• Al Monitor
  • Politiek
  • Wat heeft koning Salman in de twee jaar van zijn bewind bereikt?

Wat heeft koning Salman in de twee jaar van zijn bewind bereikt?

Al Monitor | Bruce Riedel | 23 januari 2017

Volgens de islamitische kalender is de Saoedische koning Salman precies twee jaar aan de macht. Misschien wel zijn belangrijkste verdienste is het aanwijzen van zijn opvolger.

In de twee jaar dat hij op de troon zit, is koning Salman bin Abdoel-Aziz Al-Saoed een vernieuwende leider geweest die een aantal belangrijke problemen van Saoedi-Arabië heeft aangepakt. In zijn buitenlands beleid ging hij de confrontatie aan: geen van zijn voorgangers trad Iran zo onverzoenlijk tegemoet als hij. De oorlog in Jemen, die geen succes is geworden, draagt zijn politieke stempel nog het meest.

Onlangs vierde Salman dat hij, gemeten naar de islamitische kalender, twee jaar geleden de troon besteeg. De Saoedische leider oogstte lof voor een fundamentele koersverandering in het landsbestuur. Misschien was zijn belangrijkste beslissing wel om het opvolgingsproces zodanig bij te stellen dat een jongere generatie daarin eindelijk aan bod komt. Vanaf zijn eerste dag op de troon richtte de 81-jarige koning zich op de keuze van zijn opvolger.

Kort na zijn kroning benoemde Salman prins Mohammed bin Nayef tot vicekroonprins. Twee maanden later zette hij zijn halfbroer, prins Moeqrin, af, waardoor de 57-jarige Nayef kroonprins werd. Wanneer Nayef de troon bestijgt, zal hij de eerste Saoedische vorst zijn die geen zoon is van de oprichter van het moderne Saoedi-Arabië: koning Abdoel-Aziz Al-Saoed, die in 1953 overleed. Dit betekent een eerste generatiewisseling in het leiderschap.

Hij overleefde vier moordaanslagen door Al-Qaeda en ontwikkelde wereldwijd intensieve contacten met veiligheidsdiensten

Kroonprins Mohammed bin Nayef is zonder twijfel de meest gekwalificeerde prins van zijn generatie. Hij speelt al tien jaar een leidende rol in de oorlog van het koninkrijk tegen terrorisme. Hij overleefde vier moordaanslagen door Al-Qaida en ontwikkelde wereldwijd intensieve contacten met veiligheidsdiensten. Als kroonprins heeft hij de kans om zijn ervaring en deskundigheid te verbreden.

De zoon van de koning, vicekroonprins en minister van Defensie Mohammed bin Salman, heeft een creatief plan ontwikkeld om het koninkrijk tussen nu en 2030 te transformeren. Koning Salman heeft zijn zoon ongekende bevoegdheden toebedeeld, waaronder de leiding over de economie. Uit het plan ‘Saudi Vision 2030’ spreekt het inzicht dat de Saoedische verzorgingsstaat niet eeuwig op lage olieprijzen kan drijven. Een groot deel van het programma moet nog worden uitgevoerd, maar het is van cruciaal belang dat het koninkrijk de noodzaak van verandering erkent. Dit jaar is het zaak de visie verder uit te werken en de beginfase ervan uit te voeren.

De koning heeft zich gehouden aan de belofte van zijn voorganger, koning Abdoellah, om Saoedische vrouwen het recht te geven te stemmen en zich verkiesbaar te stellen voor de gemeenteraden in het land. Dat is een belangrijke symbolische stap voor de monarchie. Ingrijpender beslissingen over vrouwenrechten zijn van cruciaal belang, wil Saudi Vision 2030 werken.

Het buitenlands beleid van Abdoellah was risicomijdend en behoedzaam. Tijdens de Arabische Lente voerde het koninkrijk de contrarevolutie in Bahrein en Egypte aan. In Jemen probeerde het Ali Abdoellah Saleh te vervangen door een volgzaam regime dat de Saoedische dominantie zou aanvaarden. In Syrië zag het koninkrijk een kans de oudste bondgenoot van Iran in de Arabische wereld ten val te brengen.

De koning van Saoedi-Arabië, Salman bin Abdoel-Aziz. – © Bandar Algaloud / HH
De koning van Saoedi-Arabië, Salman bin Abdoel-Aziz. – © Bandar Algaloud / HH

Salman heeft zich, nogmaals, veel agressiever en confronterender getoond dan zijn broer. De betrekkingen met Iran zijn verbroken, waardoor Iraniërs de hadj naar Mekka niet meer kunnen maken. Er is een veertig leden tellend islamitisch militair bondgenootschap (onder leiding van de Saoedische minister van Defensie) in het leven geroepen, zonder deelname van Iran en Irak. Vorige maand trad Oman, dat lange tijd geprobeerd heeft de spanningen in de Golf te verminderen, officieel toe tot de Saoedische militaire alliantie. Er is een agressieve inlichtingencampagne gelanceerd tegen Iraanse onderaannemers als Hezbollah. En er is geld gestuurd naar de rebellen die vechten tegen de Syrische president Bashar al-Assad.

De Saoedische betrekkingen met Washington waren onder Abdoellahs bewind bekoeld. Riyad was geschokt toen de Amerikaanse president Barack Obama de Egyptische president Hosni Moebarak tot aftreden trachtte te bewegen. Abdoellah voelde zich tot actie genoopt door de Amerikaanse druk op de soennitische monarchie van Bahrein om tegemoet te komen aan de hervormingseisen van de sjiitische meerderheid. Hij stuurde troepen over de Koning Fahddijk (die het eiland Bahrein met het Arabisch schiereiland verbindt) om de soennieten te steunen en de sjiieten te onderdrukken. Bijna zes jaar later zitten die troepen er nog steeds.

Salman deelt de scepsis van zijn voorganger over Obama. Hij wees een uitnodiging om naar Washington te komen af. Het koninkrijk heeft gedempte kritiek geuit op het Iraanse nucleaire akkoord en de opheffing van de sancties tegen Teheran. Toch heeft de regering-Obama in acht jaar tijd meer dan 110 miljard dollar aan wapens aan de Saoedi’s verkocht.

Slechts twee maanden nadat hij de troon had bestegen, intervenieerde Salman in Jemen. Dat was naar aanleiding van de inname van de hoofdstad door loyalisten van Saleh en de sjiitische Houthi-rebellen. Riyad vreesde dat de Iraniërs op het punt stonden een satellietstaat aan hun zuidgrens te creëren. Een door de Saoedi’s geleide coalitie heeft Jemen een blokkade opgelegd en in Aden een bevriende regering geïnstalleerd.

Elke tien minuten

Twee jaar later verhongert volgens Unicef elke tien minuten een Jemenitisch kind. Miljoenen Jemenieten zijn ondervoed en hebben geen medische zorg. Alle strijdende partijen dragen schuld aan deze humanitaire ramp. Maar de realiteit is dat de rijkste landen in de Arabische wereld het armste land in hun midden hebben aangevallen.

De internationale gemeenschap heeft vrijwel niets gedaan om het bloedbad te stoppen. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben de oorlog gefaciliteerd door vliegtuigen, munitie, logistiek en inlichtingen te verschaffen. De Saoedi’s hebben de steun gekregen die ze nodig hadden om een oorlog te voeren. Slechts incidenteel hoeven zij zich in te houden, meestal als gevolg van druk van het Amerikaanse Congres en publieke verontwaardiging. Salman moet een manier vinden om de oorlog eervol te beëindigen. Saudi Vision 2030 wordt waarschijnlijk een illusie als het koninkrijk er niet in slaagt zich aan het Jemenitische moeras te ontworstelen.

Auteur: Bruce Riedel
Vertaler: Carl Stellweg

Al-Monitor
Verenigde Staten | al-monitor.com

Website die is opgericht door Jamal Daniel en zijn basis heeft in Washington DC. Nieuws en analyses uit het Midden-Oosten in zowel eigenhandige als vertaalde artikelen. Werkt samen met de grootste nieuwsorganisaties in het Midden-Oosten.

Dit artikel van Bruce Riedel verscheen eerder in Al Monitor.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.