VPRO

VPRO

| 26 juni 2017

Een selectie uit de buitenlandberichtgeving op televisie, radio en internet.

© Längengrad Filmproduktion
© Längengrad Filmproduktion

Onzichtbaar

In duizenden scheepswrakken zit nog olie. 
Milieurampen dreigen.

De Amerikaanse biologe Dagmar Schmidt Etkin heeft onderzocht hoeveel scheepswrakken op de zeebodem liggen waarin nog olie of andere brandstof zit. Dat zijn er 8000, waarvan 6300 uit de Tweede Wereldoorlog stammen. Dit zijn tikkende tijdbommen 
omdat hun olietanks na zeventig jaar bijna zijn doorgeroest. Het gaat om maximaal twintig miljoen ton olie, die uiteraard grote schade kan toebrengen aan mens en milieu. Ter vergelijking: bij de ramp met de Exxon Valdez kwam ‘slechts’ 37000 ton ruwe olie vrij, die evengoed enorme milieuvervuiling veroorzaakte. Hoewel wetenschappers al twintig jaar op het toenemend gevaar wijzen, wordt weinig actie ondernomen omdat het probleem onzichtbaar is. Pas wanneer de zee ‘zwarte tranen’ huilt, dus olie en diesel gaan lekken, wordt de vervuiling bestreden. De gevaarlijkste wrakken – voor de Noorse kust, de Amerikaanse oostkust, in de Oostzee en de Pacific – 
worden weliswaar gemonitord, maar geld en de politieke wil ontbreken om de brandstof uit de wrakken te halen, hoewel dat in technisch opzicht tegenwoordig geen probleem meer is. De notie dat het een wedloop tegen de tijd is, ontbreekt. De verse Arte-documentaire Vergessene Wracks brengt de stand van zaken in kaart, en volgt onder anderen Benedyct Hac van het marine-instituut Dantzig. Hij laat bodemmonsters laat nemen bij de Stuttgart, een Duits oorlogswrak in de Bocht van Dantzig, vlakbij de stranden van de ‘Poolse Rivièra’. De oliedrab blijkt hoogst giftig, een ecologische catastrofe lijkt nabij.

(Maarten van Bracht)

Vergessene Wracks
Zaterdag 1 juli, Arte, 22.00-22.55 uur

unnamed 1

Kinderkamp

In vluchtelingenkamp Zaatari 
verblijven voornamelijk kinderen.

‘Glimlachen kan echt niet als je opkomt,’ krijgt Maryam te horen van de toneelregisseur. ‘Je bent kapot van verdriet omdat je vader, King Lear, dood is.’ Je zou het niet zeggen, maar deze scène speelt zich af in een vluchtelingenkamp: Zaatari, in het noorden van Jordanië bij de Syrische grens. De documentaire 
Zaatari Djinn (regie Catherine van Campen) toont vanuit het perspectief van vier kinderen hoe het is om hier op te groeien. Maryam, die soms met haar in Syrië achtergebleven vader belt: ‘Gisteren hebben gevechtsvliegtuigen weer bombardementen uitgevoerd vlak bij het dorp.’ De tienjarige Fatma is bevriend met een haan. ‘Haan is mijn beste vriend,’ zegt ze. ‘Hij is de enige die mijn verhalen niet doorvertelt.’

Zo rijgt Zaatari Djinn dagelijkse scènes aaneen uit het leven van deze kinderen. Het ‘djinn’ uit de titel betekent zoiets als ‘geest’. ‘De goede djinns zorgen ervoor dat de blaadjes groen worden,’ vertelt Fatma’s moeder. De vader van Ferras en zijn nieuwe vrouw (hij is hertrouwd) staan beslag te roeren met een gigantische houten lepel. ‘Mijn vader maakt rahasnoep,’ vertelt Ferras. ‘Ik verkoop het op de markt voor vijf dinar per zak.’ De camera zoekt leven op onverwachte plekken en zit erbovenop. De regisseuse geeft geen uitleg maar neemt de tijd, laat vooral ervaren en voelen. Pas aan het einde wordt in een paar totaalshots de omvang van deze vluchtelingenstad getoond.

(Colin van Heezik)

2Doc: Zaatari Djinn
Woensdag 5 juli, NPO 2, 22.55-23.50 uur

Vlaamse neven


Schrijver en columnist Özcan Akyol reisde af naar zijn Turkse wortels.

Juist toen de relatie tussen Erdogans Turkije en Nederland (‘nazirelict’) een dieptepunt bereikte, ging schrijver en columnist Özcan Akyol langs bij een aantal van zijn Turkse neven – hij heeft er ongeveer driehonderd – en maakte hij een rondreis door het geboorteland van zijn ouders, die in de jaren zeventig naar Nederland kwamen. Zijn bloedverwanten leven verspreid over heel Turkije, van Sivas en Kayseri tot moderne, toeristische trekpleisters als Antalya en Istanboel. ‘Hoe werd je ontvangen door die neven en nichten?’ vroeg DWDD-presentator Matthijs van Nieuwkerk aan de schrijver. ‘Ik werd bont en blauw geknuffeld.’

Met zijn verre familieleden praat Akyol natuurlijk ook over de situatie in Turkije. Geen van hen – allen alevieten – bleek een fan van Erdogan. In Nederland wordt vaak gedacht dat Turkije vooral conservatief religieus is en het leven daarom niet gemakkelijk. Met zijn serie wil Akyol dit vooroordeel bijstellen; overal waar hij komt verschijnt bijvoorbeeld de alcohol op tafel. De opnames in Turkije waren spannend omdat het land een mislukte couppoging achter de rug had, een diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije, en het beruchte referendum plaatsvond. Inmiddels is Akyol door Turkse Nederlanders met de dood bedreigd. De reportagereeks De neven van Eus, uitgezonden op NPO 2, is aangekocht door het Vlaamse magazine Terzake en nu als Mijn neven in Turkije – in Vlaanderen weten ze nog niet wie Eus is – te zien op Canvas.

(Maarten van Bracht)

Terzake docu: Mijn neven in Turkije
Maandag 3 t/m vrijdag 7 juli, Canvas, 20.30-21.15 uur

Weg van de wereld
Geopolitieke gesprekken. Gast: Bert Koenders
Zaterdag 1 juli, NPO 2, 
22.40-23.15 uur

The Fifteen Billion Pound Railway
Crossrailspoorlijnen dwars door Londen bijna klaar
Zondag 2 juli, BBC 2, 
19.00-20.00 uur

Echappées belles
Reisprogramma. Afl: Zomer in Portugal
Maandag 3 juli, TV5, 
21.00-22.30 uur

Hongkong – Aufstand der Demokraten
Jonge generatie in verzet tegen centrale macht China
Dinsdag 4 juli, Arte, 
21.50-22.50 uur

Check-point
Portet van Beppe Grillo’s partij Vijfsterrenbeweging
Vrijdag 7 juli, Canvas, 
19.05-20.00 uur

Die Nacht, in der die Panzer rollten
Erdogan en de mislukte putsch van 2016
Maandag 10 juli, ARD, 
23.15-0.00 uur

Dit artikel van verscheen eerder in VPRO.
Recent verschenen
TIJDELIJKE AANBIEDING
Drie maanden onbeperkt digitaal toegang tot 360 voor maar € 15
bo pc
Drie maanden onbeperkt digitaal toegang tot 360 voor maar € 15! Ja, ik steun 360