4. Kunstmatige intelligentie voor een betere wereld

SingularityHub

| Ben Goertzel | 30 oktober 2019

Kunstmatige intelligentie kan de sleutel zijn tot een rechtvaardigere wereld, maar dan moeten we die wel goed ontwerpen en toepassen, betoogt Ben Goertzel, het brein achter general artificial intelligence.

De samenleving koestert allerlei angsten voor de toekomst van kunstmatige intelligentie. Sommigen, zoals Richard Branson en Ray Dalio, zijn bang voor het groter worden van de inkomensongelijkheid en de gevaarlijke maatschappelijke crisis die daaruit voort kan komen. Anderen vrezen gevolgen voor de privacy of hebben sciencefictionvisioenen van boze robotheersers.

Mijn zorg rond AI [artificial intelligence] is echter dat we een technologie die – als we haar goed bouwen – wel eens ons allerbeste instrument kan zijn om een rechtvaardige wereld te creëren, nu al in een kwaad daglicht stellen. Inderdaad zijn er serieuze ethische vragen en onzekerheden over wat kunstmatige superintelligentie allemaal vermag, maar op dit moment hebben we hier op aarde vooral te maken met een ingewikkelde opeenstapeling van menselijke problemen.

Het is waar dat automatisering bijdraagt aan de groeiende ongelijkheid binnen de meeste landen, waar het inkomensverschil tussen de goed op geleide midden- en hogere klassen en de slecht opgeleide lagere klassen steeds groter wordt. Maar wat iedereen consequent over het hoofd ziet, is dat de ongelijkheid tussen de verschillende landen afneemt, voor een groot deel dankzij een combinatie van mondiale handel en technische vooruitgang op het gebied van computers, communicatie, transport en productietechnologieën.

Het inkomensniveau van China komt geleidelijk aan dichter bij dat van Amerika en Europa, en de succesvollere Afrikaanse landen naderen geleidelijk dat van China. De economische opkomst van China heeft de mondiale welvaartsongelijkheid spectaculair verminderd, binnen China zelf, en via de proactieve houding van dat land tegenover de rest van de ontwikkelende wereld. Deze opkomst is voor een deel te danken aan het gebruik van AI-gedreven automatisering om de efficiency te verbeteren middels robotica in fabrieken, optimalisatie van de productieketen en andere methoden.

Cruciale kans

Als we een blik op de toekomst werpen, zien we dat AI de komende decennia aan ontwikkelende landen een cruciale kans biedt om te blijven groeien. Volgens zakelijk dienstverlener Accenture kan AI in 2035 wel 1,6 procentpunt bijdragen aan het economische groeicijfer van China. En wie weet blijkt een dergelijke voorspelling achteraf uiterst conservatief, als het waar is wat futuristen zoals Raymond Kurzweil zeggen, namelijk dat er nog voor 2030 kunstmatige intelligentie op menselijk niveau is. Mochten grote stappen op het gebied van AI leiden tot radicale doorbraken, dan profiteert uiteindelijk waarschijnlijk de hele wereld daarvan, maar aanvankelijk zijn de voordelen vooral voor de landen waar AI het intensiefst is ontwikkeld.

Verder maakt AI het speelveld eerlijker, door de basisinfrastructuur in de ontwikkelende wereld te verbeteren. Daardoor kunnen deze landen wereldwijd concurreren en samenwerkingsverbanden aangaan. AI heeft in Oeganda boeren geholpen om ziekten van gewassen terug te dringen, in Maleisië uitbraken van knokkelkoorts voorspeld, op veel plaatsen de toegang tot elektriciteit en internet via smart-netwerken vergroot, en nog
een groot aantal andere fundamentele verbeteringen gebracht.

AI bezit een enorm potentieel om de welvaartskloof tussen landen te verkleinen en we zien nu al hoe deze trend vorm begint te krijgen. Maar er zijn sterke krachten die AI een andere kant op duwen. Niet per se met kwade bedoelingen – al zijn die er ook – maar voornamelijk gewoon door de manier waarop de samenleving in elkaar zit en de neiging van de meeste mensen om hun maatschappelijke rol te vervullen zonder daar al te diep over na te denken.

Hoe halen we cultuurspecifieke vooroordelen uit een wereldwijd verspreide AI?

De belangrijkste belemmering voor het potentieel van AI om het mondiale welzijn te dienen is op dit moment de sociaaleconomische inrichting van de AI-industrie, die geconcentreerd is in enkele grote techbedrijven – de Googles, Facebooks, Baidu’s en Tencents van deze wereld – en grote militair-industriële complexen. Dit betekent dat AI in de eerste plaats wordt ontwikkeld voor toepassingen die deze bedrijven inkomsten opleveren of machtige landen helpen hun defensie te versterken. Andere mogelijkheden komen dan voornamelijk op als randverschijnselen hiervan.

Dit betekent ook dat de meeste briljante AI-ontwikkelaars op de wereld nauwelijks een centrale rol kunnen spelen in het uitrollen en toepassen van AI-technologie, omdat zij niet de kans krijgen om voor deze tech-bedrijven of voor militaire organisaties te werken. Als gevolg daarvan klinken hun stemmen en culturen niet door in het netwerk van de opkomende AI-techsector. Dit is een probleem, want zij zijn degenen die het beste weten wat hun land nodig heeft.

Bij iCog Labs, het Ethiopische AI- en roboticabedrijf dat Getnet Aseffa en ik hebben opgericht, wordt gewerkt aan op Afrika gerichte software- en hardwaretoepassingen. Die toepassingen zijn niet bedacht door mij of andere westerlingen, vanuit onze ideeën over wat de ontwikkelende wereld nodig heeft; ze zijn bedacht door de softwareontwikkelaars en wetenschappers die bij iCog werken – door Ethiopiërs dus.

‘Gorilla’s’

Het gebrek aan mondiale diversiteit in de ontwikkeling van AI betekent ook dat de technologie wordt gebouwd met de vertekende blik van ontwikkelaars uit een handjevol landen. Wij leren AI om de wereld vanuit één gezichtspunt te zien. Zo is het algoritme van Google nog steeds slecht in het herkennen van Afro-Amerikanen, die het ooit aanmerkte als ‘gorilla’s’. Denk eens aan de vooroordelen die dit soort algoritmes zullen vertonen, wanneer ze mensen en objecten moeten herkennen uit niet-westerse landen met totaal andere kleding, culturele normen en talen.

Vooroordelen bij het verwerken van visuele data zijn nog maar de meest voor de hand liggende weer-spiegeling van een subtieler probleem. Hoe halen we cultuurspecifieke cognitieve vooroordelen uit een wereldwijd verspreide, opkomende algemene AI? De veiligste benadering, die ook de meeste mogelijkheden biedt om een AI te scheppen met een hoog niveau van intelligentie en creativiteit en met een open blik, is te zorgen dat mensen over de hele wereld, van alle achtergronden, kunnen deelnemen aan het proces van het leren en vormen van AI.

Daarvoor zijn methoden nodig om meer mensen in de ontwikkelende wereld op te leiden in hoog technische vaardigheden, en hen vervolgens in staat te stellen om met deze vaardigheden geld te verdienen zodat ze zichzelf en hun gezin kunnen onderhouden. Zo ontstaat dan een groeiende klasse van mensen die vertrouwd zijn met de ontwikkelende wereld én met geavanceerde technologie.

Götterdämmerung – © Marco Borggreve
Götterdämmerung – © Marco Borggreve

Dit kan alleen gebeuren als we de manier waarop we AI bouwen open source maken en democratiseren. Een van de belangrijkste doelen van SingularityNET is om de zoektocht van de AI-ontwikkeling te verbreden, zodat er meer verschillende mensen aan meedoen en de algoritmes en diensten van AI worden ontwikkeld door een breed scala aan mensen met verschillende achtergronden, kennis en interesses.

Hoe snel de voordelen van AI en andere geavanceerde technologieën worden gedeeld met de ontwikkelende wereld en met de onderklassen van de ontwikkelde wereld, zal sterk afhangen van de manier waarop deze technologieën verfijnd en uitgerold worden, en van de organisaties die dat doen. Decentralisatie, democratisering en opensourcing zijn allemaal in de eerste plaats gericht op delen en op het algemeen welzijn. Laten we die krachten vooruithelpen, zo snel, ambitieus en wijs als we kunnen.

Auteur: Ben Goertzel

Ben Goertzel (Brazilië, 1966) publiceerde een twintigtal wetenschappelijke boeken over kunstmatige intelligentie.

SingularityHub 
Verenigde Staten | website | singularityhub.com 

Opgericht in 2018 door SingularityNET, een een organisatie die AI toegankelijk wil maken voor iedereen. SH doet verslag van ‘sci/tech-doorbraken die de wereld veranderen’ en publiceert onder een Creative Commons-licentie.

Dit artikel van Ben Goertzel verscheen eerder in SingularityHub.
Recent verschenen