• Maclean's
  • Politiek
  • Veel op het spel, veel te kiezen

Veel op het spel, veel te kiezen

Maclean's | 04 oktober 2015

Nooit eerder had Canada verkiezingen met kandidaten die elkaar zo weinig ontlopen – en die zo veel van elkaar verschillen.

Er is heel wat ophef geweest over het feit dat de federale verkiezingscampagne van 2015 de langste uit de Canadese geschiedenis zal zijn sinds de negentiende eeuw, toen de stembiljetten nog met paarden werden vervoerd wat noopte tot verkiezingsperiodes van enkele maanden. Maar ook al is de technologie verbeterd, een elf weken durende campagne kan in de eenentwintigste eeuw nog altijd nuttig zijn.

De federale verkiezingen van 2015 beloven een van de interessantste campagnes uit de Canadese geschiedenis te worden met de grootste consequenties. Dit land heeft nooit verkiezingen gehad waarbij de kandidaat-premiers zo goed bij elkaar pasten – of zo duidelijk verschilden qua persoonlijkheid. Maar zelden zijn er zulke scherpe tegenstellingen geweest in de visie van de grote partijen als nu. De stemming kan ook belangrijke gevolgen hebben voor de internationale rol en reputatie van Canada. Gezien wat er op het spel staat moeten de Canadezen alle tijd nemen die ze nodig hebben om op 19 oktober hun keus te bepalen.

De eerste verklaringen die door de leiders sinds de aankondiging van de verkiezingen zijn afgelegd kunnen als miniatuurversies van hun campagneplannen worden beschouwd. De Liberale leider Justin Trudeau had het alleen maar over zijn blijvende belangstelling voor de middenklasse. ‘Als het de middenklasse goed gaat, gaat ’t het hele land goed,’ zei hij. Thomas Mulcair, de leider van de New Democratic Party (NDP) en de gedoodverfde koploper, spendeerde de meeste tijd aan een aanval op het fiscale beleid van de huidige regering en wees op een lange reeks tekorten en de wijdverbreide onzekerheid op de arbeidsmarkt. Ook deed hij hard zijn best om de hele tijd te blijven glimlachen.

Premier Stephen Harper op zijn beurt benadrukte de prestaties van zijn regering op het gebied van belastingbesparingen en fiscale rechtvaardigheid binnen de landsgrenzen. Maar hij wijdde ook heel wat tijd aan kwesties buiten die grenzen. ‘Jihadterroristen hebben Canada en de Canadezen expliciet de oorlog verklaard,’ bracht hij stemmers in herinnering. Hij noemde herhaaldelijk de invasie in Oekraïne door de Russische president Poetin. En tijdens mediavragen na afloop sprak hij opnieuw zijn steun uit voor het TTIP-verdrag. Trudeau daarentegen had niets over buitenlands beleid te melden in zijn eerste verkiezingsuitspraken. Mulcair wilde weinig anders kwijt over buitenlandse zaken dan dat hij ervoor zou zorgen dat Canada’s ‘reputatie als land in het buitenland zal worden gerespecteerd’; maar een van zijn beleidsvoornemens is terugtrekking uit de internationale coalitie die tegen Islamitische Staat vecht.

Vaste prik

Harpers opzettelijke nadruk op buitenlands beleid is tekenend voor misschien wel het grootste verschil tussen de zittende premier en zijn rivalen. Het is vaste prik dat leiders bij de aanvaarding van hun ambt gefixeerd zijn op de problemen thuis en bij hun afscheid verwikkeld zijn in mondiale kwesties, en dat geldt in zekere zin ongetwijfeld ook voor de politieke loopbaan van Harper. Maar het is evenzeer waar dat het succes en de veiligheid van Canada sterk afhankelijk zijn van internationale omstandigheden, waar leiderschap en ervaring het zwaarste tellen. Dat is ongetwijfeld de grootste pre van Harper.

Natuurlijk zijn er tal van nationale kwesties die eveneens inzicht geven in de grote politieke verschillen tussen de partijen, vooral op het gebied van gezinsbeleid. Mulcair heeft beloofd een nieuw grootscheeps kinderopvangprogramma te lanceren, waarbij op den duur een miljoen opvangplekken van vijftien dollar per dag moeten worden gecreëerd. Trudeau is voorstander van een gematigder oplossing, waarbij een bijdrage naar draagkracht wordt betaald.

Op het bredere politieke vlak wil de NDP de regering in Ottawa een grotere rol geven in het dagelijks leven van de Canadezen, door middel van ingrijpende veranderingen op de arbeidsmarkt en in het fiscale beleid. De Conservatieven, die negen jaar de tijd hebben gehad om het binnenlandse beleid naar hun hand te zetten, blijven hameren op een kleinere en minder bemoeizieke overheid, belastingverlagingen en een beperktere overlap tussen federale en provinciale jurisdictie. En nadat hij het afgelopen jaar in de peilingen snel van koploper naar de derde plaats is gedegradeerd, presenteert Trudeau zich nu als een felle underdog die erop gebrand is het ideologische verschil tussen Harper en Mulcair met doelgerichte sociale beleidsvoornemens te vergroten. Door deze verschillen in aanpak kunnen de Canadezen straks een duidelijke keus maken waar het de omvang, de armslag en de doelstellingen van de federale regering betreft.

Justin Trudeau (links), Thomas ‘Tom’ Mulcair en Stephen Harper (rechts) voor het tweede leidersdebat in Calgary, Alberta (17 september). – © Ben Nelm / Bloomberg via Getty Images
Justin Trudeau (links), Thomas ‘Tom’ Mulcair en Stephen Harper (rechts) voor het tweede leidersdebat in Calgary, Alberta (17 september). – © Ben Nelm / Bloomberg via Getty Images

lang onderschrift bij foto

Canadezen moeten alle tijd nemen die ze nodig hebben om hun keus te bepalen

Imago

Behalve over beleid zal het bij deze verkiezingen ook gaan over de indruk die de stemmers hebben van de persoonlijkheid van de leiders. De ongedwongen charme van Trudeau is duidelijk zijn grootste voordeel. Mulcair doet verwoede pogingen om van zijn vroegere imago van boze populist af te komen, terwijl Harper zich erbij lijkt te hebben neergelegd dat hij door zijn kille en berekenende benadering van het landsbestuur veel Canadezen van zich heeft vervreemd. Oppositieleiders hebben deze antipathie aangegrepen om op de noodzaak van verandering te wijzen. Zij hebben nu alle tijd om de stemmers ervan te overtuigen dat hij of zij het meest geschikt is om die verandering in gang te zetten. (Al bedoelen ze wanneer ze het over verandering hebben vaak alleen maar dat ze ongedaan willen maken wat Harper al heeft gedaan. Zowel Mulcair als Trudeau belooft bijvoorbeeld de post weer aan huis te laten bezorgen en de leeftijd voor federale pensioenvoorzieningen terug te brengen van 67 naar 65. Beide beleidsherzieningen zouden een vorm van financiële dwaasheid zijn.)

Hoezeer het vooruitzicht van een langdurige verkiezingscampagne ook een vervelend corvee lijkt voor de Canadezen die nu vooral van hun zomer willen genieten, de verkiezingen van 2015 zijn een belangrijke gebeurtenis die gepaste aandacht verdient. Gezien de grote verschillen in stijl en gedachtegoed van de partijleiders zal deze campagne niet alleen historisch van groot belang zijn, maar ook een enorme amusementswaarde hebben. We zullen al die elf weken hard nodig hebben.

Canada is lid van het Britse Gemenebest, en het politieke stelsel lijkt als twee druppels water op dat van het Verenigd Koninkrijk. Het land is sinds 2012 verdeeld in 338 districten (daarvoor in 308), die in het Engelstalige deel ‘Ridings’ genoemd, in het Franstalige ‘Comtés’. Elk district kiest een afgevaardigde voor het Lagerhuis (House of Commons).

Er is een Senaat of Hogerhuis van 105 leden, die op voordracht van de zittende premier voor het leven (althans tot de leeftijd van 75 jaar) worden benoemd door de Gouverneur-Generaal als vertegenwoordiger van het staatshoofd, de Britse vorstin. Bij gebrek aan adel bestaat de Senaat uit verdienstelijke Canadezen, die bovendien in de gunst staan bij de zittende premier. Er gaan al jaren stemmen op om ook de senatoren rechtstreeks te laten verkiezen. De Senaat kan wetten die door het Lagerhuis zijn aangenomen alsnog verwerpen (dat gebeurt gemiddeld één of twee keer per jaar), maar heeft niet de bevoegdheid het vertrouwen in de regering op te zeggen.

Verkiezingen voor het Lagerhuis worden eens in de vijf jaar gehouden, maar kunnen worden vervroegd indien de regering in het Lagerhuis ten val wordt gebracht of op verzoek van de premier. Dit jaar werden de verkiezingen met enkele maanden vervroegd op verzoek van de Conservatieve premier Stephen Harper. De Gouverneur-Generaal kondigde op 4 augustus officieel die verkiezingen aan voor 19 oktober. Daardoor ontstond een verkiezingscampagne van elf weken, de langste in de parlementaire geschiedenis van het land.

Dit artikel van verscheen eerder in Maclean's.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.