• Kompas
  • Cultuur
  • Veel jongeren vinden de jihad gewoon cool

Veel jongeren vinden de jihad gewoon cool

De Indonesische documentairemaker Noor Huda Ismail weet als ex-radicaal hoe aantrekkelijk de propaganda van IS kan zijn. Met zijn film Jihad Selfie wil hij pubers de ogen openen.

De radicale en terroristische propaganda maakt tegenwoordig met veel succes gebruik van de drijfveren van de popcultuur, een succes dat de zegetocht van de ‘K-pop’, de Koreaanse popcultuur die erg in trek is bij Indonesische jongeren, wel eens zou kunnen evenaren. Dat toont Jihad Selfie, een documentaire van Noor Huda Ismail. De manier waarop op de sociale netwerken mannelijkheid, roem en de door IS gepropageerde moed worden verheerlijkt is inmiddels evenzeer in staat pubers voor zich te winnen als de popcultuur.

Huda, een beroemde voormalige militant en journalist, volgt extremistische bewegingen en heeft in 2008 Prasasti Perdamaian opgericht, een instelling die de internationale vrede wil bevorderen. De instelling heeft tot doel voormalige terroristen te helpen om een normaal leven op te bouwen als ze uit de gevangenis komen en niet weer banden aan te knopen met radicale groeperingen. Jihad Selfie vertelt het waargebeurde verhaal van de zestienjarige Teuka Akbar Maulana, afkomstig uit de provincie Aceh in het noorden van Sumatra, die in het spoor van zijn vrienden naar Syrië vertrok om de jihad te voeren en zich aan te sluiten bij IS.


In 2013 zat Akbar met een beurs van de Turkse regering op het internationale Anatolia Mustafa Germirli Imam Hatip Lyceum in Kayseri, in Centraal-Turkije. Hij was een briljante leerling en erg populair bij zijn vrienden in Aceh. Maar hij was naarstig op zoek naar zijn identiteit. De virtuele wereld, met haar sociale netwerken, is een reëel universum dat het leven van alle pubers van Akbars generaties beïnvloedt. En Akbar vond op Facebook een van zijn vroegere kameraden terug, Yazid, die met een AK-47 voor een IS-vlag poseerde.

‘Het is echt cool om iemand van ons de jihad te zien voeren. Als hij het kan, nou, dan kan ik het ook! En nog beter! Ik zag die foto’s van Yazid, supertrots op zijn wapen, een AK-47. Hij had het verder geschopt dan het Indonesische leger, en zelfs dan het keurkorps,’ roept Akbar in de film uit.

Kweekvijver

Huda besloot de film te maken nadat hij Akbar in juni 2014 toevallig was tegengekomen in een kebabtentje in Kayseri. ‘Toen Akbar me vertelde dat hij naar Syrië wilde vertrekken had hij het geen enkele keer over religie. Hij had het alleen maar over zijn vrienden die zo cool waren en zo trots dat ze samen met IS de jihad voerden. Huda zag op het jonge gezicht van Akbar zijn eigen geschiedenis terug. ‘Toen ik net zo oud was als hij had ik een tijdje diezelfde bevlieging, wilde ik deelnemen aan een grote mondiale verandering. Het verschil is dat ik persoonlijk door een ronselaar benaderd werd,’ herinnert Huda zich, die in zijn jeugd leerling was van het Koraninternaat Al-Muk’min, gesticht door de radicale leider Abu Bakar Ba’asyir, die momenteel in de gevangenis zit. Dit internaat, gevestigd in Surakarta op Centraal-Java, was in het begin van deze eeuw een kweekvijver voor jonge terroristen.

3 x still uit Jihad Selfie.
3 x still uit Jihad Selfie.

Tussen maart 2015 en mei 2016 heeft Huda meer dan 180 uur film opgenomen in Australië, in Turkije, in Egypte, op Bali, in Jakarta, in Wonosobo, in Kudus, in Surakarta, in Jogjakarta, in Lamongan en op Nusakambangan, het grote gevangeniseiland voor de zuidkust van Java waar terdoodveroordeelden worden geëxecuteerd. Hij heeft gepassioneerde, om niet te zeggen verbluffende gesprekken opgenomen met diverse bronnen die IS in Indonesië steunen. En zelfs een inwijdingsceremonie van IS in een moskee in het centrum van Jakarta, niet ver van het presidentiële paleis.

Huda rondt momenteel zijn studie politieke wetenschappen en internationale betrekkingen af aan de Monash Universiteit in het Australische Melbourne. Jihad Selfie is onderdeel van zijn masteronderzoek. Hij hoopt dat de nationale instituten die belast zijn met de strijd tegen radicalisering andere strategieën zullen gaan gebruiken, zoals deze film en andere ‘popproducten’, in plaats van alleen maar affiches en vlaggetjes met krachteloze slogans.

Jihad Selfie zal zowel op Indonesische scholen worden verspreid als onder geïnteresseerde gemeenschappen of verenigingen

‘Ik ben geen cineast. Ik hoop dat mijn collega-cineasten een fictieversie van mijn film zullen maken zodat deze belangrijke en dringende boodschap zo veel mogelijk wordt verspreid. Mijn documentaire is gebaseerd op het ethische principe van toestemming. Als een gefilmde bron uiteindelijk besloot er niet in te willen verschijnen, heb ik hem gewist, hoe interessant zijn getuigenis ook was.’

Jihad Selfie is in april 2016 vertoond in het Centrum voor Veiligheidsbeleid in Genève, in het kader van een conferentie over terrorismepreventie, en zal zowel op Indonesische scholen worden verspreid als onder geïnteresseerde gemeenschappen of verenigingen. Hoofdpersoon Akbar, inmiddels achttien, heeft zijn ervaringen opgeschreven in een ‘poproman’ met de titel Boys Beyond the Light. ‘Ik wil Indonesische pubers de ogen openen zodat ze niet in de propaganda van IS trappen.’

Auteurs: Crazy Ed-Jiwa, Edward Akbar en Sarie Ferbiane
Vertaler: Peter Bergsma

Kompas
Indonesië | dagblad | oplage 450.000

Opgericht in1965 als reactie op de communistische pers. Geschreven in het Indonesisch. Kompas is de grootste landelijke krant met achtergrondverhalen over de door Java vaak ‘vergeten’ andere eilanden.

Dit artikel van Crazy Ed-Jiwa, Edward Akbar en Sarie Ferbiane verscheen eerder in Kompas.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.