• Courrier International
  • Politiek
  • 2. Turkse pers: ondubbelzinnige zege

2. Turkse pers: ondubbelzinnige zege

Courrier International | Parijs | 27 juni 2018

De Turkse kranten bevestigen de overwinning van president Erdogan, al wordt erop gewezen dat de verkiezingen niet vlekkeloos verliepen. Zeker lijkt dat het land een turbulente periode tegemoetgaat.

Het resultaat van de dubbele verkiezingen in Turkije lijkt onweerlegbaar: het is een overwinning geworden voor de AKP en haar extreemrechtse partner, de nationalistische MHP, die samen de parlementaire meerderheid hebben behaald en president Erdogan verzekeren van een mandaat van vijf jaar met volmacht. De verkiezingscampagne gaf een Erdogan te zien die zo nu en dan kwetsbaar leek, en een partij die moeite had om kiezers te mobiliseren op nieuwe thema’s. De oppositie van 
de CHP, die door de vervroegde verkiezingen gedwongen werd zich in alle haast te organiseren, leek in de persoon van Muharrem Ince een kandidaat te hebben gevonden die in staat was om hele menigten op de been te brengen (twee miljoen mensen in Izmir, vijf miljoen in Istanboel aan 
de vooravond van de verkiezingen) 
en mogelijk Erdogan van de troon te stoten. Maar daar is geen sprake van.

Onregelmatigheden

In een Turkije, zo moet worden geconcludeerd, waar nog altijd de noodtoestand geldt en waar Erdogan meer dan ooit heer en meester is, waren 
de omstandigheden waaronder de 
verschillende partijen het moesten uitvechten allesbehalve gelijk. Zo was de zendtijd die door de publieke televisie werd toegemeten aan de kandidaten, op Twitter gemeld door Ilhan Tasci, lid van het overheidsorgaan dat belast is met het toezicht op de media, 181 uur voor president Erdogan, tegen 16 uur voor zijn tegenstander van de CHP en 
32 minuten voor de pro-Koerdische kandidaat Selahettin Demirtas, die 
nog steeds in gevangenschap verkeert…

Tezelfdertijd zijn de verkiezingen niet vlekkeloos verlopen. ‘Tal van waarnemers en burgers hebben grote onregelmatigheden gemeld, met name in Suruç, in de buurt van Urfa’, schrijft de linkse internetkrant Arti Gerçek verontrust. De stembureaus in de Koerdische delen van het land werden zwaarbewaakt en er worden tal van opstootjes gemeld tussen leden van de AKP en de oppositie. ‘De enige die daar niets van hebben waargenomen, zijn de media die aan de kant van de AKP staan, dus bijna 95 procent van het medialandschap in Turkije’, aldus Arti Gerçek.

Feest bij regeringsmedia

Bij de media die aan de kant van de regering staan is het feest. Zo schrijft de regeringsgezinde krant Sabah dat ‘de voornaamste boodschap die deze historische verkiezingen ons geven is: zonder Erdogan kan het niet. De kiezers hebben bevestigd dat alleen het leiderschap van Erdogan ons in staat stelt om het hoofd te bieden aan de uitdagingen die Turkije te wachten staan.’ De reis (chef), herkozen met 52 procent van de stemmen, ziet zich in de eerste verkiezingsronde herbevestigd in zijn mandaat, en dat geeft aan hoezeer de macht in Turkije persoonsgebonden is, hetgeen door de invoering van een presidentieel regiem, dat al eerder werd aanvaard bij het referendum van 2017, slechts wordt versterkt.

‘Verenigd Turkije’

Dit ontegenzeggelijke succes van de alliantie tussen AKP / MHP en president Erdogan verhindert een deel van 
de regeringsgezinde pers niet op te roepen tot een minder splijtende politiek, zoals de verliezende kandidaat Muharrem Ince, die de herkozen president oproept zich te gedragen ‘als de president van 81 miljoen Turken’ en niet ’als de baas van de AKP’. ‘De politieke koers moet tijdens het nieuwe mandaat van Erdogan worden verlegd’, schrijft ook de krant Star, die overigens ferme aanhanger is van het huidige bewind, maar toch meent dat ‘de visie van een verenigd Turkije gestalte moet krijgen in een nieuwe politieke lijn’.

Aanhangers van president Erdogan vieren feest bij het hoofdkantoor van zijn AKP. – © Jeff J Mitchell / Getty Images
Aanhangers van president Erdogan vieren feest bij het hoofdkantoor van zijn AKP. – © Jeff J Mitchell / Getty Images

Opkomend nationalisme

Maar een wijziging van de politieke lijn lijkt weinig waarschijnlijk nu de AKP, die er niet in is geslaagd de absolute parlementaire meerderheid te verwerven, afhankelijk blijft van zijn bondgenoot MHP, die bij deze verkiezingen 11 procent van de stemmen verwierf. Op de vraag waarom ‘de alliantie tussen AKP en MHP zo vruchtbaar is gebleken’, noteert de commentaarschrijver in de centrumrechtse krant Hürriyet dat ‘in afwachting van een grondige analyse nu al kan worden vastgesteld dat de meest in het oog springende factor een opkomend nationalisme is. Het succes van de militaire operaties in Syrië en de ruime plek die door de AKP wordt ingeruimd voor nationalistische thema’s, lijken uiteindelijk grotelijks aan die partij ten goede te zijn gekomen.’ Voor Arti Gerçek daarentegen ‘lijkt het eenvoudigweg onmogelijk dat de MHP meer dan 10 procent van de stemmen heeft gekregen’ en moet dat ‘voor een groot deel’ worden toegeschreven aan ‘knoeierijen die ten bate van de MHP zijn gepleegd’.

Economische situatie

Naast de netelige Koerdische kwestie en de toekomst van de militaire operaties in Syrië, waarin de MHP zou kunnen proberen zich met haar volle gewicht in te storten, lijkt ook de economische situatie in Turkije meer en meer zorgen te baren. Dat is een element dat de AKP structureel verzwakt. ‘Dat de AKP 7 procent heeft verloren in vergelijking met haar resultaat bij vorige verkiezingen, terwijl de MHP haar positie heeft behouden, komt doordat de kiezers de laatste partij niet verantwoordelijk achten voor de economische toestand’, schrijft Hürriyet. En de krant waarschuwt: ‘Turkije bevindt zich in een turbulente zone. We zullen de riemen moeten vastmaken! Dat is de voornaamste beproeving die ons te wachten staat, zowel de regerende macht als de oppositie en de bevolking in haar geheel.’

Samengesteld door Courrier International
Vertaling: Lambiek Berends

Dit artikel van verscheen eerder in Courrier International.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.