• The Spectator
  • Politiek
  • 1. Macrons 
Thatcher-moment is aangebroken

1. Macrons 
Thatcher-moment is aangebroken

The Spectator | Londen | Gavin Mortimer en Luke Baker | 02 mei 2018

Na een vrij rimpelloos eerste jaar wacht de Franse president nu een beslissende slag met de vakbonden, schrijft het Britse weekblad The Spectator.

De wittebroodsweken zijn voorbij voor Emmanuel Macron. Zijn eerste elf maanden als president gingen min of meer van een leien dakje, dankzij economische groei, internationale goedkeuring en museumopeningen in het Midden-Oosten. Maar de jonge president van Frankrijk maakt zich op voor maandenlange vijandigheden in zijn thuisland. ‘De uitputtingsslag’, kopte Le Parisien op 10 april. Naast deze grimmige tekst stond een foto van een van de vijanden van de president, een prominente figuur binnen de uiterst linkse vakbond CGT. Laurent Blum, de potige, baardige en oorlogszuchtige leider van de spoorwegafdeling van de bond, toonde zich onverzettelijk toen hij deze week een drie maanden durende spoorwegstaking afkondigde.

Macron is even vastberaden als de stakers en lijkt ervan overtuigd dat hij als winnaar uit de bus zal komen. Tijdens het Paasweekend toonde de Franse televisie beelden van de president die in zijn auto stapte. ‘Geef niet toe aan de stakers!’ schreeuwde 
een voorbijganger. Een glimlachende Macron groette 
zijn medestander met een gebalde vuist en riep: ‘Maak u geen zorgen!’

Zelfingenomen als altijd, toen nog. Maar misschien begint Macron toch wat nerveus te worden. Hij weet dat zijn reputatie op het spel staat, niet alleen in Frankrijk maar overal ter wereld. Stel je het gegrijns voor in Berlijn, het gegniffel in Londen, het teleur
gestelde hoofdschudden in Brussel als de president met zijn stoere praat even zwak blijkt te zijn als zijn voorgangers wanneer hij met massale stakingen wordt geconfronteerd.

Stormenderhand

Sinds zijn uitverkiezing heeft Macron de wereld 
stormenderhand veroverd. Hij heeft Trump, Poetin en Erdogan ontvangen, de spanningen tussen 
Libanon en Saoedi-Arabië helpen verminderen, het initiatief genomen om de stroom vluchtelingen van Noord-Afrika naar Italië in te dammen, Frankrijk weer op de kaart gezet als ‘soft power’ nummer 1 
van de wereld en het Parijse klimaatakkoord van 2015 nieuw leven ingeblazen na de terugtrekking van de VS.

Dit alles was mogelijk doordat hij het thuisfront 
volledig domineerde. De wijdverbreide stakingen, afgelopen herfst, tegen de eerste fase van zijn 
economische hervormingen bloedden dood, en zijn politieke opponenten bleken al even ondoeltreffend, 
gedesoriënteerd als ze waren door de 
wanprestatie van hun partijen bij de verkiezingen van vorig jaar, toen Macron zijn opmerkelijke overwinning behaalde.

Maar nu wordt de president geconfronteerd met vier uitdagingen die de komende vier jaar van zijn presidentschap zullen bepalen. De terugkeer van de islamistische terreur in Frankrijk heeft het land in opschudding gebracht en aangetoond dat zelfs stille binnenwateren niet veilig zijn voor 
de jihadisten. De recente aanslagen in Carcassonne en Trèbes, die vier mensen het leven kostten, waren ook een bewijs van datgene waarvoor de veiligheidsdiensten al maanden 
waarschuwden: dat de val van het 
IS-kalifaat geen eind zal maken aan het geweld in Europa. Eerder is het tegendeel het geval, nu de jihadisten in groten getale terugkeren, vastbesloten om de strijd hier voort te zetten.

Een stakende spoorwegarbeider met een masker van Macron tijdens een betoging in Marseille op 13 april. – © Claude Paris / HH
Een stakende spoorwegarbeider met een masker van Macron tijdens een betoging in Marseille op 13 april. – © Claude Paris / HH

Voor veel Fransen is islamisme onverbrekelijk verbonden met immigratie – de tweede horde die Macron moet nemen – en met de overtuiging dat terroristen gemakkelijk hun land kunnen binnenkomen dankzij de slappe grenscontroles. In februari 
kondigde de regering plannen aan om illegale immigratie een halt toe te roepen en afgewezen asielzoekers 
versneld uit te zetten. Het wetsvoorstel, dat deze maand in het parlement zal worden behandeld, wordt door de meerderheid van de Fransen met open armen ontvangen, maar niet door sommige leden van Macrons eigen partij, La République En Marche. Het wetsvoorstel zal worden aangenomen, maar op het Franse bureau voor vluchtelingenbescherming wordt al gestaakt en antikapitalistische groeperingen kondigen demonstraties aan. Ook sommige kunstenaars laten zich niet onbetuigd, met voorop Jean-Marie Gustave Le Clézio, in 2008 winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur, 
die tekeergaat tegen Frankrijks ‘schandalige behandeling van migranten’.

Handenwringende schrijvers zullen Macron geen zorgen baren, maar het derde probleem, het spoorwegpersoneel dat tot eind juni twee dagen per week het werk zal neerleggen, is angstaanjagender. Een van de hervormingsvoorstellen van de regering behelst het openstellen van het treinvervoer voor buitenlandse concurrenten en het 
verbeteren van een dienstverlening die de afgelopen jaren aanzienlijk aan kwaliteit heeft ingeboet. Daar kan de 46,6 miljard euro schuld van de SNCF nog bij worden opgeteld, een astronomisch bedrag dat deels zal worden 
verlaagd door het beëindigen van de geprivilegieerde status van spoorwegbeambten die al sinds 1909 bestaat en voorziet in levenslange baangarantie en pensionering op 50-jarige leeftijd voor machinisten en op 57-jarige 
leeftijd voor andere werknemers.

De “Zadistes” zijn een symbool van verzet voor Franse beroepsdemonstranten, de anarchisten, milieuactivisten en antifascisten die snakken naar een gevecht met hun president

Met steun van de CGT is het spoorwegpersoneel vastbesloten om vast te houden aan zijn rechten, maar Macron beschouwt de SNCF als de belichaming van verouderde arbeidspraktijken in 
de publieke sector. ‘We leven in een veranderende wereld,’ zei minister van Verkeer 
Élisabeth Borne onlangs. ‘Ook de SNCF moet veranderen om haar dienstverlening te verbeteren.’ Een 
peiling van een krant wees uit dat van de bijna 
honderdduizend respondenten slechts 28 procent achter de staking stond. Maar die krant was dan wel de centrum-rechtse Le Figaro. Veel mensen ter linkerzijde steunen de staking, en andere groepen met grieven, zoals studenten, Air France-medewerkers, werknemers van supermarkten en vuilnisophalers zullen in de nabije toekomst hun eigen stakingen of protestbetogingen organiseren.

De vierde uitdaging voor Macron lijkt oppervlakkig bezien de minst problematische: wat moet er worden gedaan aan de driehonderd milieuactivisten die 1650 hectare moerasland bezet houden in Notre-Dame-des-Landes, in de buurt van Nantes? 
In januari wisten ze na een lange campagne de bouw van een vliegveld tegen te houden. De regering, die haar nederlaag erkende, droeg hun op het gebied uiterlijk 31 maart te verlaten. Die deadline is verstreken, maar een harde kern van rouwdouwers blijft zitten en heeft zich verschanst met behulp van 
tunnels en barricades met boobytraps. De politie zou hun verzet binnen enkele uren kunnen breken, maar de regering weet dat dat een lont in het kruitvat zou kunnen zijn. De ‘Zadistes’, zoals ze zichzelf noemen – naar zone à défendre, oftewel ZAD – zijn een symbool van verzet voor Franse beroepsdemonstranten, de anarchisten, milieuactivisten en antifascisten die snakken naar een gevecht met hun president.

Leuze tijdens een anti-Macronbetoging in Parijs op 19 april. – © Julien Mattia / Getty Images
Leuze tijdens een anti-Macronbetoging in Parijs op 19 april. – © Julien Mattia / Getty Images

Frankrijk is dus niet alleen maar aan een uitputtingsslag begonnen, het is een slag tussen verschillende visies. Macron en zijn medestanders willen Frankrijk zo snel mogelijk ontdoen van zijn reputatie als land van werkschuwe stakers, de mensen die de president afgelopen september gedenkwaardig omschreef als fainéants (slampampers). Het was geen toeval dat op de dag dat de SNCF-staking begon, de regering bekendmaakte dat Frankrijk in 2017 een recordbedrag aan buitenlandse investeringen had binnengehaald, een stijging van 16 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. De linkse krant Le Monde schreef dit toe aan het ‘Macron-effect’.

Dit is het Frankrijk dat Macron voor zich ziet, de ‘start-upnatie’ die hij tijdens zijn presidentiële 
campagne van vorig jaar in het vooruitzicht stelde en die, naar hij hoopt, de knapste koppen ter wereld zal aantrekken. Hij wil van Parijs een post-Brexit-paradijs voor bankiers maken en heeft aangekondigd dat hij de komende vijf jaar 1,5 miljard euro zal investeren in een nieuw nationaal programma voor kunstmatige intelligentie dat met de Chinese en Amerikaanse programma’s moet wedijveren.

Dat is een angstaanjagende visie voor miljoenen mannen en vrouwen die niet willen dat Frankrijk verandert, die de veiligheid en bescherming van de publieke sector koesteren. Maar Macron weet van geen wijken. Hij heeft zelfs de ouderen tegen zich in het harnas gejaagd door de belasting op pensioenen te verhogen om belastingverlaging voor werkenden mee te kunnen financieren. ‘Sommige mensen zullen klagen en het niet willen begrijpen, maar zo 
is Frankrijk nu eenmaal,’ zei hij eens.

Veel gepensioneerden zullen tot de acht miljoen werknemers hebben behoord die vijftig jaar geleden, in mei 1968, een algemene staking hielden en de straat op gingen om te protesteren tegen het bewind van Charles de Gaulle, een president die ze als wereldvreemd en conservatief beschouwden. Een halve eeuw later wordt de man in het Elysée als te innovatief en ambitieus beschouwd, als een gevaarlijke jonge megalomaan die in de woorden van een socialistisch parlementslid ‘het beleid van Margaret Thatcher’ overneemt. Als Emmanuel Macron deze lente en zomer ongeschonden doorkomt, zal hij zich de ‘Iron Man’ mogen noemen.

Auteurs: Gavin Mortimer en Luke Baker
Vertaler: Peter Bergsma

The Spectator 
Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 73.791

Springplank voor aspirant-parlementariërs. Opgericht in 1828 en nog altijd het kompas voor intellectuelen en conservatieve leiders. Sterke analyses, scherp van toon.

THE WEEK

‘Heeft Frankrijk nu ook een Thatcher?’ vroeg het Britse weekblad The Week zich medio april op zijn voorpagina af. In een overzicht van de internationale pers waarschuwde het blad de Franse president: Macron wil duidelijk doorgaan voor een vastberaden hervormer, maar dan heeft hij er het grootste belang bij niet door de knieën te gaan voor de vakbond van het spoorwegpersoneel. Doet hij dat wel, dan brengt hij andere hervormingen in gevaar die nog veel belangrijker zijn.

Dit artikel van Gavin Mortimer en Luke Baker verscheen eerder in The Spectator.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.