• The Observer
  • Cultuur
  • Vaarwel Superman!

Vaarwel Superman!

The Observer | Andrew Harrison | 03 maart 2016

In Engeland en de VS bloeit de strip – of comic – als nooit tevoren. Het genre is niet langer louter het domein van superhelden, maar wordt steeds diverser. The Observer sprak met de belangrijkste nieuwe schrijvers en tekenaars.

Niets zo dodelijk voor het elan van een populair medium als de felicitatie dat het nu eindelijk ‘volwassen’ is. Toen dat eind jaren tachtig werd gezegd over de schreeuwerige, snelle en onbekommerd onfatsoenlijke wereld van Engelstalige comics, belandden die al snel op een dood spoor. Klassiekers zoals Alan Moores deconstructie van het superheldengenre Watchmen en zijn anarchistische thriller V for Vendetta en Frank Millers keiharde Batman-versie The Dark Knight Returns hebben de tand des tijds wel doorstaan. (V werd zelfs een – vaak verkeerd begrepen – handboek voor Occupy en Anonymous.) Het probleem was dat er niets op volgde. In plaats van nieuwe wegen te banen, bleken deze boeken slechts te inspireren tot steeds slappere aftreksels waarin steeds dezelfde verhalen vol angst en duisternis en puberale woede werden herkauwd.

Er zijn altijd striplezers die protesteren als hun heldin een nieuw, minder bloot pak krijgt aangemeten, dat praktischer is om tegen ruimterobots te vechten

Maar dertig jaar later beleven beeldverhalen opnieuw een bloeitijd, en ditmaal voelt het anders. Strips hoeven niet meer zo nodig ‘volwassen’ te worden, maar vinden wel nieuwe lezers. Het strippubliek bestaat niet meer alleen uit de stereotype eenzame man in een slobberig Wolverine T-shirt en de literaire liefhebber van graphic novels die Maus, Palestine en A Contract With God uit het hoofd kent. Je ziet steeds meer vrouwen die strips tekenen of schrijven, en ook in andere opzichten wordt het beeld diverser. De beste strips bieden nog steeds de spanning en verrassing van superieure pulp en popart die dit medium zo verslavend maken. En Hollywood is de afgelopen vijftien jaar gedomineerd door het succes van superheldenfilms, wat weer nieuwe lezers trekt en ruimte schept voor stripmakers om verder te kijken dan de obsessie met superhelden die comics kenmerkt.

Paper Girls. Van het eerste nummer gingen 75.000 nummers over de toonbank.
Paper Girls. Van het eerste nummer gingen 75.000 nummers over de toonbank.

De spannendste strips van dit moment behandelen een breder en aansprekender scala aan thema’s dan de eindeloze machtsspelletjes van de superheldenstrip. Er zijn familieverhalen en oorlogsdagboeken, bitterzoete tienerdrama’s en bewerkingen van literaire klassiekers, slim geconstrueerde soaps vermomd als avonturenverhaal en er is sciencefiction over parallelle werkelijkheden of avonturen in de ruimte. Net als gewone fictie bieden strips voor elk wat wils. De stripwereld anno 2016 lijkt op de muziekindustrie tussen 1977 en 1980, toen kleine onafhankelijke labels als Rough Trade en Factory de grote platenmaatschappijen aftroefden en tot actie dwongen.

De bestsellerlijsten worden nog steeds gedomineerd door de grote twee uitgevershuizen Marvel en DC, maar op creatief gebied wordt de toon aangegeven door onafhankelijke uitgevers als Image, IDW, Boom! Studios en Dynamite. Hoewel ze niet kunnen bogen op zeventig jaar oude merken als Iron Man of Superman, bereiken ze oplagen waar veel tijdschriften of boekenuitgevers jaloers op kunnen zijn. Van het eerste nummer van Brian K. Vaughans SF-verhaal Paper Girls gingen 75.000 exemplaren over de toonbank, louter op de kracht van Vaughans reputatie. Van de vijfde verzamelbundel van zijn spaceopera Saga werden binnen een maand 29.000 exemplaren verkocht. En dat is nog exclusief de on-demandverkoop van digitale downloads op smartphones en tablets.

‘Vroeger waren comics een genre, nu worden ze eindelijk geaccepteerd als volwaardig medium,’ zegt Leah Moore, de dochter van Alan, die schrijft voor het Britse SF-striptijdschrift 2000 AD en de stripversie van Sherlock Holmes. ‘We komen op een punt dat het net zo onzinnig wordt om categorisch te zeggen dat je niet van strips houdt als om te zeggen dat je niet van romans of van films houdt.’

Steve Walsh van de Londense stripwinkel Gosh! Comics beaamt dat. ‘Wij hadden altijd al een veel breder aanbod dan alleen superhelden, dus wij trokken ook altijd een breder publiek,’ zegt hij. ‘Maar we zien nu steeds meer vrouwen en jongeren die zich voor het eerst op strips oriënteren. Dat is heel leuk.’

Saga: ‘Romeo en Julia in de ruimte’, vol bizarre seks, huurmoordenaars met het lijf van een spin en een aristocratie van robots met een tv-monitor als hoofd.
Saga: ‘Romeo en Julia in de ruimte’, vol bizarre seks, huurmoordenaars met het lijf van een spin en een aristocratie van robots met een tv-monitor als hoofd.

Saga

Koploper in deze nieuwe trend is de megahit Saga, een spaceopera van de Canadese tekenares Fiona Staples en eerdergenoemde Brian K. Vaughan, een Amerikaanse scenarist en voormalig coproducent van de tv-serie Lost. Het speelt zich af in een alternatieve kosmos vol bizarre seks, huurmoordenaars met het lijf van een spin en een aristocratie van robots met een tv-monitor als hoofd, maar in wezen is Saga het ontroerende en vaak ook heel geestige verhaal van twee geliefden, Alana en Marko – zij heeft vleugels en komt van de wetenschapsplaneet; hij heeft hoorns en komt van de magische planeet – en het kind dat zij grootbrengen.

Het is Romeo en Julia in de ruimte, en waarschijnlijk een ideale instapper voor mensen die aan strips beginnen: Game of Thrones -fans zullen zich in deze wereld meteen thuisvoelen. Het succes van de reeks leunt sterk op Staples’ schitterende, vitale tekenstijl en schilderachtige kleurgebruik. Zo maakt ze haar fantasy-wereld menselijk en geloofwaardig, en staat deze mijlenver af van het stereotiepe spierballenvertoon van zoveel andere comics.

Verantwoordelijkheid

‘Het is boeiend om te horen dat Saga voor veel mensen de eerste strip is die ze lezen,’ zegt Vaughan. ‘Ik ben er namelijk aan begonnen toen ik ontzettend gefrustreerd was over film en tv en gewoon iets voor mezelf wilde doen. Ik was net vader geworden, maar in plaats van iedereen te vervelen met verhalen over mijn kinderen, wilde ik alle emoties die ik erbij had liever in een episch verhaal verwerken, een onverfilmbare spaceopera.

Het begint met een vrouw die aan het bevallen is en zegt: “Ben ik aan het poepen? Het voelt alsof ik aan het poepen ben.” En er zitten blote robots met een erectiestoornis in. Dat je voor veel lezers hun eerste kennismaking met strips bent, is een grote verantwoordelijkheid. We bereiken een groter publiek dan we hadden durven dromen, en dat komt allemaal door Fiona. Het vergt een geniale tekenaar om moeilijke ideeën toegankelijk te maken. Van een verhaal voor niemand heeft zij een verhaal voor iedereen gemaakt.’


The Wicked + The Divine

En als je eerste strip niet Saga is, dan is het waarschijnlijk The Wicked + The Divine, een complex verhaal van scenarist Kieron Gillen met oogstrelende tekeningen van Jamie McKelvie. Het speelt zich af in Londen en is sterk geworteld in de wereld van de popmuziek: het wordt verkocht als een serie die even interessant is voor fans van Bowie als voor fans van Batman. Het gaat over een heel pantheon aan goden die om de zoveel tijd in mensengedaanten reïncarneren en dan een fanatieke schare volgelingen krijgen, maar slechts twee jaar te leven hebben.

De huidige lichting goden reïncarneert in de eenentwintigste eeuw natuurlijk als popsterren à la Prince, Kanye West en Florence Welch. Het gegeven is een fraaie metafoor voor de combinatie van jeugd, roem en creativiteit die de popcultuur typeert. De serie heeft inmiddels zelf een trouwe schare fans en speelt regelmatig in op moderne socialmediatrends, zoals in de een recente verhaallijn over onlinelynchmobs. Het is een radicaal moderne en verrukkelijk pretentieuze strip en McKelvies cleane, popartachtige tekeningen geven het verhaal een unieke look.

‘Het idee van The Wicked + The Divine is dat het leven kort is.’
‘Het idee van The Wicked + The Divine is dat het leven kort is.’

‘Het boek komt eigenlijk voort uit de dood van mijn vader, toen ik tegen de veertig liep,’ legt Gillen uit. De voormalige gamesjournalist is inmiddels een productief scenarist voor Marvelseries als Thor, X-Men en Iron Man. Zijn eerste samenwerking met McKelvie was Phonogram in 2006, een strip over popmuziek die letterlijk magisch is. ‘Het idee van The Wicked + The Divine is dat het leven kort is,’ zegt hij. ‘Als je al weet dat je gaat sterven, zoals wij allemaal, waarom zou je dan nog iets doen? Waarom zou je nog iets willen scheppen? Het gaat over de vragen waar ik in mijn midlifecrisis zelf mee worstelde.’

De strip is geprezen om de etnische en seksuele diversiteit van de cast: die bestaat overwegend uit vrouwen en omvat verder een biseksuele R&B-ster, een transgender van wie de verhaallijn niet door die seksuele identiteit wordt gedomineerd en een Bowie-achtige vrouwelijke Lucifer.


‘Het voelt wel raar als ze dit een feministische strip noemen,’ zegt McKelvie. ‘Alsof je een schouderklopje krijgt voor iets wat helemaal niks bijzonders is.’

‘We lezen veel over feminisme en zijn er grote voorstanders van,’ zegt Gillen. ‘Maar we wilden vooral dat het verhaal over Londen zou gaan en onze eigen wereld weerspiegelt. Dat het als feministisch wordt beschouwd om zo over vrouwen te schrijven, is eigenlijk een deprimerende gedachte.’

Bitch Planet

Net als in de muziek en de filmwereld is ook onder stripliefhebbers ophef ontstaan over discriminatie. Het Franse stripfestival van Angoulême kampte in januari met een boycot van scenaristen en tekenaars omdat in geen enkele categorie ook maar één vrouw was genomineerd voor de stripprijzen. Er zijn altijd striplezers die protesteren als hun heldin een nieuw, minder bloot pak krijgt aangemeten, dat praktischer is om tegen ruimterobots te vechten. (Google maar op ‘practical costumes’ en je ziet hoeveel onvrede daarover bestaat.) Maar er is waarschijnlijk geen strip die zo keihard feministisch is als het gevangenisdrama Bitch Planet van de Amerikaanse scenariste Kelly Sue DeConnick. Dat speelt zich af in een strafkolonie in de ruimte waar een vrouwonvriendelijke samenleving haar ‘lastige’ vrouwen opsluit: moordenaressen, dieveggen en vrouwen die gewoon mondig zijn. In deze strip geen knuffels en zedenpreken, wel veel gruwelijk geweld, en alle mannen zijn klootzakken. Het is misdadig goed.

‘Er is geen strip die zo keihard feministisch is als Bitch Planet.’
‘Er is geen strip die zo keihard feministisch is als Bitch Planet.’

‘Ik heb de leus “Orange is the New Black in de ruimte” niet bedacht, maar ik ben er wel blij mee,’ zegt DeConnick. ‘Ik wilde een bijtende satire maken met gemene humor en een fanzine-sfeer, vandaar Valentine [De Landro]’s fenomenale vormgeving.’ DeConnick zegt dat ze aan Bitch Planet begon nadat ze ‘door de mangel was gehaald’ vanwege de make-over die ze Ms. Marvel had gegeven. Die superheldin uit de jaren zeventig werd door haar omgedoopt tot Captain Marvel, een veel stoerdere vechtjas met een sekseneutrale naam en, jawel, een praktisch uniform (ontworpen door WicDiv -tekenaar Jamie McKelvie). ‘De overgrote meerderheid was dol op de nieuwe Captain Marvel, maar je had ook een paar kerels die vonden dat ik met mijn feministische agenda de superheldenstrip verpestte. Toen dacht ik: Vind je dit al te ver gaan? Dit is nog niks.’

iPhone

Waar komen de nieuwe lezers vandaan? Het nieuwe stripuniversum heeft vele ingangen. Voor veel mensen hebben de films van Marvel de deur geopend. Ook het onafhankelijke Image Comics, uitgever van WicDiv, Bitch Planet, Saga en de wereldwijde hit The Walking Dead, draagt een steentje bij: het is na Marvel en DC nu de derde grote uitgever van comics. (Image is opgericht in 1992 en was eerst vooral bekend van horror- en superheldenstrips, tot het in 2008 met veel succes minder genregebonden werk begon uit te geven.) En de komst van smartphones en apps als Comixology dragen enorm bij aan de laagdrempeligheid van het medium strip.

‘Met een iPhone heb je in feite een complete stripwinkel op zak,’ zegt Brian K. Vaughan. ‘Hoef je niet zo’n intimiderende stripspeciaalzaak binnen te lopen, als je die al kunt vinden. Je kunt overal waar je bent meteen downloaden waar je zin in hebt. Wij hadden op slag meer vrouwelijke lezers dan ooit tevoren, van de ene op de andere dag. Bijna een derde van de verkoopcijfers van Saga komt uit de digitale verkoop, ik kan dat haast niet bevatten.’

Daarbij worden nerdy subculturen steeds meer mainstream. Manga, Marvel, cosplay, Doctor Who, Harry Potter, de tekenfilmserie Adventure Time, de nieuwe Star Trek -films, The Hunger Games, The Walking Dead, online gamen, Star Wars, Game of Thrones. Allemaal werelden om als fan helemaal in op te gaan en een eigen identiteit aan te ontlenen. Als een tv-serie of film niet op een strip gebaseerd is, dan wordt er wel een stripversie van gemaakt.

De app Comixology: ‘Met een iPhone heb je in feite een complete stripwinkel op zak.’
De app Comixology: ‘Met een iPhone heb je in feite een complete stripwinkel op zak.’

‘In de eerste bloeiperiode van de graphic novel eind jaren tachtig was er gewoon te weinig goed werk,’ erkent Kieron Gillen. ‘Je las Watchmen, The Sandman en The Dark Knight Returns, maar dan had je het wel gehad. Nu is het net als wanneer je op je vijfentwintigste popmuziek ontdekt. Er ligt een eeuw aan muziek op ontdekking te wachten, en het is allemaal beschikbaar. Je kunt er zo induiken.’

Er zit toekomst in de onuitputtelijke fantasiewereld van comics. Maar niet in superhelden

De gevolgen van de striprevolutie zijn overal merkbaar. Van WicDiv en van Unfollow, van de Welsh scenarist Rob Williams, zijn de tv-rechten al verkocht. Game of Thrones dankt zijn look aan storyboardmaker Will Simpson, de ervaren Noord-Ierse striptekenaar die onder andere aan Judge Dredd en Batman heeft gewerkt. De hallucinante visuele waanzin van Mad Max: Fury Road is ontsproten aan het brein van Brendan McCarthy van 2000 AD. Er zit toekomst in de onuitputtelijke fantasiewereld van comics. Maar niet in superhelden.

‘Ik denk dat superhelden op hun retour zijn,’ zegt de Schotse scenarist Mark Millar. Zijn Marvel-serie The Ultimates legde begin deze eeuw het fundament voor de Avengers-films en daarmee voor het hele universum van de Marvel-films. ‘Qua superhelden is het verzadigingspunt nu wel bereikt, en anders duurt het niet lang meer. Zulke personages zijn heel logisch als je midden in een oorlog en een economische crisis zit, dan zoek je uit angst en onzekerheid je heil bij heroïsche figuren die orde op zaken stellen. Maar dat kan niet eeuwig duren. Na Star Wars denk ik dat we de terugkeer gaan zien van optimistische sciencefiction voor het hele gezin.’

Hij werkt al aan zijn eigen postsuperheldenstrip, de spaceopera Empress. ‘Stel je voor dat je getrouwd bent met een of andere intergalactische tiran, een soort Ming de Meedogenloze, en je beseft dat je van hem af moet. Dat wordt Kramer vs. Kramer in de ruimte.’

Zoals er in 1977 elke week weer een prachtige nieuwe punksingle uitkwam en in 1988 elke week een strakke nieuwe houseplaat, zo verschijnt nu elke week wel een schitterende nieuwe comic. Misschien heb je er zelf een op je telefoon staan. ‘Stripliefhebbers zijn sombere types,’ zegt Kieron Gillen. ‘Voor ons is het glas altijd half leeg. Maar dit is dus hoe het voelt om te winnen.’

De cast van The Walking Dead: de serie van de strip.
De cast van The Walking Dead: de serie van de strip.

INTERVIEW #1: KELLY SUE DECONNICK. ‘Strips hoorden bij de cultuur van de luchtmachtbases waar ik ben opgegroeid’

De scenariste uit het Amerikaanse Portland heeft een reputatie voor wilde, geestige en controversiële stripscenario’s die feministische ideeën combineren met onversneden pulp. Haar gothic-horror westernserie Pretty Deadly gaat over een groep angstaanjagende pioniersvrouwen in het Wilde Westen. Van de vaak door zwakke scenario’s geplaagde Ms. Marvel – sinds 1979 een van de mindere goden in het Avengers-pantheon – maakte zij een veel militaristischer nieuwe heldin met de sekseneutrale naam Captain Marvel, die in 2019 de hoofdpersoon wordt van Marvels eerste film met een vrouwelijke hoofdrolspeler. En haar SF-gevangenisdrama Bitch Planet is al uitgeroepen tot ‘Orange Is the New Black in de ruimte’.

Voordat ze zelf strips ging schrijven, vertaalde DeConnick voor een kleine mangauitgever tien jaar lang Japanse dialogen in het Engels. Spitse dialogen zijn dan ook haar sterke punt. Zoals wanneer ze één onfortuinlijke boef laat uitroepen: ‘Bof ik even! Captain America’s eigenste secretaresse, mevrouw Marvel!’ Hij mag blij zijn dat hij het overleeft…

Waarom wilde je strips schrijven?
Ik ben opgegroeid op luchtmachtbases in Duitsland en Japan en daar konden we niet altijd Amerikaanse tv-zenders ontvangen. Strips hoorden heel erg bij de cultuur van die luchtmachtbases. En mensen in de krijgsmacht houden van verhalen over helden. Dus ik las veel, ik spaarde voor strips en kreeg van mijn moeder Wonder Woman -comics als ik klusjes voor haar deed. Ik stond er toen nooit bij stil dat mensen dit ook voor de kost doen. Ik ben er eigenlijk toevallig in gerold.

Je doorbraak kwam toen je Ms Marvel omturnde tot de veel sterkere Captain Marvel. Denk je dat comics zijn veranderd door haar succes en het fanatisme van haar trouwe lezers?
Ik had het geluk dat dat boek deel uitmaakte van een hele beweging. We waren niet de enigen die dit wilden en het sloeg enorm aan. Mijn man [scenarist Matt Fraction] zegt altijd dat we 20.000 lezers hadden, maar dat 19.000 daarvan nu ook een tattoo hebben op basis van het boek. Daarbij had ik affiniteit met de luchtmacht, waarin de verhalen zich afspelen. Mijn vader is piloot en vliegen is altijd een belangrijke metafoor voor me geweest.

Een preview van Empress.
Een preview van Empress.

Hoe komt het dat er steeds meer vrouwen zijn die strips lezen en maken?
In de jaren veertig en vijftig had je ook strips voor vrouwen [zoals My Date, Lovers’ Lane en Girls’ Life] die maandelijkse oplagen van 500.000 haalden. Dat wordt weleens vergeten. In de jaren tachtig werden veel strips vooral gebruikt als marketingtool, om speelgoed aan jongens te verkopen. Toen zijn veel vrouwen afgehaakt. Je hebt geen zin om iets te lezen waarin je eigen geslacht alleen belachelijk wordt gemaakt. Dus ik denk niet dat dit iets nieuws is, we gaan gewoon terug naar de situatie zoals die zou moeten zijn.

Word je het zat dat je steeds gevraagd wordt naar de positie van de vrouw in de strip?
Ja en nee. Als er geen probleem was, zouden we er niet meer over hoeven te praten. De stripwereld is niet de enige industrie die kampt met seksisme en ongelijkheid, maar we praten er tenminste over. Het ergert me wel als mensen vragen hoe je over vrouwelijke personages moet schrijven. Dat vind ik van zo’n trieste mentaliteit getuigen. Ik zeg dan meestal: doe net of het gewoon mensen zijn.


INTERVIEW #2: FIONA STAPLES. ‘Nooit gedacht dat ik een complete serie zou doen’

Fiona Staples, door lezers van ComicBookResources.com in 2015 uitgeroepen tot beste striptekenares aller tijden, woont in het Canadese Calgary, haar geboortestad. Haar vloeiende lijn, haar expressieve personages en het gemak waarmee ze bizarre werelden schept hebben haar razend populair gemaakt. Ze is een van de weinige vrouwelijke tekenaars wier naam alleen al garant staat voor een goede verkoop.

Haar bekendste serie is de schitterende spaceopera Saga (vanaf 2012 tot nu), het verhaal van twee deserteurs van oorlogvoerende planeten die verliefd op elkaar worden, een kind krijgen en op hun vlucht vervolgens het halve melkwegstelsel achter zich aan krijgen. Scenarist Brian K. Vaughan vroeg haar zijn serie te tekenen als volwaardig coauteur, niet als ingehuurde freelancer. ‘Er is geen enkele striptekenaar op wie ze lijkt,’ zegt Vaughan. ‘Je weet niet waar die stijl vandaan komt.’

Staples krijgt ook veel lof voor haar werk aan Archie, de 75 jaar oude strip over scholieren. Ze heeft de ietwat kneuterige personages daarvan klaargestoomd voor deze tijd van smartphones en sociale media.

Robotseks in Saga.
Robotseks in Saga.

De leukste strips lijken momenteel gemaakt te worden door buitenstaanders of late bekeerlingen tot het fenomeen strip. Geldt dat ook voor jou?
Ja, ik ben eigenlijk niet met strips opgegroeid. Ik wilde oorspronkelijk iets doen met ontwerpen. Als kind las ik wel Archie en Kuifje. Maar pas op de middelbare school begon ik X-Men en Iron Man te lezen, en comics met heldinnen, zoals Tank Girl en Love and Rockets, en toen begon ik met de gedachte te spelen dat ik ook zoiets zou kunnen maken.

Je tekeningen hebben een unieke look. Hoe heb je je stijl ontwikkeld?
Toen ik begon, kopieerde ik alle striptekenaars die ik mooi vond. Ik hield heel erg van anime en van games. Mijn tekendocenten vonden dat maar niks. Maar ik heb heel veel gehad aan de vakken beeldhouwen, grafisch ontwerpen en schilderen in het eerste jaar van mijn opleiding. Ik heb gewoon zo veel mogelijk stijlen bestudeerd en in mijn werk proberen te verwerken.

Het moet een enorme stap zijn geweest om te beginnen aan Saga, zo’n gigantisch epos dat jaren in beslag gaat nemen…
Ik had nooit gedacht dat ik nog eens een complete serie zou doen, ik was bang dat zoiets me zou gaan vervelen. Maar toen Brian me over Saga mailde, was ik meteen verkocht. Hij wilde een lange spaceopera die het hele leven bestrijkt van Hazel, de hoofdpersoon. Een hele stap om me daarop vast te leggen natuurlijk, maar ik was al fan van zijn eerdere boeken, Y: The Last Man, Ex Machina en Pride of Baghdad, en ik was toe aan iets groots.

Er zit een hoop bizarre seks in Saga.
Ik heb er geen moeite mee om dat te tekenen. Seks is gewoon één aspect van het leven dat we willen verbeelden. Het is mooi en het is natuurlijk. Zelfs seks met reusachtige spinnen.

INTERVIEW #3: KIERON GILLEN en JAMIE MCKELVIE. ‘Gewone uitgevers zouden een moord doen voor onze verkoopcijfers’

Het Engelse duo achter de succesvolle fantasyserie The Wicked + The Divine, die loopt sinds juni 2014, is vrij laat met het maken van strips begonnen. De in 1975 in Stafford geboren scenarist Kieron Gillen werkte jarenlang als gamesjournalist voordat hij begin deze eeuw strips ging schrijven. Inmiddels heeft hij een enorme productie, met scenario’s voor Thor, X-Men en Iron Man voor Marvel naast een hele rits eigen series zoals Über, een superheldenserie over nazi’s.

Tekenaar Jamie McKelvie is van 1980. Hij ontdekte strips toen zijn neef, nu een lid van de drum-’n-bass-band Bad Company, hem ‘op veel te jonge leeftijd’ wat nummers van het beruchte tijdschrift 2000 AD leende. Later verflauwde zijn interesse voor strips een beetje, maar nu tekent hij ze zelf, in een zeldzaam mooie, kraakheldere tekenstijl. Het eerste product van het duo was Phonogram, een Britpopfantasie over popmuziek met occulte krachten. Die serie liep van 2006 tot begin dit jaar.

Waarom bloeien de onafhankelijke kleine comics nu zo op?
Gillen: Dat komt onder meer doordat mensen van de generatie die opgroeide met The Sandman en Watchmen nu aan het roer staan. Ze kunnen het denken over strips beïnvloeden. De mangahausse van begin deze eeuw trok veel vrouwelijke lezers, en de films helpen natuurlijk ook. Maar het kost tijd.

Helpt het ook dat de huidige successen zo’n lust voor het oog zijn? Niet meer van die lelijke puberale machotekeningen…
McKelvie: Comics hebben in de jaren negentig ook veel lezers verloren doordat de tekencultuur zo in zichzelf gekeerd was. De tekenaars keken alleen naar andere superheldenstrips en niet naar de buitenwereld. Marvel had in de jaren zestig juist zo veel succes door goed naar de buitenwereld te kijken, er zat veel popcultuur in die strips. Dat rauwe grimmige sfeertje van de jaren negentig, dat is een soort puberaal idee van volwassenheid.


Vinden jullie het belangrijk om lezers van buiten de standaardstripwereld te trekken?
Gillen: We willen iets maken wat niet overduidelijk in een ghetto belandt. We hopen dat onze boeken toegankelijker zijn en iets meer intellectuele en emotionele diepgang hebben. De reguliere uitgeverswereld zou een moord doen voor onze verkoopcijfers. Van de eerste verzamelbundel van The Wicked + The Divine zijn er 100.000 verkocht, dat is veel. Dus het is een cultserie, maar het loopt goed.

McKelvie: Toen we aan WicDiv begonnen, wisten we al dat het waarschijnlijk het laatste grote stripproject is dat wij samen doen, dus we wilden iets maken wat ertoe doet. De stripwereld is een rare wereld om carrière in te maken, er is een grens aan wat je daarin kunt verdienen. Dus we willen ook andere dingen doen. Binnenkort ga ik voor het eerst regisseren.

Gillen: Voor WicDiv hebben we doelbewust een cultus opgebouwd. Ik voel me er eigenlijk een beetje schuldig over.

Auteur: Andrew Harrison
Vertaler: Frank Lekens

The Observer
Verenigd Koninkrijk, zondagskrant, oplage 449.000
Oudste kroonjuweel van de Britse kwaliteitspers. Uit dezelfde groep als The Guardian, maar met liberale signatuur.

Dit artikel van Andrew Harrison verscheen eerder in The Observer.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.