• Frankfurter Allgemeine Zeitung
  • Cultuur
  • Zo fris als een dertigjarige

Zo fris als een dertigjarige

Frankfurter Allgemeine Zeitung | Frankfurt | Noemi Smolik | 16 november 2016

Van 2 september tot 13 november was in de Bonner Kunstverein een retrospectief te zien van kunstenaar Wim. T. Schippers. De Frankfurter Allgemeine Zeitung toonde zich enthousiast over diens verbazend actuele oeuvre.

Al in de foyer van de Bonner Kunstverein waait je een 
pindageur tegemoet. Als je de tentoonstelling van de Nederlandse kunstenaar Wim T. Schippers binnenkomt, geloof je vervolgens je ogen niet: zo fris, zo brutaal is de indruk die het werk van de 75-jarige maakt. 
Maar wie is Wim T. Schippers?

De in 1942 in Groningen geboren Schippers studeert van 1959 tot 1961 aan het Amsterdamse Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, tegenwoordig de Rietveld Academie. Al 
tijdens zijn studie richt hij samen met Ger van Elk en Bob Wesdorp het ‘A-Dynamic Centre’ op, dat zich geheel wijdt aan de ‘theoretische en praktische traagheid en dufheid’. In een tijd waarin dynamiek het cultbegrip wordt van het moderne levensgevoel, kunnen de ‘a-dynamische performances’ alleen als provocaties worden begrepen, en zo zijn ze ook bedoeld. Daarbij ontzien ze ook collega-kunstenaars niet.

Al snel krijgt Willem Sandberg, 
toenmalig directeur van het Stedelijk Museum, Schippers in de gaten en in 1962 nodigt hij hem samen met Ger van Elk uit om een tentoonstelling 
in museum Fodor te maken. Daar ontstaat de glaszaal, waarvan de hele vloer bedekt is met glasscherven, en ook de zoutruimte. Allebei voorlopers van de pindakaasvloer uit 1969, een reusachtig op de vloer uitgestreken rechthoek 
van pindakaas, die nu in de Bonner Kunstverein opnieuw is uitgevoerd. Uit de Amsterdamse tentoonstelling zijn ook een paar ‘a-dynamische objecten’ behouden. Bijvoorbeeld Plast-o-lux uit 1963, een amorf, in een fabriek voor plastic flessen ontstaan Iets, dat eruitziet alsof het uit een tube geperst is, 
en op een sokkel van kostbaar marmer staat.

‘Het was zijn absurde humor die hem in de toenmalige kringen van de avant-garde niet bepaald geliefd maakte. Avant-garde was in de jaren zestig en zeventig een ernstige zaak.’ © Anneke Janssen | Hollandse Hoogte
‘Het was zijn absurde humor die hem in de toenmalige kringen van de avant-garde niet bepaald geliefd maakte. Avant-garde was in de jaren zestig en zeventig een ernstige zaak.’ © Anneke Janssen | Hollandse Hoogte

Een jaar later gaat Schippers televisie maken. In 1963 maakt hij het programma Signalement. Kunst na 1963, waarin hedendaagse tendensen in de kunst worden gepresenteerd en waarin een jonge vrouw in bikini kunstwerken vertoont. De Nederlandse kunstwereld reageert ontzet en verwijt Schippers een gebrek aan ernst. Zo ook Sandbergs opvolger in het Stedelijk Museum, 
Edy de Wilde. Voortaan krijgt Schippers daar geen exposities meer.

Des te meer concentreert hij zich op televisie- en radio-uitzendingen. In 1967 maakt hij Hoepla, een tv-programma dat na een naakt optreden van de performancekunstenares Phil Bloom wordt stopgezet en een nationale polemiek uitlokt. In 1971 volgt de Fred Haché Show, waarin Schippers zelf optreedt als een idioot. Zijn radioprogramma Ronflonflon, dat tussen 1984 en 1991 door de VPRO 
wordt uitgezonden, wordt een van de populairste in die tijd. Ook schrijft en regisseert Schippers veertig theaterstukken. In zijn 46 minuten durende stuk Going to the Dogs voert hij zes 
herdershonden op. Tot op heden kent heel Nederland Schippers’ stem van 
de Nederlandse versie van de tv-serie Sesamstraat, waarin hij de stemmen 
van Ernie en Kermit op zich neemt.


Schippers’ tv-optredens zijn in Bonn zorgvuldig gedocumenteerd en aangevuld met andere kunstwerken. Zo staat midden in de zaal een gedeukte, maar perfect gelakte taxi. Als Schippers in 1982 door sigarettenfabrikant Peter Stuyvesant wordt gevraagd om een 
taxi kunstzinnig vorm te geven, levert hij dit werk af en verklaart dat de taxichauffeur zich zo geen zorgen meer hoeft te maken over verdere schade. Aan de wanden hangen uit gevonden materialen samengestelde objecten 
van 1962 tot heden, die er bont, pop-artachtig, trashy en vrolijk uitzien. 
Je zou kunnen denken dat hier een kunstenaar van rond de dertig aan het werk is, zo’n frisse indruk maken ze.

Dat geldt ook voor Schippers optredens en commentaren, die op monitoren zijn te volgen. Op de vraag wat ‘a-dynamisch’ betekent, antwoordt 
hij (en dat in het begin van de jaren zestig): ‘A-dynamisch is een handelsmerk. Betekenis speelt geen rol.’ Je zou haast denken dat hier een lid spreekt van het New Yorkse collectief DIS, dat dit jaar de curator was van de negende Berlin Biennale.

Ernstige zaak

En dan begin je te begrijpen waarom deze kunstenaar buiten Nederland onbekend is gebleven. Het was zijn absurde humor die hem in de toenmalige kringen van de avant-garde niet bepaald geliefd maakte. Avant-garde was in de jaren zestig en zeventig een ernstige zaak. Ook Schippers’ omgang met het massamedium tv 
was voor zijn artistieke carrière zeker niet erg bevorderlijk.

Dat zijn werken nu voor het eerst 
in een retrospectief buiten Nederland getoond worden, is te danken aan Michelle Cotton, die de leiding in de Bonner Kunstverein in 2014 overnam van Christina Végh. Na de exposities van de Amerikaanse schilder Josh Smith en de Britse performance-artiest Marvin Gaye Chetwynd is deze show een voorlopig hoogtepunt. Hij laat nog eens zien hoe weinig ontvankelijk de meeste vertegenwoordigers van de avant-gardebewegingen van de jaren zestig en zeventig waren voor artistieke stellingnamen die niet aan hun verwachtingen voldeden. Maar tegenwoordig begint men Schippers juist vanwege zijn gebrek aan respect voor deze verwachtingen te waarderen.

Auteur: Noemi Smolik
Vertaler: Piet Meeuse

Van 2 september tot 13 november was in de Bonner Kunstverein een retrospectief te zien van kunstenaar Wim. T. Schippers. De Frankfurter Allgemeine Zeitung toonde zich enthousiast over diens verbazend actuele oeuvre.

Frankfurter Allgemeine Zeitung
Duitsland | dagblad | oplage 382.000

Een van de belangrijkste kranten van Duitsland. Hoewel politiek onafhankelijk, wordt de FAZ over het algemeen een gematigd conservatief profiel toegedicht.

Dit artikel van Noemi Smolik verscheen eerder in Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.