• Confidencial
  • Politiek
  • Machtsvertoon Bukele is geen ‘futiel detail’

Machtsvertoon Bukele is geen ‘futiel detail’

Confidencial | 19 februari 2020

President Nayib Bukele van El Salvador heeft zijn ‘coole’ imago om zeep geholpen door met groot militair vertoon op de stoel van de voorzitter in het parlement te gaan zitten. Hij wil 100 miljoen euro lenen voor criminaliteitsbestrijding, maar stuit in het parlement vooralsnog op weerstand.

President Bukele van El Salvador spreekt zijn aanhangers toe voor het parlementsgebouw in San Salvador op 9 februari.  – © Salvador Meléndez / AP
President Bukele van El Salvador spreekt zijn aanhangers toe voor het parlementsgebouw in San Salvador op 9 februari. – © Salvador Meléndez / AP

De jonge Salvadoraanse president Nayib Bukele (37) stormde vorige week onder zware dekking van gewapende soldaten en politieagenten het parlement in, nam plaats op de stoel van de voorzitter en proclameerde: ‘Ik geloof dat het nu wel duidelijk is wie hier de lakens uitdeelt’, een uitspraak die verwees naar de machtsstrijd tussen hem en de twee gevestigde partijen die hij versloeg in de presidentsverkiezingen.

‘Bukele heeft al eerder blijk gegeven van zijn autoritaire en antidemocratische neigingen, die de stabiliteit van het land in gevaar kunnen brengen,’ zegt Carlos Dada, oprichter van de krant El Faro. Hij noemde het ‘ironisch’ dat Bukele, een uiterst populaire president, nu zelf ‘zijn imago van coole president om zeep helpt’.

De politieke crisis, door sommige media ‘de Bukele-klap’ [El Bukelazo] gedoopt, heeft alom angst en schrik gezaaid, maar werd ook unaniem veroordeeld: door het werkgeversverbond, door de politieke partijen, door mensenrechtenactivisten, door de feministen, door de denktanks en door de slachtoffers van het gewapend conflict. ‘We leven nu in een heel ander land,’ zegt Dada. En doelend op de cruciale parlementsverkiezingen van 2021 voegt hij eraan toe: ‘We moeten maar zien hoe alles weer op zijn pootjes terechtkomt.’

President Bukele heeft gezegd dat de steun van het leger bij zijn intrede in het parlement afgelopen zondag een futiel detail is. Hoe wordt dit machtsvertoon gezien door de bevolking van El Salvador?

Carlos Dada: ‘Precies omgekeerd. Wat we die zondag zagen, en wat we nog steeds zien, is dat de hele bevolking erg bezorgd en gealarmeerd is, de mensen zijn ervan geschrokken dat volledig bewapende soldaten het parlement betraden, alsof het oorlog is, met zware wapens, kogelvrije vesten, in veldtenue met helmen, en ook nog eens zwaar bewapende politieagenten, die zich opstelden in de Blauwe Zaal, de zaal voor de plenaire vergaderingen van het parlement.

Dat is geen futiel detail. Meer nog, dat is in strijd met zijn eigen opvattingen, want dit is een president die groot belang hecht aan beeldvorming, dus dit vertoon moet wel opzettelijk zijn.

Is er een precedent in de geschiedenis van El Salvador, voor of na het vredesakkoord?

‘Niet dat we weten. Mijn vader zat in het parlement voor de oppositie in de tijd van de militaire dictaturen, en die zondagmiddag, toen de militairen het parlement verlieten en ik graag wilde weten wat er precies aan de hand was, belde ik hem op om te vragen of het hem deed denken aan zijn tijd als afgevaardigde van de oppositie tijdens de dictatuur. En hij zei nee, dat zelfs in de tijd van de dictatuur de militairen het niet zouden hebben gewaagd die grens te overschrijden. Dat er nooit gewapende militairen in de plenaire vergaderzaal van het parlement waren geweest.’

Bukele beweert dat hij een bepaling in de grondwet heeft aangegrepen om ervoor te zorgen dat het parlement niet langer de goedkeuring tegenhoudt van een lening die hij nodig heeft om zijn veiligheidsplan door te zetten. Is er een basis in de grondwet voor dat argument?

‘Er is een bepaling in de grondwet, artikel 167, dat ‘de ministerraad machtigt het parlement in plenaire zitting bijeen te roepen indien dat in het belang van de Republiek nodig wordt geacht’, zo staat het er bijna letterlijk. Dat betekent dat de ministerraad in feite elke week het parlement in plenaire zitting bijeen zou kunnen roepen, want alle kwesties die de wetgevende vergadering aangaan zijn per definitie in het belang van de republiek. Om dit artikel juist te interpreteren, was eerst de tussenkomst van de Grondwetsraad van het Hooggerechtshof nodig, en die kwam pas gisteren bijeen. Te laat.’

En de Grondwetsraad heeft zich ondubbelzinnig uitgesproken: Bukeles beroep op dit artikel in de grondwet is ‘onterecht’ en ze verzoeken het parlement niet langer onder dat voorwendsel aan zich te onderwerpen of het leger daarvoor te gebruiken. Zal Bukele het hoofd buigen? Of zal El Salvador nog dieper in een machtscrisis verzeild raken?

‘Wat we zien is een militarisering van het Salvadoraanse parlement die veel op een staatsgreep lijkt. Het is zeer ernstig wat er afgelopen zondag is gebeurd, want er komt nog bij dat de strijdkrachten hierdoor gepolitiseerd zijn, en het heeft ons al zo veel moeite gekost om het leger en de politiek uit elkaar te halen.

Ik vind dat Nayib Bukele genoeg blijk heeft gegeven van zijn autoritaire en antidemocratische gezindheid, die zo gevaarlijk is voor de stabiliteit van het land. Als we ergens de hoop op kunnen vestigen dat dit niet weer gebeurt, dan zijn het wel de instituties van de overheid, of ze al of niet hun functie uitoefenen, en de burgermaatschappij.

Er is iets heel opmerkelijks gebeurd: ik heb in geen tijden zo’n unanieme reactie van de burgermaatschappij gezien, en dan heb ik het over een breed spectrum dat loopt van werk-gevers tot mensenrechtenactivisten, feministische groeperingen, universiteiten, denktanks, organisaties voor slachtoffers van het gewapend conflict, buitenlandse overheden, politieke partijen. Allemaal veroordelen ze de gebeurtenissen van 9 februari, ik denk dat we daar allemaal heel erg van geschrokken zijn.’

Ondanks deze kritiek en de reacties die je noemt, kan Bukele nog steeds rekenen op de meerderheid onder de bevolking waarmee hij het twee-partijenverbond heeft ontmanteld. Is er een reëel politiek tegenwicht om de macht en het appeal van de president te neutraliseren?

‘We hebben te maken met een nieuwe realiteit in ons land, die kennen we nog nauwelijks en die is nog bezig opnieuw vorm te krijgen. Laat ik een voorbeeld noemen. Het parlement heeft gisteren voor het eerst gereageerd als instituut en niet als een verzameling partijfracties die allemaal hun verschillende visie hebben.

Gisteren heeft het parlement voor het eerst met één stem gesproken om de gebeurtenissen te veroordelen en met klem te stellen dat er van regeren met een pistool tegen het hoofd geen sprake kan zijn. Het feit dat zelfs partijen die het dichtst bij Bukele stonden – ambassades van sommige landen, een deel van de werkgevers – zich vandaag zo fel tegen de gebeurtenissen hebben uitgesproken, bewijst de waanzin van de Bukeles antidemocratische actie.

Carlos F. Chamorro

Confidencial
Nicaragua | confidencial.ni

Interactieve digitale krant die bekendstaat om zijn journalistieke kwaliteit, waarmee het zich graag positioneert als onafhankelijk medium met invloed in het politieke debat in Nicaragua.

Dit artikel van verscheen eerder in Confidencial.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.