• Die Presse
  • Politiek
  • Verantwoordelijkheid nemen

Verantwoordelijkheid nemen

Die Presse | Wieland Schneider | 19 maart 2019

De Europese jihadisten zijn in Europa geradicaliseerd, dus ze zijn een Europees probleem.

In het begin werd me in Noordoost-Syrië en in de Koerdische regio van Irak steeds weer dezelfde vraag gesteld: wat is er met jullie in Europa aan de hand? Waarom komen er zo veel krankzinnigen bij jullie vandaan, om hier te moorden, vrouwen te verkrachten en zich op te blazen?

De vraag zette onze manier van denken op zijn kop. Namelijk dat jihadisme alleen een probleem is van het Midden-Oosten. Jihadisme is ook een Europees probleem, dat naar Syrië en Irak is geëxporteerd in de vorm van de duizenden mannen en vrouwen uit Europa die zich bij IS hebben aangesloten. Dat waren niet alleen maar mensen wier ouders of grootouders uit Noord-Afrika, Turkije of Tsjetsjenië kwamen. Het waren ook jongemannen zonder migratieachtergrond, zoals de Oostenrijkse Oliver N., die naar Wenen terugkeerde en tot gevangenisstraf werd veroordeeld. Of de Duitse tweelingbroers Kevin en Mark K., die door IS werden geprezen vanwege hun zelfmoordaanslagen in Irak.

Inmiddels is het door IS uitgeroepen kalifaat vernietigd en zijn de laatste buitenlandse IS-strijders gevangen genomen. Voor de Koerdische en Arabische troepen in Noordoost-Syrië is het duidelijk wat er met hen moet gebeuren: ze moeten door hun vaderland worden teruggehaald en berecht. De Syrische Koerden houden meer dan duizend buitenlandse IS-leden vast: mannen die gevochten hebben, maar ook vrouwen die naar het ‘kalifaat’ zijn getrokken, en hun kinderen. Het beeld dat deze vrouwen zijn verleid om met jihadisten te trouwen is maar deels correct. Veel van hen hebben tijdens het schrikbewind van IS wel degelijk een belangrijke rol gespeeld.

Een Française staat terecht in een noodrechtbank in Bagdad, die is opgericht om IS-strijders en hun families te berechten. – © Getty Images
Een Française staat terecht in een noodrechtbank in Bagdad, die is opgericht om IS-strijders en hun families te berechten. – © Getty Images

In Europa heeft men niet veel op met de gedachte IS-aanhangers terug te halen. De angst dat er potentiële aanslagplegers bij zijn is groot. Engeland heeft onlangs een 19-jarige IS-aanhanger het staatsburgerschap ontnomen. Dat is vanuit het oogpunt van veiligheidsbelangen begrijpelijk, maar zo loopt Groot-Brittannië weg voor zijn verantwoordelijkheid. Want voor de mensen in Noordoost-Syrië zijn deze figuren niet minder gevaarlijk.

Voor het bewaken van jihadisten zijn veel mensen en materieel nodig. Europese voorstellen om vooralsnog alleen IS-vrouwen en hun kinderen op te nemen, bezien de Koerden met scepsis. Ze zijn bang dat zij dan met de zware gevallen blijven zitten.

Zelfs de Amerikaanse president Donald Trump is in het geweer gekomen en eist dat de EU-landen de verantwoordelijkheid voor hun burgers op zich nemen. Eerst maar eens zien of dat ook voor de VS zelf geldt. Maar in dit geval heeft Trump gelijk: Europa moet een oplossing vinden en dit probleem niet op Noordoost-Syrië afschuiven. Makkelijk zal dat niet zijn. Ook het idee om de gerechtelijke procedures in Syrië te laten plaatsvinden, is niet eenvoudig te realiseren. Wie is er dan verantwoordelijk voor de procesgang? Waar moeten de veroordeelden dan hun straf uitzitten? Buitenlandse IS-leden zijn niet in handen van de officiële Syrische veiligheidstroepen, die gevangen genomen jihadisten vaak zonder meer executeren, maar worden vastgehouden door de Koerden. En het Koerdische zelfbestuur in Noordoost-Syrië is door de EU-landen niet diplomatiek erkend.

De EU-landen hebben bijna geen andere mogelijkheid dan hun staatsburgers terug te halen en te berechten. Dat kan ook helpen bij het beantwoorden van de vraag waarom zo velen uit Europa naar het Midden-Oosten zijn getrokken om de bizarre IS-ideologie daar gruwelijke realiteit te laten worden. Deze IS-aanhangers zijn in de Europese samenleving geradicaliseerd. Daardoor is het ook een Europees probleem, waar Europa de ogen niet voor kan sluiten.

Auteur: Wieland Schneider

Die Presse | Wenen

Dit artikel van Wieland Schneider verscheen eerder in Die Presse.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.