• Der Tagesspiegel
  • Reader
  • Schilderend wonderkind

Schilderend wonderkind

Der Tagesspiegel | Berlijn | 23 januari 2020

Mikail Akar wordt de kleuter-Picasso genoemd. Hij schildert niet eens meer voor familieverjaardagen, daarvoor is hij al te duur. Hoe een kleine jongen, met een verkoopgrage vader, uitgroeide tot een veelgevraagd kunstenaar.

De zevenjarige Mikail Akar voor een van zijn schilderijen in een galerie in Hamburg. – © Axel Heimken / Newscom
De zevenjarige Mikail Akar voor een van zijn schilderijen in een galerie in Hamburg. – © Axel Heimken / Newscom

Als hij moet uitleggen hoe het allemaal begon, vertelt Kerem Akar altijd dat hij op een dag – zijn zoon Mikail was vier jaar oud – thuiskwam in de kleine woning in de Keulse wijk Nippes. Hij prees zijn vrouw Elvan om haar mooie schilderij en kon nauwelijks geloven dat het in werkelijkheid door zijn zoontje was gemaakt.

Maar Kerem Akar heeft nog nooit verteld wat er daarna gebeurde. Hoe hij als vader de afbeelding ervan eerst voor de familie, en later voor een bredere kring op Facebook postte en vrijwel meteen biedingen kreeg van wildvreemden. Eerst dacht hij dat het een grap was, tot hij na het derde bod begreep dat hij iets in handen had wat, afgezien van alle vaderlijke trots, een reële marktwaarde bezat.

Mikail Akar is nu zeven jaar oud en gaat voor het eerst naar school. Hij heeft in de afgelopen drie jaar carrière gemaakt als schilderend ‘wonderkind’, terwijl de prijzen voor zijn schilderijen een gemiddelde waarde bereikten van ergens tussen 6000 en 13.000 euro. Maar als zijn vader niet als een ware veldheer de verovering van de markt ter hand had genomen, hadden ze waarschijnlijk nog altijd in de met verfvlekken bezaaide kleine woning in Nippes gewoond, en niet in het rijtjeshuis in het welgestelde Pulheim.

Want wat heb je aan een wonder als niemand ervan hoort? Kerem Akar laat zich op deze novemberwoensdag in zijn woonkamer in een luie stoel vallen tegenover een groot, ingelijst doek dat zijn zoon heeft geschilderd. Zijn driejarige zusje scharrelt druk om haar moeder heen, die op de bank zit om haar rug te ontlasten; over enkele weken verwacht ze haar derde kind.

‘In drie jaar tijd is ons leven totaal op zijn kop gezet,’ zegt Akar. Hij gaf zijn baan op en is nu manager van zijn zoon. Hun vriendenkring is volkomen veranderd, ineens zitten er nu veel welgestelde mensen bij.

Hun leven is nu georganiseerd rond Mikail en zijn exposities. ‘Als je niet zou weten dat de kunstenaar zeven jaar oud is, zou je de schilderijen kunnen toeschrijven aan Richter, Pollock of Basquiat,’ zegt de vader stellig. Tot op heden was na elke tentoonstelling alles verkocht.

De vraag is niet of dat wat Mikail maakt echt kunst is, maar hoe het komt dat de wereld daarin meegaat.

YouTube

Helemaal in het begin, zegt Akar, wilde hij dat zijn zoon workshops volgde, maar daar was hij met zijn vier jaar te jong voor. Dus deed hij wat hij altijd doet als hij iets wil leren: hij pakte zijn smartphone en zocht YouTube-filmpjes die lieten zien hoe Gerhard Richter in zijn atelier zeefdrukken maakte. Hoe iemand een doek grondde. Hoe de ene kleurlaag over de andere een complex schilderij opleveren. De filmpjes met de technieken van beroemde schilders zouden Mikails leerschool worden. Ook hij gebruikte nu een rakel [gereedschap om de inkt of verf mee af te strijken bij het maken van zeefdrukken], bracht verschillende kleurlagen over elkaar aan, spoot en kledderde. Zijn schilderijen leken meer op die van andere kunstenaars dan op die van zijn vriendjes op de kleuterschool.

Mikail Akar werd dus niet alleen op het internet ontdekt, maar ook via internet geschoold. En voortaan zou het internet ook zijn handelsplatform worden. De schilderijen die achter Kerem tegen de muur van de woonkamer staan, zijn via de site besteld door mensen die ze niet in het echt gezien hebben. De wachttijd voor een origineel bedraagt intussen een jaar. Maar er worden ook gelimiteerde edities aangeboden, ‘met de hand beschilderd en logo-gesigneerd’.

Omdat Mikail op zijn vierde de schilderijen nog niet met zijn naam kon signeren, ontwikkelde zijn vader een logo: een M met de dwarsstreep van een A, waarvan de twee spitsen aan de dom van Keulen herinneren. ‘Dat hebben we meteen wereldwijd gepatenteerd.’

Kerem Akar heeft alles professioneel aangepakt: hij geeft opdrachten aan een tekstschrijver, een grafisch ontwerper en een vertaler voor de Engelstalige persberichten. ‘Team Mikail’ laat kaartjes met handtekeningen drukken en reist naar benefietevenementen. De investeringen in verf vormen allang het kleinste deel van de uitgaven. Het kostbaarst zijn de reizen en de advocaat, met wie hij procedeert tegen de eerste vervalsingen die hij een paar weken geleden op eBay heeft ontdekt.

Achteraf herinnert de vader zich zijn eerste schreden in de kunstwereld als een heel vernederende fase, waarin niemand hem serieus nam. Niemand wilde een tentoonstelling inrichten met de schilderijen van een kleuter. Galeriehouders stuurden hem weg en ook een atelier konden ze niet voor hem vinden. Bij de ‘Nissis Kunstkantine’ in het Hamburgse havenkwartier nam hij zijn toevlucht tot een list: hij regelde een tentoonstelling van ‘zijn’ werken. Tot de onthulling kwam: ik moet u iets bekennen, de schilderijen zijn van mijn zesjarige zoon. Men was beteuterd, maar liet de tentoonstelling desondanks doorgaan. En daar legde Akar contact met de particuliere bank August Lenz, waar zijn zoon vervolgens kon exposeren.

Leven voor de kunst

En hoe zit het met een galeriehouder? ‘Die zouden we nodig hebben gehad als er geen sociale media bestonden,’ aldus Kerem Akar. Hij trekt het portier van zijn BMWSUV met een zachte klap dicht en gaat op weg naar school om zijn zoon te halen.

Achter het stuur vertelt hij dat hij natuurlijk weet dat veel mensen het vreemd vinden hoe systematisch hij het in de markt zetten van zijn zoon aanpakt. Maar in het denken van een verkoper is het een logische stap. En doen niet alle ouders alles voor hun kinderen wat ze kunnen? Voor Kerem Akar betekent succes commercieel succes.

Voor Deutsche Telekom verkocht hij rond de millenniumwisseling de eerste DSL-producten. De telefoonmarkt stond op het punt te exploderen in duizenden producten die we intussen allemaal normaal vinden. De telecomsector had juist de eerste vaste tarieven ingevoerd: in het weekend kon je gratis telefoneren. Zo lang als je wilde! Kerem lacht. Hij heeft voor verzekeringen gewerkt en voor een personeelwervingsbedrijf. Hij heeft seminars gegeven in verkooptechniek en motivatie. Hij heeft een portal opgezet voor vechtsporten. ‘Verkopen, dat kan ik.’

Alleen is hij drie keer ontslagen sinds Mikails schilderijen zijn leven binnenkwamen, omdat hij alleen nog maar met zijn zoon bezig was. Hij nam onder werktijd telefoontjes aan omdat hij het gevoel had dat deze zaak geen uitstel verdroeg. ‘Dat wou ik niet nog een vierde keer meemaken.’ Als verkoper in vaste dienst had hij ook allang begrepen dat je altijd alleen maar de zakken van je werkgever vult, aldus Akar. En nu had hij zijn product gevonden. ‘We leven alleen nog voor de kunst,’ zegt hij. Waarmee hij eigenlijk bedoelt: de kunstmarkt.

Ook daar gelden de wetten van vraag en aanbod, de bekoring van schaarste, bijvoorbeeld met gelimiteerde oplagen, en de aantrekkingskracht van een goed verhaal. ‘Tegenwoordig kopen de mensen niet meer alleen een product, maar daarbij ook een verhaal.’

Het belangrijkste is het kader – in elk opzicht. Het begint al bij het kader van het schilderij: de lijst. Op aanraden van een verzamelaar maken Akar en zijn zoon gebruik van ‘edelinlijstingen’ uit Italië. Een hoogwaardige lijst straalt ook af op de inhoud.

Wonderkamer

Op 13 december wordt in de Berlijnse vertrekken van de particuliere bank August Lenz, gespecialiseerd in vermogensbeheer voor rijke families, de ‘Mikail Akar-ruimte’ ingewijd. Voor Mikail zelf, een van de weinige kunstenaars met ontbrekende melktanden, hebben ze de internationale school in Keulen gekozen als de juiste omgeving. Op het bijbehorende parkeerterrein verdringen de afhalende ouders elkaar rond deze tijd. Of hij de kaartjes met de handtekening van Manuel Neuer heeft uitgedeeld, vraagt Akar zijn zoon. Hij heeft, vertelt Mikail, ook zelf een paar handtekeningen weggegeven! Of we zijn atelier willen zien?

Thuis daalt de kunstenaar de trap af. De met schrootjes betimmerde kelderruimte is Mikails atelier, waar soms ook verzamelaars worden binnengeleid. Een echte ‘wonderkamer’ dus. Wat hij hier vandaan over de trap omhoog draagt, het daglicht in, is goud waard. Kwaadwillige – afgunstige? – mensen zeggen dat Mikail hier in deze ruimte zonder daglicht moet zitten om goud te spinnen voor de hele familie.

Hij trekt zijn schildersloffen aan. Zijn vader drukt een beetje Turkse verf op het schildersmes. Mikail concentreert zich op het schilderij waaraan hij werkt en drukt aandachtig de spatel op het doek.

De vader vertelt hoe hij zich ook wat dit betreft in de details heeft verdiept. Zo ontdekte hij dat de beste kleuren uit Amsterdam komen – en daar maar de helft kosten. Tevreden stelt hij vast dat Mikail in zijn drie schildersjaren nu een fase heeft bereikt waarin het proces efficiënter wordt. Hij maakt nu gronderingen voor vier of vijf doeken tegelijk, ‘dat vergemakkelijkt het werk voor hem’.

Mikail drukt verf uit een tube met een spuitmondstuk direct op het doek – Pollock-stijl vandaag. Omdat zijn goede tijgerpullover van dit alles ook iets heeft meegekregen, trekt Mikail maar vast zijn robotpyama aan. Dan verdwijnt hij met zijn zusje naar boven en wordt het stil.

Niet te veel belasten

’s Nachts, als de kinderen slapen, belt vader naar de Verenigde Staten en met een verzamelaar uit Dubai. In 2020 zal de laatste expositie in Duitsland plaatsvinden. Daarna gaat ze richting Azië, Parijs, New York. Het is Mikails eigen wens om daar te exposeren, sinds hij Home Alone heeft gezien. Elke zondagavond om acht uur wordt hij gebeld door zijn tante die in New York woont. Dan skypen ze en zij neemt hem via de smartphone mee de straat op, heeft hem het Empire State Building en Times Square en het nieuwe World Trade Centre laten zien. Mikail houdt vooral van de lichtjes en de taxi’s, zegt zijn moeder.

‘Dat kan allemaal met het internet!’ roept Kerem Akar enthousiast. ‘Vroeger had toch niemand via een apparaatje in zijn broekzak verliefd op New York kunnen worden?’ ‘Ik vind dat hij als kunstenaar niet moet studeren,’ zegt zijn vader. Wij proberen hem niet te veel te belasten. Hij heeft veel beweging nodig. En we laten hem ook niet iedere dag schilderen.’

Aan familie geeft hij geen schilderijen meer cadeau. Er werd voortdurend aan hem gevraagd: wil je een schilderij voor me maken? Een piepkleintje? Maar ze zijn gewoon te waardevol geworden. Het hoort andersom te zijn, vindt Kerem: de familie moet de opkomende kunstenaar ondersteunen, in plaats van omgekeerd.

‘Men heeft ons verweten dat wij Mikail uitbuiten,’ zegt zijn moeder. ’Maar als hij morgen wil ophouden, dan mag hij dat,’ zegt zijn vader.

Buiten is het al donker, het wordt tijd om te eten. De meester-schilder verdwijnt al met zijn zusje naar de keuken. Als ze terugkomen, hebben ze voor alle volwassenen een boterham met jam gemaakt. Maar de volwassenen willen liever iets bestellen, en Kerem Akar grijpt naar zijn smartphone.

Deike Diening

Tagesspiegel
Duitsland | dagblad | oplage 103.800

Opgericht in 1945 in Berlijn, waar zich nog altijd het merendeel van de lezers bevindt, vooral in de westelijke wijken. Degelijke kwaliteitskrant, in 2005 onderscheiden voor zijn restyling.

Dit artikel van verscheen eerder in Der Tagesspiegel.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.