen die huizen binnendringen en mensen belagen en arresteren, neemt toe.

‘In sommige gebieden is de sfeer drastisch veranderd ten opzichte van na de staatsgreep, schrijft de Myanmarese website. ‘Het centrum van Yangon, ooit gevuld met creatieve demonstranten die hun ongenoegen op een carnavaleske manier uitten, is nu verlaten. De lucht is zwaar van woede, angst en wanhoop wanneer de demonstranten uitkijken over de straten worden doorkruist door legertrucks met soldaten. Jongeren bereiden zich voor om zich met geïmproviseerde wapens te verdedigen, zoals molotovcocktails en katapulten.’

‘Myanmar stort de afgrond in’, besluit The Irrawaddy. ‘Een verslaggever in Yangon vergelijkt het leger met wilde dieren die in de stad op mensen jagen om ze te doden.’

Lees ook:

Demonstranten verklaren dat hun oproepen voor serieuze internationale interventie aan dovemansoren zijn gericht en waarschuwen dat de strijd voor democratie een donkere fase is ingegaan, schrijft The Guardian, die ook enkele bewapende opstandelingen heeft gesproken. ‘Yangon lijkt op een oorlogsgebied, maar slechts één van de partijen heeft wapens’, zegt een van hen tegen de Britse krant. ‘Dat is waarom we een leger nodig hebben. We zullen moeten trainen en vechten tegelijkertijd; we hebben geen tijd meer.’

Terugslaan

‘We moeten terugslaan’, verklaart een vrouw uit Yangon tegenover The New York Times. ‘Dat klinkt agressief, maar ik vind dat we ons moeten verdedigen.’ De vrouw is al een week in het bos voor militaire training en wil haar naam om veiligheidsredenen niet prijsgeven. ‘Ik zie de militairen als wilde dieren die niet kunnen denken’, voegt ze eraan toe.

Dat de oppositie nu ook naar geweld grijpt is een defensieve reactie op het toenemende schrikbewind van de militairen, schrijft NYT. De Tatmadaw, zoals het leger bekendstaat, treedt hard op tegen zowel vreedzame demonstranten als ongewapende omstanders en heeft sinds de staatsgreep volgens een waarnemingsgroep ten minste 275 mensen gedood.

Maar andere vormen van verzet vinden in Myanmar ook nog steeds plaats. Een massale campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid heeft de economie lamgelegd, met als hoogtepunt een landelijke staking afgelopen woensdag (24 maart). Als creatieve daad van verzet hebben demonstranten rijen knuffeldieren en origamikraanvogels opgesteld; stand-ins voor demonstranten die zouden kunnen worden neergeschoten, schrijft de krant uit New York.

Maar het besef groeit dat dergelijke inspanningen wellicht niet voldoende zijn, dat de Tatmadaw met gelijke munt moet worden bestreden. Vorige week zeiden vertegenwoordigers van het afgezette parlement, de CRPH, die zichzelf nog steeds als de wettige regering beschouwt, dat een ‘revolutie’ nodig was om het land te redden, aldus NYT. Zij hebben opgeroepen tot de vorming van een federaal leger dat de verschillende etnische groepen respecteert in plaats van alleen de Bamar-meerderheid.

Van ten minste twee etnische gewapende groepen in de grensgebieden van Myanmar is bekend dat zij onderdak bieden aan politici, activisten, journalisten en stakende ambtenaren die het regime zijn ontvlucht, schrijft The Guardian.

Etnische opstandelingen

De gewapende opstand kan alleen slagen als er steun is van de etnische opstandelingen die al lange tijd in oorlog zijn met de Tatmadaw, meent The New York Times. Vorige week lanceerde het Kachin Onafhankelijkheidsleger, dat de Kachin uit het noorden van Myanmar vertegenwoordigt, een verrassingsaanval op de Tatmadaw.

Op donderdag werden vijf Tatmadaw-soldaten gedood door het Karen Nationale Bevrijdingsleger. Vorig jaar kwamen honderden Tatmadaw-soldaten om bij gevechten tegen een andere etnische opstandelingengroep in het westen van de staat Rakhine.

Maar de opstandelingen zullen het moeten opnemen tegen een leger dat Myanmar al meer dan zestig jaar met geweld regeert en dat al tientallen opstanden heeft bevochten. ‘De bloeddorst van de Tatmadaw is berucht’, schrijft de NYT. De hoogste generaal, Min Aung Hlaing, die de staatsgreep leidde, heeft herhaaldelijk opdracht gegeven tot het uitroeien van hele dorpen. Het meest huiveringwekkend is de etnische zuivering van de Rohingya, een moslimminderheid.

Lees ook:

‘Het zal niet gemakkelijk zijn de Tatmadaw te verslaan – deze organisatie telt naar schatting 406.000 soldaten en vele malen groter dan alle etnische rebellengroepen samen’, meent ook The Guardian.

Maar lijdzaam toekijken is voor veel Myanmarezen geen optie. ‘Het land is geschokt nu de Tatmadaw zijn oorlogsmachine naar de steden heeft gebracht, vorige maand de civiele leiders van Myanmar gevangen heeft gezet en een decennium van politieke en economische hervormingen heeft uitgewist’, aldus NYT.

Op dinsdag werd in de stad Mandalay een zevenjarig meisje doodgeschoten dat thuis bij haar vader op schoot zat

Sindsdien zijn tientallen jonge demonstranten gedood. Veiligheidstroepen hebben in het wilde weg op huizen geschoten, waardoor gezinnen in achterkamertjes ineenkrompen. Op dinsdag (23 maart) werd in de stad Mandalay een zevenjarig meisje doodgeschoten dat thuis bij haar vader op schoot zat, meldt The Guardian in een nieuwsbericht.

Op maandag kwam Ko Tun Tun Aung, veertien jaar, in Mandalay zijn huis uit om een pot water te halen. Een kogel doorboorde zijn borst en doodde hem onmiddellijk, verklaren zijn familieleden. Minstens zeven anderen werden die dag ook doodgeschoten in dezelfde buurt. Twee van hen waren reddingswerkers, bericht The New York Times.

Ondertussen lapt de Tatmadaw het oorlogsrecht aan zijn laars. Veiligheidstroepen hebben op ambulances geschoten en gevangenen gemarteld. Gezien de wreedheid van het regime verklaren leden van Myanmars democratische oppositie aan de NYT dat er geen andere keuze is dan de wapens op te nemen.

‘We hebben de hoop verloren dat de VN of welk leger dan ook ons zal komen helpen’

Ook Zaw (niet zijn echte naam), een 29-jarige verkoper wiens enige gevechtservaring bestaat uit het ontwijken van het gewelddadige optreden van het leger tijdens de protesten, zegt tegen The Guardian dat er geen andere optie is dan te vechten voor democratie. ‘We hebben de hoop verloren dat de VN of welk leger dan ook ons zal komen helpen’, aldus Zaw tegen de krant uit Londen.

Militaire training

David Mathieson, een onafhankelijke analist die gespecialiseerd is in Myanmar, verklaart tegenover de Britse krant dat hij berichten heeft gehoord over mensen die naar grensgebieden zijn gevlucht waar veel gewapende groepen zitten, waar ze mogelijk militaire training krijgen. ‘Maar de milities hebben niet de middelen om de groeiende aantallen mensen die daar opduiken te bewapenen, te huisvesten of te voeden.’

Een succesvol gewapend verzet zal waarschijnlijk militaire overlopers vergen die hun wapens meenemen, voegt hij eraan toe.

Lees ook:

Maar de demonstranten blijven volhouden en lijken steeds meer bereid om naar de wapens te grijpen. Zo ook een groep bij een sit-inprotest met zelfgemaakte schilden in een wijk in Yangon, waarmee The Guardian sprak. Een van hen zei de Britse krant dat ze alleen molotovcocktails en vuurwerk hadden om zich te verdedigen.

‘Hij bewoog onhandig in zijn plastic harnas, hielp een muur van zandzakken op te trekken voor de volgende aanval van soldaten, en zei: “Als de CRPH een leger zou vormen, zou ik me daarbij aansluiten”’, tekent The Guardian op.

Ook The New York Times volgde enkele demonstranten die naar de wapens grijpen: ‘De meeste dagen in de betonnen conflictgebieden van Yangon bereidt Ko Soe Win Naing, een 26-jarige zeeman, zich voor op een oorlog: een GoPro-camera op zijn helm, een bivakmuts over zijn hoofd, flesjes traangas in zijn vestzakken, een afgezaagd zwaard op zijn rug en een gasmasker in de aanslag. Zijn voorkeurswapen is een soort granaat gemaakt van vuurwerk.’

Nieuwe generatie

Onder de opstandelingen bevinden zich ook kinderen gehuld in pyjama’s om er ongevaarlijk uit te zien als ze zich tussen de barricades verplaatsen. ‘Ik ben niet bang’, zegt Ko Moe Min Latt, vijftien jaar en nauwelijks één meter vijftig lang, tegen de krant uit New York.

‘Voor de nieuwe generatie komt het besluit om te vechten voort uit de wens om te beschermen wat het land de afgelopen tien jaar heeft verworven. Myanmar was ooit een van de meest geïsoleerde landen ter wereld, toen een xenofobe en economisch onbekwame junta het van de internationale gemeenschap scheidde. Daarna kwamen er voorzichtige politieke hervormingen, een internetverbinding met de wereld en kansen op banen in de particuliere sector’, vat NYT samen.

Ko Thet Aung, een 23-jarige demonstrant, komt uit dezelfde wijk in Mandalay waar onder andere de veertienjarige Ko Tun Tun Aung is doodgeschoten. Drie weken lang heeft hij barricades bemand en kogels ontweken, schrijft de NYT.

‘Hoe harder ze optreden, hoe meer we gemotiveerd zijn om terug te vechten’, zegt hij tegen de krant. ‘Ik zal sterven om mijn land in de frontlinie te beschermen.’

Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.