• South China Morning Post
  • Reader
  • Streaming verdringt bioscoop

Streaming verdringt bioscoop

Zowel in de Verenigde Staten als in China zijn bioscoopeigenaren bang klandizie te verliezen aan de opkomende streamingplatforms. Helemaal nu die tijdens het sluiten van de bioscopen door de covid-19-maatregelen ook nog eens filmpremières gratis beschikbaar stellen. Krijgen ze na de pandemie de bioscoopzalen weer vol, of wordt de thuisbioscoop het nieuwe normaal?

Overal ter wereld zijn bioscopen in de greep van de angst. De uitbaters worden niet alleen geplaagd door de gevolgen van de coronapandemie, maar ook door een andere dreiging die daardoor is ontketend: die van het ontembare monster van de streamingdiensten. De populariteit van video on demand is gigantisch gestegen, nu zowel de filmfanaat als de incidentele bioscoopganger vanwege de lockdown is aangewezen op films in de huiskamer.

Als gevolg van de opkomst van partijen als Netflix, Amazon Prime en – misschien een veeg teken dat de grote studio’s eieren voor hun geld beginnen te kiezen – Disneys eigen Disney+, soebatten filmmakers en studiobonzen al jarenlang over de voor- en nadelen van het online aanbieden van films. Maar het dichtgooien van bioscopen overal ter wereld versnelt de sprong in het digitale diepe die toch al onafwendbaar leek.

Première

Zo maakte Universal bekend dat Trolls World Tour 2 vanaf vrijdag 10 april online kan worden bekeken. Het is voor het eerst dat zo’n grote film zijn première niet beleeft in bioscopen (die waarschijnlijk nog enige tijd gesloten blijven). Zo maakt de studio korte metten met het gangbare verdienmodel, waarin films – althans de lucratieve kaskrakers – eerst enkele maanden tot een jaar uitsluitend in de bioscoop te zien zijn, voordat ze ook via video on demand worden aangeboden.

Daar is de Amerikaanse bioscoopbranche natuurlijk niet blij mee. In een interview in het vakblad The Hollywood Reporter trok het hoofd van de branchevereniging, John Fithian, fel van leer tegen dit besluit. Hij zei zelfs dat Universal ‘de consument voorliegt’ door te beweren dat de film tegelijk via video on demand en in de bioscoop wordt uitgebracht, aangezien de bioscopen op 10 april nog gesloten zijn.

Van een afstandje bezien komt dit geschil bekend voor. Eind januari deed zich in China een vergelijkbare ruzie voor, toen het Chinese productiehuis Huanxi Media vanwege de epidemie de voor het Chinese Nieuwjaar geplande première van Xu Zhengs grote publieksfilm Lost in Russia uitstelde. Alle afspraken met bioscopen – die uiteindelijk door de overheid werden gesloten en in sommige delen van het land nog steeds niet heropend zijn – werden afgezegd en Huanxi bood de film gratis aan op zijn eigen streamingdienst en op het immens populaire TikTok. Dat is eigendom van ByteDance, waarmee Huanxi een deal heeft gesloten voor de ontwikkeling van nieuwe content en – verrassing! – een onlinefilmkanaal.

De Chinese bioscoopexploitanten waren natuurlijk woest. Sommigen riepen op tot een boycot, anderen dienden een officiële klacht in bij de Chinese filmautoriteit. Zonder resultaat. Xu Zhengs film is een komedie over de ruzie en de uiteindelijke verzoening tussen een man van middelbare leeftijd en zijn moeder op een treinreis door Siberië. De autoriteiten voelden misschien al aan dat zo’n feelgoodfilm wat verlichting kan bieden aan de angstgevoelens onder de bevolking en grepen niet in.

Madeline Kahn en Gene Wilder in Young Frankenstein (1974) geven elkaar een elleboog, op een poster van street-artkunstenaar Harry Greb in de Romeinse wijk Trastevere.  – © Giuseppe Fama / Rex / HH
Madeline Kahn en Gene Wilder in Young Frankenstein (1974) geven elkaar een elleboog, op een poster van street-artkunstenaar Harry Greb in de Romeinse wijk Trastevere. – © Giuseppe Fama / Rex / HH

En het recept vond navolging. Op 1 februari stelde Wong Jing zijn film Enter the Fat Dragon goedkoop beschikbaar via iQiyi. En The Winners van Yu Miao, waarin de komiek Da Peng een bankmedewerker speelt die een oefening met een bankoverval iets te serieus neemt, stond oorspronkelijk gepland voor 21 februari, maar werd op 20 maart uitgebracht via de streamingdienst van ByteDance.

De Chinese bioscoopexploitanten zullen zich wel kunnen vinden in de woede van hun Amerikaanse collega’s en in Fithians waarschuwing dat ‘de bioscopen niet zullen vergeten’ wat Universal hun met Trolls World Tour 2 heeft aangedaan. Maar belangrijker is de vraag of de consument, nu die eenmaal heeft kennisgemaakt met het gemak van een filmpremière thuis op de bank, straks weer terug naar de bioscoop wil als de pandemie eenmaal voorbij is. Of gaat de hele huidige structuur op de schop en wordt de thuisbioscoop voor zowel producent als consument het nieuwe normaal?

Sommige kenners voorspellen de opkomst van een nieuw verdienmodel, waarbij de grote publieksfilms – kijkspektakels vol actie en speciale effecten – langzamerhand weer op het grote doek komen, terwijl intiemere drama’s vooral worden aangeboden via streaming. Een simplistisch en huiveringwekkend vooruitzicht: stel je een wereld voor waarin de betere filmhuisfilms – van mensen als Pedro Costa en Kelly Reichardt – niet meer op het grote doek te zien zijn, en je begint een idee te krijgen van het effect. De grote studio’s zullen de gevolgen van de pandemie waarschijnlijk wel te boven komen met bezuinigingen en reorganisaties, maar de artistieke film krijgt het veel moeilijker.

En wrang genoeg zijn de problemen in deze sector dan misschien mede het gevolg van de generositeit van de betreffende filmmakers en programmeurs van artistieke filmfestivals zelf. Kunstenaar en docent Kate Lain legde voor haar studenten een lijst aan van experimentele films die ze tijdens de lockdown gratis op internet kunnen bekijken en vroeg op internet om aanvullingen. Het resultaat is de online beschikbare spreadsheet ‘Cabin Fever’, een waslijst aan gratis beschikbare experimentele films. Zo kunnen mensen films zien waar ze anders niet meteen voor zouden kiezen.

Maar hoe pakt deze vrijgevigheid uit als de pandemie straks voorbij is? Zullen de nieuwe bekeerlingen (en de doorgewinterde filmfanaten) die deze lijst nu raadplegen de experimentele filmmakers dan blijven steunen met donaties of betaalde afname van hun films via streamingdiensten? Of blijven ze straks alleen maar roepen om nog meer gratis content, zonder te beseffen hoeveel tijd en moeite het kost om al die films te maken en te selecteren? De geest is uit de fles – en niemand weet of we hem er straks weer in krijgen, als dit allemaal voorbij is.

Auteur: Clarence Tsui

South China Morning Post
China (Hongkong) | dagblad | oplage 105.000 

Deze Engelstalige krant, die banden heeft met het zakenmilieu van de Britse oud-kolonie, geeft een goed beeld van met name Zuid-China en de economische ontwikkelingen in de regio.

Abonneer

Maak gebruik van onze tijdelijke aanbieding

Dit artikel van Clarence Tsui verscheen eerder in South China Morning Post.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.