• Nature
  • Reader
  • Tot nader order opgeschort

Tot nader order opgeschort

Nature | Londen | Emiliano Rodríguez Mega | 03 april 2019

Vanwege het drugsgerelateerde geweld vindt een aantal wetenschappers het in Mexico niet veilig genoeg meer om onderzoek te verrichten. De strijd tussen de kartels en het leger maakt veldwerk uiterst gevaarlijk, vooral in het donker.

Voor astronomen van de Large Millimeter Telescope (LMT) in de Mexicaanse staat Puebla begon het jaar met verontrustend nieuws. Hun werk – speuren naar het ontstaan en de ontwikkeling van sterren, planeten, zwarte gaten en sterrenstelsels – is tot nader order opgeschort. Dat gebeurde nadat er een piek werd geconstateerd in de activiteit van drugskartels rond de Sierra Negra, de uitgedoofde vulkaan waar de ruimtetelescoop op staat. De laatste druppel volgde in december, toen een van de medewerkers werd beroofd van zijn auto. Het bestuur van de telescoop – die wordt gefinancierd door de Mexicaanse regering en de Universiteit van Massachusetts in Amherst – besloot dat het niet veilig genoeg meer was 
om er te werken.

In heel Mexico neemt aan drugs gerelateerd geweld al ruim twaalf jaar toe. Het land noteerde vorig jaar 33.341 moorden, aldus de regering in januari. Een groot deel van de stijging is te wijten aan geweld tussen drugsbendes. Schermutselingen tussen kartels en veiligheidstroepen van de regering dwingen wetenschappers ertoe onderzoeksstations te verlaten, experimenten te staken en zelfs van onderzoeksonderwerp te veranderen.

Niemand houdt systematisch de gevolgen van de georganiseerde misdaad voor de Mexicaanse onderzoeksgemeenschap bij, zegt David Ledesma, woordvoerder van de Nationale Raad voor Wetenschap en Technologie, het instituut dat het wetenschappelijk onderzoek in het land financiert. 
Maar verschillende verhalen maken duidelijk dat het criminele circuit het onderzoek hindert.

De Large Millimeter-telescoop vlak bij Atzitzintla, Mexico. Astronomen vallen tegenwoordig ook ten prooi aan het Mexicaanse drugsgeweld. 
© Hollandse Hoogte
De Large Millimeter-telescoop vlak bij Atzitzintla, Mexico. Astronomen vallen tegenwoordig ook ten prooi aan het Mexicaanse drugsgeweld. 
© Hollandse Hoogte

Wetenschappers krijgen te maken 
met de bijverschijnselen van iets wat de rest van het land inmiddels ingrijpend heeft veranderd, zegt Arnulfo Blanco García, herstelecoloog aan 
de Michoacana-universiteit van San Nicolás de Hidalgo in Morelia. ‘Ik 
heb de impact ervan ervaren op mijn 
kindertijd, de economie, de kwaliteit van leven,’ zegt hij. ‘Dit gaat nooit 
meer over.’

De zwarte markt voor benzine is de aanjager van het geweld nabij de LMT, zegt David Hughes, astronoom aan het Nationaal Instituut voor Astrofysica, Optica en Elektronica en directeur van de telescoop. Brandstofpijpleidingen lopen dicht langs de Sierra Negra. Mexicaanse drugskartels tappen ze af om de benzine te verkopen, waardoor het gevaarlijk is geworden in het gebied.

De schade die het drugsgerelateerde geweld de wetenschap toebrengt, treft ook andere sectoren. Op 28 januari kreeg Blanco García een telefoontje 
van een medewerker in Tierra Caliente, een gebied waar door drugskartels om wordt gestreden. Leden van de gemeenschap die voor Blanco García werkten, hadden doodsbedreigingen ontvangen van plaatselijke bendes. Die wilden dat ze niet langer de populatie soldatenara’s (Ara militaris), een bedreigde papegaaiensoort, bestudeerden. De kartels vonden dat het onderzoek tot te veel nieuwsgierige blikken leidde. ‘Ik was zo gefrustreerd dat ik het uitschreeuwde,’ aldus Blanco García. Eind januari zou hij op bezoek gaan bij zijn collega’s, maar hij weet nog niet of, en zo ja 
wanneer, hij teruggaat.

Vampiers

Ook de internationale samenwerking heeft te lijden onder het drugsgeweld. Drie jaar geleden moesten Bryan Fry, die aan de Universiteit van Queensland in Australië onderzoek doet naar dierlijke gifsoorten, en zijn Mexicaanse 
collega’s hun bezoeken aan een grot in de buurt van hun onderzoeksstation bij Cuernavaca staken. Ze deden er onderzoek naar gewone vampiers, een vleermuizensoort (Desmodus rotundus). Er loopt een drugssmokkelroute door het gebied, en de strijd tussen de kartels en het leger maakte veldwerk uiterst gevaarlijk, vooral in het donker. Het team deed onderzoek naar een peptide in het vleermuizengif die mogelijk voor medische doeleinden kan gebruikt, zoals het herstel van aangezette lichaamsdelen en transplantatieweefsel. De onderzoekers wilden 
varianten van de stof bestuderen die sneller en langer werkten, waarvoor 
ze meer vleermuizensoorten moesten onderzoeken.

Fry en zijn collega’s kunnen niet terug naar de grot, en daarom denkt Fry veldwerk te gaan doen in Costa Rica. Maar het kan wel twee jaar duren voordat hij een vergunning krijgt om naar de juiste grot te zoeken. ‘Voor mij is 
dat vervelend,’ aldus Fry, ‘maar voor Mexicaanse wetenschappers is het om gek van te worden: de toegang tot hun eigen platteland wordt hun ontzegd.’

Mariela Fuentes Ponce, landbouwwetenschapper aan de Autonome Metropolitaanse Universiteit in Mexico-Stad, hielp inheemse gemeenschappen in de zuidwestelijke staat Guerrero vier jaar lang hun landbouwpraktijken te 
verbeteren. Maar nadat soldaten 
een van haar collega’s er in 2016 van hadden beschuldigd zich in te laten met drugssmokkelaars – de zogeheten narcos – en hem hadden opgepakt, staakte Fuentes Ponce het project om veiligheidsredenen. Ze raakte al haar onderzoeksgegevens kwijt en heeft het resultaat van haar werk nooit gezien.

Sommige wetenschappers proberen 
als het ware om het geweld heen te werken. Velen doen aan wat Luis 
David Alcaraz, die in Mexico-Stad onderzoek doet naar bacteriëngenen, ‘bermbiologie’ noemt: monsters langs belangrijke snelwegen nemen om 
riskante ontmoetingen in afgelegen gebieden te vermijden. ‘De narcos hebben ons onze onderzoeksbron 
ontnomen,’ zegt Alcaraz.

Wetenschappers proberen om het geweld heen te werken

Landschapsecoloog Camilo Alcántara van de Universiteit van Guanajuato zegt dat zijn team zich voor onderzoek naar veranderingen in landgebruik steeds minder baseert op metingen in het veld en meer op satellietbeelden. Maar metingen op grote afstand hebben hun beperkingen. Er komt 
een punt, aldus, Alcántara, ‘waarop je onderzoeksmodellen pure speculatie worden’.

Ook de Mexicaanse overheid probeert verschillende strategieën uit voor de omgang met drugsgerelateerd geweld. President Andrés Manuel López 
Obrador liet op 30 januari weten dat 
de ‘oorlog tegen drugs’ in Mexico ten einde was en dat het oppakken van kartelleiders niet langer prioriteit had. Maar onderzoekers zijn sceptisch en denken niet dat het werkt. ‘We wachten tot de autoriteiten ons komen helpen ons werk te doen,’ zegt Alberto Carramiñana, astrofysicus aan de High-Altitude Water Cherenkov Observatory (HAWC), een observatorium dat gamma- en hoogenergetische kosmische straling meet, op zoek naar supernova’s en botsingen van neutronensterren. Het observatorium en de LMT zijn buren, en de onderzoekers van de HAWC mogen sinds 9 januari de telescoop uit veiligheidsoverwegingen niet meer in.

Op 7 februari zeiden regeringsfunctionarissen te verwachten dat de medewerkers van de LMT en de HAWC hun werkzaamheden binnen enkele weken met hulp van de autoriteiten zouden kunnen hervatten. Maar op een persconferentie wilden ze om veiligheidsredenen niet vertellen hoe ze dat voor elkaar dachten te krijgen. ‘Wij willen alleen maar terug, om te proberen 
het heelal te doorgronden,’ zegt 
Carramiñana.

Auteur: Emiliano Rodríguez Mega

Nature
Verenigd Koninkrijk | weekblad | 53.000
Sinds 1869 heeft dit natuurwetenschappelijke tijdschrift een enorm prestige opgebouwd. Opgericht door amateurastronoom Norman Lockyer ontwikkelde Nature zich van een eenvoudige publicatie voor amateurwetenschappers tot een van de meest gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften.

Dit artikel van Emiliano Rodríguez Mega verscheen eerder in Nature.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.