• The Spectator
  • Politiek
  • De politiek achter een nodeloze brand

De politiek achter een nodeloze brand

The Spectator | Londen | Nick Cohen | 26 juni 2017

De verschrikkelijke brand in Grenfell Tower had niet mogen uitslaan. Hoe is het mogelijk dat er in het hele gebouw maar één vluchtweg was, geen rookmelders noch sprinklerinstallaties?

Naarmate het dodental van de brand in de Grenfell Tower opliep, maanden verstandige mensen ons om niet te snel conclusies te trekken. Activisten, voornamelijk uit het linkse kamp, kwamen met scherpe verwijten aan het adres van de zelfingenomen bureaucratie van de Kensington and Chelsea Tenant Management Organisation, en aan het adres van de conservatieve regering, die gemakzuchtig had verzaakt de regelgeving voor huurwoningen op orde te brengen.

De mensen die tot kalmte maanden, kwamen heel verstandig over. Nu ik dit schrijf, weet ik nog altijd niet met zekerheid hoe het vuur zo gruwelijk snel om zich heen heeft kunnen grijpen. Dus waarom overhaaste conclusies trekken en die in de krant zetten? Is er eigenlijk niet iets mis met mensen die bij een ramp ogenblikkelijk met een beschuldigende vinger wijzen?

Maar verstandige opmerkingen gaan soms niet op. Vanaf het moment dat ik op het nieuws de verschillende accenten hoorde van de overlevenden, was me duidelijk dat deze brand onmiskenbaar een politieke lading heeft.

De brand heeft gewoed in een flat die de mensen die het beter hebben alleen zien wanneer ze erlangs rijden, op de Westway

Londen is een stad van rijk en arm. Voor de middenklasse, en voor de geschoolde arbeiders, is het steeds moeilijker om woonruimte te vinden binnen een kilometer of zeven van het centrum, al helemaal wanneer ze iets willen kopen. De rijken wonen voor een deel in flats in de hoogbouw (‘appartementen’, zoals de makelaars het noemen), en voor een deel in de herenhuizen in Chelsea. Overal in de stad is hoogbouw verrezen voor de puissant rijken: van Canary Wharf en langs de westoever van de Thames tot aan het oude St Katharine Docks, ten zuiden van de rivier in het gerenoveerde Battersea Power Station, of helemaal in het noorden bij het complex voor oligarchen, bij Hyde Park, van de gebroeders Candy.

Om een idee te geven van hoe rijk de rijken in Londen zijn: aan de overkant van de straat waar ik werk, bij de Guardian en de Observer, hebben architecten het braakliggende land ten noorden van Kings Cross onder handen genomen. Waar ooit de prostituees en de dealers zaten, staan nu appartementencomplexen. De architecten zijn er uitstekend in geslaagd om een verwaarloosd stuk stad nieuw leven in te blazen. Maar Kings Cross wordt nog altijd doorsneden door spoorlijnen en doorgaande wegen. Alleen al vanwege het lawaai en de luchtverontreiniging is het niet bepaald een ideale buurt. Ondanks die nadelen kost een vierkamerwoning in een gerenoveerde gashouder, geschikt voor een gezin met twee kinderen, 2,9 miljoen pond. Een driekamerappartement, waar een gezin met twee kinderen eventueel ook zou kunnen wonen, kost 2,1 miljoen. Tijdens de verkiezingscampagne beweerde Labour dat je met een inkomen van 70.000 pond per jaar rijk genoemd mag worden.

Toegegeven, je behoort daarmee bij de vijf procent van de hoogste inkomens. Maar om een van deze bescheiden ‘appartementen’ te kunnen bemachtigen, in een niet al te gezond deel van Londen, moet je eerder iets van 600.000 pond per jaar verdienen, of je moet ergens een miljoen hebben liggen.

Zodra ik die accenten op de radio hoorde, wist ik dat het rijke Londen gespaard was gebleven. De brand heeft gewoed in een flat die de mensen die het beter hebben alleen zien wanneer ze erlangs rijden, op de Westway. De overlevenden hadden de stemmen van het arme Londen: de stemmen van vluchtelingen, van nieuwe immigranten uit Congo, de Filipijnen en Marokko, van de arbeiders die er met geen mogelijkheid meer weg komen, al nemen ze nog zo veel tweede en derde baantjes.

© Wikimedia
© Wikimedia

Terwijl ik te horen krijg dat ik niet te snel conclusies moet trekken, valt al wel vast te stellen dat de familie en buren van deze mensen zijn gestorven omdat ze arm waren.

Overlevenden van de Grenfell Tower zeggen dat ze herhaaldelijk hebben geklaagd over de brandveiligheid, over dat er in het hele gebouw maar één vluchtweg was. Ze waren bang dat boilers en leidingen zouden ontploffen. Ze wilden weten waarom er geen rookmelders en sprinklerinstallaties in het gebouw aanwezig waren. In een profetisch bericht heeft een van de huurders vorig jaar november gezegd: ‘Het is een huiveringwekkende gedachte, maar het Grenfell-actiecomité is er stellig van overtuigd dat er eerst een drama moet plaatsvinden voordat de onwil en de incompetentie van onze beheerder, de Kensington and Chelsea Tenant Management Organisation, in volle omvang duidelijk wordt.’ ‘We worden domweg “afgepoeierd”’, voegen ze er nog aan toe.

Richard Titmuss, in het verleden professor aan de London School of Economics, heeft ooit gezegd: ‘Slechte publieke voorzieningen worden al snel slechte publieke voorzieningen voor de armen.’ En dat blijft dan zo, aangezien arme mensen niet over de middelen beschikken om er iets aan te doen.

Als de huiseigenaren in willekeurig welke woontoren voor de rijken, van Canary Wharf tot Hyde Park, hadden gezegd dat ze gevaar liepen, zouden de beheerders meteen in actie zijn gekomen om hen gerust te stellen. De welgestelden weten hoe ze hun onvrede moeten uiten, of wie ze moeten inhuren om dat in hun plaats te doen. Arme mensen weten dat vaak niet, en de instanties weten dat ze zich dan ook weinig van hen hoeven aan te trekken. Mochten er lezers uit de middenklasse zijn die mijn woorden in twijfel trekken, probeer dan maar eens de klachtenlijn te bellen van een willekeurige overheids- of privé-instelling, zo mogelijk met het accent van een laaggeschoolde of een immigrant. Je weet niet wat je overkomt, gok ik.

Balans

En als de rijken wel worden afgepoeierd, kunnen ze de andere partij bij de les houden door te dreigen met een rechtszaak. Terwijl de instanties zich niets aantrokken van het brandgevaar in Kensington, procedeerden de eigenaren van luxe-appartementen aan de Thames tegen Tate Modern. Ze stapten naar de rechter, niet omdat ze vreesden dat hun leven gevaar liep, maar omdat door een uitbreiding van Tate Modern duizenden bezoekers nu bij hen naar binnen konden kijken, waardoor ze ineens ‘in een vissenkom’ woonden.

Ik wil die mensen niet belachelijk maken, of zeggen dat hun problemen in het niet vallen bij de reële gevaren in de achterbuurten van Londen. Ik wil alleen maar zeggen dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat de rijken, met al hun geld en hun advocaten, zullen omkomen zoals de bewoners van de Grenfell Tower zijn omgekomen.

Dit is het moment om de balans op te maken. We zouden erop moeten staan dat voor arme én rijke mensen dezelfde normen gelden, qua gezondheid en veiligheid. Als rijke mensen een sprinklerinstallatie hebben, zouden arme mensen die ook moeten hebben. 
Als de gebouwen waarin de rijken wonen gevelplaten hebben die niet in brand vliegen, dan zouden de gebouwen waar de arme mensen wonen die ook moeten hebben. We zouden nog verder moeten gaan dan alleen veiligheid, en de normen moeten opschroeven voor wat mensen in al dan niet gesubsidieerde huurwoningen kunnen verwachten aan ruimte en comfort.

Maar waarschijnlijk zal dat allemaal niet gaan gebeuren. Het invoeren van dergelijke geciviliseerde normen zal tijd kosten, en geld, heel veel geld. Misschien zal er een onderzoek komen dat uiteindelijk nergens toe leidt, zal ook het politieonderzoek uiteindelijk doodlopen, zullen er in Whitehall een paar regels worden aangescherpt. Het circus van het openbare leven zal even op de trom slaan en het vervolgens allemaal van zich af laten glijden.

Maar ik denk niet dat dat gaat lukken. Of laat ik zeggen, ik hoop dat het niet gaat lukken. We zijn er getuige van geweest hoe honderden mensen probeerden te ontsnappen uit een brandende val, probeerden te ontkomen aan een ramp waarvoor ze herhaaldelijk zelf hadden gewaarschuwd. Als we dat van ons af kunnen laten glijden, kunnen we alles van ons af laten glijden.

Auteur: Nick Cohen
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer

Openingsbeeld: © Getty

The Spectator
Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 76.950

Springplank voor aspirant-parlementariërs. Opgericht in 1828 en nog altijd het kompas voor intellectuelen en conservatieve leiders. Sterke analyses, scherp van toon.

Dit artikel van Nick Cohen verscheen eerder in The Spectator.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.