• Reader
  • Kan Aufstehen rechts en links met elkaar verbinden?

Kan Aufstehen rechts en links met elkaar verbinden?

| 19 september 2018

Begin deze maand lanceerde Sahra Wagenknecht, fractievoorzitter van Die Linke, de Aufstehen-beweging. Hiermee wil ze kiezers terugwinnen die overstapten naar rechts-populistische partijen. 
De reacties in Duitsland zijn verdeeld.

JA

Op aufstehen.de kan iedereen sinds een paar dagen met één klik lid worden van de linkse Aufstehen-beweging. Nu kunnen we voor eens en voor altijd zien of het klopt dat kiezers over het algemeen linkser zijn dan politici. Daarna is er geen excuus meer. Als de Duitsers nu niet opstaan, dan blijven ze schijnbaar liever zitten.

Begin augustus had de linkse beweging al 60.000 digitale steunbetuigingen ontvangen, al was over het programma nog niets bekend. Dat is niet het gevolg van doelloos geklik van internetgebruikers, maar drukt een sterk verlangen uit. Dit verlangen is een sterke kracht, de politiek maakt er alleen geen gebruik van. Waarom niet? Omdat verlangen een radicale kracht is; de politiek gaat alles wat radicaal is liever uit de weg. En is het wel zo radicaal om een behoorlijk salaris te eisen, een betaalbare huur en een jeugd vrij van armoede? Nee, het is realistisch. Maar realistische verwachtingen gelden tegenwoordig al als radicaal. De vraag is waar de Duitsers voor kiezen.

Wanneer er in Duitsland iemand opstaat voor gerechtigheid, beginnen anderen meteen te mopperen. Een maatschappij die zit te slapen, schrikt op van plotselinge beweging

We weten hoe het gaat in de media en de politiek. Wanneer er in Duitsland iemand opstaat voor gerechtigheid, beginnen anderen meteen te mopperen. Een maatschappij die zit te slapen, schrikt op van plotselinge beweging. En niemand vindt het leuk om op fouten gewezen te worden. Het meest weerzinwekkend was wel de reactie van Bild, dat de nieuwe linkse beweging zonder blikken of blozen met de nationaalsocialisten vergeleek. De nazi’s wilden namelijk ook geen partij heten, maar een beweging. Het was de grofbesnaarde Bild-historicus Michael Wolffsohn die dit schreef. En we kennen de truc van rechts natuurlijk allang, om van nationaalsocialisten socialisten te maken. Niet dat er niet allerlei onbeantwoorde vragen zijn. Bijvoorbeeld of Sahra Wagenknecht en Oskar Lafontaine wel de juiste mensen zijn om deze beweging te leiden. En of de aloude linkse roep om open grenzen wel echt een uitdrukking is van internationale solidariteit. Leidt migratie, in een neoliberale economie, niet tot een neerwaartse loonspiraal en verarming van de herkomstlanden?

Dat moet allemaal worden onderzocht – als de beweging van start is gegaan. En voor die zoektocht bestaat geen routekaart. Het geweeklaag van de sociaaldemocraten is oorverdovend. De Noordrijn-Westfaalse SPD-politicus Sebastian Hartmann schreef: ‘De linkse verzamelbeweging in Duitsland is al sinds 1863 de SPD. Wie mee wil doen, is welkom.’ Een mooie maar helaas holle frase.

Je kunt van alles over de SPD zeggen, maar niet dat die links is. Erger nog: de SPD is het voornaamste obstakel voor een werkelijk linkse politiek. De partij heeft de mond vol van vernieuwing, maar streeft die niet na. Hoe bitter het ook mag klinken: het einde en de ontbinding van de SPD zouden een bevrijding zijn voor elke politiek die de samenleving werkelijk wil verbeteren.

Auteur: Jakob Augstein

Jakob Augstein 
is journalist en uitgever. Hij heeft een column in 
Der Spiegel en debatteert voor de publieke tv-zender Phoenix wekelijks over controversiële politieke kwesties in Duitsland.

Der Spiegel | Duitsland | weekblad | oplage 976.000
Belangrijk onderzoekstijdschrift, opgericht in 1947 en uiterst onafhankelijk, dat 
verscheidene politieke schandalen aan het licht heeft gebracht.

1. Jakob Augstein; 2. Martin Niewendick.
1. Jakob Augstein; 2. Martin Niewendick.

NEE

Er was eens een beweging die er voor iedereen wilde zijn. Van heinde en verre stroomden de mensen toe om hun politieke overtuigingen te delen en de charismatische leiders toe te juichen. Maar op de vrolijke bijeenkomsten klonk al snel een rechts-populistisch geluid en velen vroegen zich af: is deze beweging er echt wel voor iedereen?
Hoe het met deze in 2014 ten doop gehouden ‘Samenkomsten voor de Vrede’ afliep, is genoegzaam bekend. Na twee redelijk succesvolle zomers begon het geruzie. Wat er van het initiatief overbleef heet nu Pegida, de rest raakte in vergetelheid.

Zo dramatisch zal het met de Aufstehen-beweging van Sahra Wagenknecht niet aflopen. De Samenkomsten noemde zich ‘links noch rechts’ en malloten van allerlei pluimage voelden zich er thuis. Wagenknechts verbond daarentegen noemt zich expliciet links, maar ze deed wel uitlatingen waar veel aanhangers zich aan ergerden, bijvoorbeeld over ‘criminele mensensmokkelbendes’.

Hoe het met deze in 2014 ten doop gehouden “Samenkomsten voor de Vrede” afliep, is genoegzaam bekend. Na twee redelijk succesvolle zomers begon het geruzie

Beide partijen hebben een hang naar samenzweringstheorieën. In 2016 schreef Aufstehen-boegbeeld (en Wagenknechts echtgenoot) Oskar Lafontaine op Facebook: ‘De geheime dienst voert al sinds lange tijd een lastercampagne, met als doel politici van Die Linke [Lafontaines partij, links van de SPD] weg te zetten als verkapte AfD’ers.’ Bij de Samenkomsten werd vrijwel hetzelfde beweerd.

En dan zijn er de aanvallen op de massamedia. Een aanhanger van Aufstehen debiteert in een video het volgende: ‘Zodra er echt iets gebeurt, maken de media en de politiek gemene zaak tegen ons. Dat is het beste bewijs dat wij reële actie voeren en niet aan de verkeerde kant staan.’

Ook deze klacht hoorde je voortdurend bij de Samenkomsten voor de Vrede. De groepering is overigens bijna onzichtbaar geworden, behalve op complottheoriewebsites als KenFM of de Russische propagandawebsite Sputnik. Producent Dieter Dehm, die Wagenknechts beweging ondersteunt, is een persoonlijke vriend van Ken Jebsen, de oprichter van KenFM. Wagenknecht gaf in 2016 een exclusief interview aan Sputnik.

De militante aanhangers van Aufstehen kunnen dus beter weer even gaan zitten en hun gedachten laten gaan over George Santayana’s spreuk: ‘Zij die het verleden vergeten, zijn gedoemd het te herhalen.’

Auteur: Martin Niewendick

Die Welt | Duitsland | dagblad | oplage 202.000
Profileert zich als conservatief. Op economisch gebied zeer uitgebreid, met tevens 
aandacht voor toerisme en de huizenmarkt. In 1946 door de Britten in Hamburg 
opgericht.

Vertaler: Valentijn van Dijk

Dit artikel van verscheen eerder in
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.