• The Atlantic
  • Reader
  • Republikeinen bang voor ‘doorgeschoten democratie’

Republikeinen bang voor ‘doorgeschoten democratie’

The Atlantic | Boston | George Packer | 28 oktober 2020

Trump en de Republikeinse Partij zullen er alles aan doen om de verkiezingsuitslag aan te vechten, schrijft George Packer. Nu hun achterban krimpt, vormt de representatieve democratie een gevaar voor de Republikeinen en nemen ze hun toevlucht tot ondemocratische middelen.

De incidenten van de laatste tijd, die elkaar sneller opvolgen dan iemand kan bijhouden, zijn allemaal tekenen van rauw, ondemocratisch machtsvertoon, van het recht van de sterkste. Ze laten zien dat Trump en zijn achterban alle regels met voeten zullen treden, uiteindelijk ook de regel dat de meerderheid wint. De Republikeinse senator Mike Lee uit Utah heeft op Twitter verklaard dat wat president Trump zal proberen te doen geheel overeenkomstig de grondwet is. Wat Lee ‘doorgeschoten democratie’ noemt, noemt Trump ‘verkiezingsfraude’. Later legde Lee uit dat hij bezorgd is over de bedreiging van minderheidsrechten door een dwingende meerderheid. Dat klinkt als een indekking tegen verkiezingsverlies.

Lee’s verdraaiingen doen denken aan de antidemocratische argumenten van senator John C. Calhoun uit South Carolina, die twee eeuwen geleden op grondwettelijke gronden de slavernij verdedigde toen het federale gezag die met instemming van de meerderheid van de Amerikaanse staten wilde afschaffen. De geschiedenis heeft een negatief vonnis geveld over de theorieën van Calhoun en het verderfelijke systeem dat hij tot zijn laatste snik heeft verdedigd. Net als het Amerikaanse Zuiden vóór de Burgeroorlog is de huidige Republikeinse Partij aangewezen op een deel van de bevolking dat demografisch en economisch almaar zwakker wordt.

De partij wordt steeds afhankelijker van een krimpende achterban van oudere, witte, mannelijke, minder goed opgeleide, rurale Amerikanen. En net als het Zuiden vóór de Burgeroorlog klampt de Republikeinse Partij zich vast aan de macht met behulp van de ondemocratische elementen van de Amerikaanse grondwet: de Senaat, het Kiescollege en het Hooggerechtshof met zijn voor het leven benoemde leden. Deze instituties leggen onevenredig veel macht in handen van een minderheidspartij die niet aarzelt de regels voor eigen gewin te schenden en haar eigen zwakte op indrukkende wijze om te buigen naar politieke dominantie. Maar de verkiezingen van komende maand lijkt een terugkeer van de meerderheidsregel aan te kondigen.

Dwarsbomen

Als dat gebeurt, zullen de Republikeinen plotseling de democratische controle herontdekken die ze vier jaar lang onder het tapijt hebben geveegd om de conservatieve macht te consolideren. Niet om presidentieel wangedrag te vermijden, maar om te voorkomen dat de wens van het volk wordt ingewilligd, eerst door de verkiezingsuitslag aan te vechten bij de rechter en daarna, als dat niet lukt, door elk initiatief van een Democratische president en een Democratisch Congres te dwarsbomen.

We zullen veel verhalen horen over de rechten van minderheden, het belang van de scheiding der machten en over dat Amerika niet echt een democratie is. Zo waarschuwde de Republikeinse senator Ben Sasse onlangs dat Joe Biden serieuze plannen heeft om de Senaat af te schaffen en het Hooggerechtshof te manipuleren. Sasse doelde op de mogelijkheid dat de Democraten een eind zullen maken aan het zogeheten ‘filibusteren’, het vertragen van nieuwe wetgeving door de Senaat, en het Hooggerechtshof zullen uitbreiden met eigen, Democratische rechters.

Deze mogelijkheden verdienen beide discussie, zowel voor als na de verkiezingen. Biden en zijn beoogde vicepresident, senator Kamala Harris, moeten kiezers eraan herinneren dat de Republikeinen, niet de Democraten, de Senaat in een orgaan hebben veranderd dat geen wetgeving meer produceert maar als lopende band fungeert om het rechtssysteem op ieder niveau vol partijdige conservatieve rechters te plempen en plekken op te vullen die president Obama door toedoen van Mitch McConnell, de leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, leeg heeft moeten achterlaten. Het doel van deze strategie is om controle te verkrijgen over de derde, ongekozen tak van de regering en daarmee de gekozen takken, als die ooit de meerderheidsregel weer van stal halen, het regeren te beletten. Wat deze moderne Calhouns momenteel tentoonspreiden, is angst voor een representatieve democratie.

Omdat ze hun partij aan Trump hebben verkwanseld, zullen de Republikeinen hem volgen bij zijn verwoede pogingen om de komende verkiezingen onwettig te laten verklaren. Maar ik denk niet dat dat zal lukken. Het idee van stemmen is te sterk verankerd in het Amerikaanse gedachtegoed. Nu al staan er lange rijen om stemmen uit te brengen die volgens Trump onwettig zijn. Ook al komt het woord ‘democratie’ niet in de Amerikaanse grondwet voor, senator Lee is er terecht bang voor. Hij was naar mijn mening niet alleen maar pedant. Omdat hij zich zorgen maakte over verkiezingen waarbij het volk zijn wens tot uitdrukking kan brengen, trof hij alvast voorbereidingen om de uitslag te bestrijden of een gekozen meerderheid het regeren onmogelijk te maken.

De regering-Trump gebruikt de laatste weken van de campagne om het land warm te maken voor de verwerping van de democratie zelf. Dat zal niet zonder slag of stoot gaan. Deskundigen zullen in alle staten raken bij het afschaffen van alle instanties die de presidentiële macht controleren, zoals inspecteurs-generaal, Congrescommissies en onafhankelijke rechters, maar veel burgers zullen er niet wakker van liggen.

Kiezers in Las Vegas staan in de rij om hun stem uit te brengen op 17 oktober, de eerste dag dat de stembussen voor vervroegd stemmen opengingen. Door twijfels over het stemmen per post en uit angst voor coronabesmetting besluiten veel Amerikaanse kiezers om gebruik te maken van de mogelijkheid om vervroegd te stemmen. Toen de stembussen opengingen op 17 oktober ontstonden er lange rijen op veel plaatsen in de VS. © Ethan Millar / Getty

Politieke macht

De regelingen die na Watergate zijn ingevoerd om de integriteit van het ministerie van Justitie te waarborgen worden niet in brede kring begrepen. Maar stemmen is iets anders. Je stem is je meest tastbare band met het idee van democratisch bestuur. Het is de enige vorm van politieke macht waarover de meeste Amerikanen beschikken. Het is het bewijs dat een regering van, door en voor het volk nog niet van de aardbodem is verdwenen. Een president die dat overboord wil gooien, begeeft zich op glad ijs.

Trump blijft beloven om het te proberen. Elke keer als hij het over ‘massale fraude’ heeft en over het voorleggen van de verkiezingsuitslag aan een Hooggerechtshof met een conservatieve meerderheid, maakt hij zich op om mensen hun stem af te pakken. Uit elke nieuwe controverse, uit elke geschonden norm, uit elk autoritair vertoon blijkt Trumps voornemen om de verkiezingsuitslag teniet te doen. De afgelopen twee weken hebben Trumps kinderen, zijn entourage en de president zelf opzichtig de regels geschonden tijdens het presidentiële debat. De president weigerde voorstanders van witte suprematie te veroordelen of een vreedzame machtsoverdracht te beloven.

Uit alles blijkt Trumps voornemen de verkiezingsuitslag teniet te doen

Vice-president Mike Pence toonde zich tijdens het debat met Kamala Harris minder agressief, maar gaf zijn eigen non-antwoord op de vraag over het accepteren van de verkiezingsuitslag. Trumps minachting voor gezondheidsprotocollen tijdens de introductie van zijn nieuwe kandidaat voor het Hooggerechtshof in de tuin van het Witte Huis leidde tot talloze besmettingen onder zijn staf en de leiding van de Republikeinse Partij. Na zijn terugkeer uit het militaire Walter Reed-ziekenhuis ontdeed hij zich op de trappen van het Witte Huis op dramatische wijze van zijn mondkapje en salueerde als een ware Mussolini.

Minister van Justitie William Barr veranderde vlak voor de verkiezingen de regels voor onderzoek naar veronderstelde verkiezingsfraude. Topman John Ratcliffe van de Amerikaanse veiligheidsdienst kwam met vervalst bewijs voor een complot van Barack Obama, Joe Biden en Hillary Clinton tegen de Trump-campagne in 2016. Trump toonde zich geërgerd dat Barr en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo niet sneller met meer ‘bewijs’ kwamen dat Biden tijdens de laatste verkiezingsdagen onderuit zou kunnen halen. Toen de FBI verijdelde dat rechtse extremisten gouverneur Gretchen Whitmer van Michigan ontvoerden, slingerde Trump het beoogde doelwit allerlei beledigingen naar het hoofd.

Auteur: George Packer

The Atlantic
Verenigde Staten | maandblad | oplage 478.000

Halverwege de negentiende eeuw opgericht door schrijvers Harriet Beecher Stowe en Ralph Waldo Emerson. Naast journalistiek ook ruimte voor poëzie en beeld.

Dit artikel van George Packer verscheen eerder in The Atlantic.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.