• Foreign Affairs
  • Reader
  • Verkiezingen in Taiwan: wat er op het spel staat

Verkiezingen in Taiwan: wat er op het spel staat

Foreign Affairs | New York | 07 januari 2020

Het grootste verschil tussen de twee Taiwanese presidentskandidaten is hun standpunt over de omgang met China. De uitslag kan daarom van aanzienlijke invloed zijn op de geopolitieke verhoudingen.

Op 11 januari gaat de bevolking van Taiwan naar de stembus voor een van de belangrijkste presidentsverkiezingen in de geschiedenis van het eiland. De twee voornaamste kandidaten, de huidige president Tsai Ing-wen van de Democratisch Progressieve Partij (DPP) en uitdager Han Kuo-yu van de Kuomintang (KMT), staan lijnrecht tegenover elkaar waar het gaat om belangrijke economische, veiligheids- en maatschappelijke onderwerpen.

Het grootste verschil tussen hen is hun standpunt over de omgang met China. Han wil graag nauwe banden met China en is het in de grond eens met de opvatting van Beijing dat Taiwan en China tot hetzelfde land behoren. Er zijn aanwijzingen dat Beijing gebruik heeft gemaakt van desinformatie en bondgenoten in de media om Han te steunen. Tsai, wier partij een onafhankelijk Taiwan voorstaat, spreekt zich steeds duidelijker uit over het gevaar dat China voor het eiland en de wereldwijde democratie vormt.

Op het vasteland van China wonen ongeveer een miljoen Taiwanese, die op het Beijing-vriendelijke KMT van Han Kuo-yu (op de foto). Maar steeds meer van hen lijken nu naar de ‘groene’ opponent over te stappen. © Chiang Ying-ying / Hollandse Hoogte / AP
Op het vasteland van China wonen ongeveer een miljoen Taiwanese, die op het Beijing-vriendelijke KMT van Han Kuo-yu (op de foto). Maar steeds meer van hen lijken nu naar de ‘groene’ opponent over te stappen. © Chiang Ying-ying / Hollandse Hoogte / AP

China

De betrekkingen met China blijven het belangrijkste onderwerp in de campagne, zeker tegen de achtergrond van de massaprotesten in Hongkong; de manier waarop Beijing zijn beloftes om de politieke en economische vrij-heden van Hongkong te eerbiedigen schendt, heeft de zorgen in Taiwan alleen maar vergroot. Onlangs heeft Han zijn toon over Beijing aangepast, door te zeggen dat hij nooit zou instemmen met een ‘één land, twee systemen’-herenigingsplan voor Taiwan. Toch heeft hij Taiwan en China ‘één familie’ genoemd en heeft hij ontmoetingen gehad met Chinese topfunctionarissen. Hans campagne is vertroebeld door berichten dat een Chinese spion in 2018 zou hebben geholpen om bijna 3 miljoen dollar aan donaties van China naar Taiwan te sluizen. Han ontkent dit.

Tsai heeft van Hans vriendelijke houding tegenover Beijing geprofiteerd. Haar kritiek op het Chinese leiderschap is feller geworden en ze heeft de reacties van Beijing en het leiderschap van Hongkong scherp veroordeeld. Ze heeft ook gezegd dat Taiwan zijn inspanningen om zich tegen China te verdedigen, zal verdubbelen. Dat zich nu een derde kandidaat voor het presidentschap heeft gemeld, politicus James Soong, zou gunstig kunnen zijn voor Tsai. Soong zal waarschijnlijk een klein aantal stemmen trekken en met zijn Chinagezinde standpunten kan hij wat stemmen van de KMT afknabbelen.

Economie

Taiwan heeft al jaren moeite om een substantiële groei te handhaven en lonen te verhogen. De ongelijkheid is toegenomen, particuliere investeringen blijven achter en het eiland heeft geen wereldwijde merken ontwikkeld, zoals Zuid-Korea dat heeft gedaan. Toch is de groei wel gestegen in elk jaar van Tsais drie volle jaren als president en in 2019 is de Taiwanese economie verbeterd. Om economische problemen aan te pakken heeft Tsai geprobeerd de economische banden met Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland aan te halen en om Taiwan in bepaalde bedrijfstakken, waaronder de schone-energiesector, concurrerender te maken.

Han, burgemeester van de grote stad in het zuiden Kaohshiung, wordt wel vergeleken met populisten in andere delen van de wereld vanwege zijn onbehouwen manier van spreken. Hij doet zich voor als anti-elitair, maar heeft weinig ideeën laten zien voor het oplossen van de economische problemen. Met zijn beperkte bestuurservaring is Han kennelijk van plan om de groei te stimuleren door de economische banden met China aan te halen.

Sociale kwesties

Taiwan heeft in 2019 als eerste Azia-tische staat het homohuwelijk gelegaliseerd, maar dat heeft onder kiezers voor polarisatie gezorgd. Het blijft onduidelijk of een meerderheid het met die verandering eens is. Han steunt op Taiwanezen uit de arbeiders- en lagere middenklasse, van wie velen tegen de legalisering waren. Als president zal hij zich waarschijnlijk conservatiever opstellen waar het om sociale normen gaat. Tsai stond achter de legalisering.

Het proces

De democratie is in Taiwan stevig verankerd en de verkiezingen zullen vrij en eerlijk zijn, ondanks de beschuldigingen van Chinese inmenging. De opkomst is meestal betrekkelijk hoog; twee derde van de geregistreerde kiezers kwam op voor de verkiezingen van 2016. De president wordt verkozen volgens een meerderheidsstelsel en de uitslagen moeten op de avond van dezelfde dag bekendgemaakt worden. Tegelijkertijd zijn er in Taiwan ook parlementsverkiezingen, maar de vooruitzichten voor partijen zijn minder duidelijk.

De democratie is in Taiwan stevig verankerd en de verkiezingen zullen vrij en eerlijk zijn

De gevolgen

Het lijkt erop dat Tsai opnieuw verkozen zal worden, want de protesten in Hongkong en een serie persoonlijke schandalen hebben Hans campagne geen goed gedaan. Wint Han toch, dan zou hij de banden met China kunnen aanhalen. Beijing zal dan waarschijnlijk een nieuwe ronde besprekingen en uitwisselingen beginnen, en mogelijk harder zijn best doen om Taiwanese opinieleiders voor zich te winnen. Han zou ook de relatie van het eiland met de Verenigde Staten op een lager pitje kunnen zetten, al heeft hij gezegd dat hij de Amerikaans-Taiwanese banden belangrijk vindt.

Als Tsai weer president wordt, zal ze waarschijnlijk de Zuidoost-Aziatische landen het hof blijven maken en de strategische banden met de VS willen versterken. Daarbij heeft ze een bereidwillige partner, want de regering-Trump staat meer dan eerdere regeringen open voor de opvatting dat Taiwan niet bij China hoort. Zo werd Taiwan in een rapport van het Amerikaanse ministerie van Defensie uit 2019 aangemerkt als land. Bovendien heeft Trump zijn handtekening gezet onder wetgeving om de militaire steun aan Taiwan op te voeren en onder een wet die hoge Amerikaanse functionarissen aanmoedigt het eiland te bezoeken, ondanks de bezwaren van Beijing.

Tsai, Trump en de Chinese president Xi Jinping vormen een explosief mengsel. Onder Xi heeft China openlijk een dreigender houding tegenover Taiwan aangenomen. Verscheidene landen hebben in het tijdperk-Xi hun diplomatieke banden met Taiwan verbroken. Winst voor Tsai, in combinatie met stevigere banden tussen Taiwan en de Verenigde Staten, zou het komende jaar wat betreft de relatie tussen China en Taiwan wel eens tot een van de meest gespannen jaren in de recente geschiedenis kunnen maken.

Joshua Kurlantzick

Foreign Affairs
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 193.000

Handboek voor ieder die de bewegingen op het wereldtoneel wil begrijpen. Op deze pagina’s ontstaan meestal de contouren voor het Amerikaanse buitenlandse beleid.

Dit artikel van verscheen eerder in Foreign Affairs.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.