• Cultuur
  • Mogen transgenderleerlingen zelf wc kiezen?

Mogen transgenderleerlingen zelf wc kiezen?

| Manuel Soares / Alexandra Duarte | 01 oktober 2019

Aan het begin van dit schooljaar is in Portugal een nieuwe wet in werking gesteld die leerlingen zelf de vrijheid geeft te kiezen welk toilet ze willen gebruiken en welk uniform ze willen dragen, in lijn met hun genderidentiteit. De ‘toilettenoorlog’ heeft Portugal tot op het bot verdeeld.

JA

Ik heb zo half en half de polemiek gevolgd over de nieuwe wettelijke maatregelen om kinderen en jongeren op school zelf hun geslachtelijke identiteit en seksuele voorkeuren te laten kiezen en uit te dragen. De discussie gaat steeds meer over één detail: transgenderleerlingen mogen voortaan zelf kiezen naar welke wc ze gaan. Weinig verrassend zijn sociale media hier met hun karakteristieke lichtzinnigheid en oppervlakkigheid bovenop gesprongen. Radicale opinies vóór of tegen de wet overheersen het debat en de nuance is ver te zoeken.

Voor sommigen is alles helder en duidelijk. Transseksualiteit is een afwijking van de natuur die moet worden onderdrukt en weggestopt; de staat mag ‘normale’ kinderen niet het verkeerde idee bijbrengen dat deze afwijkingen heel gewoon zijn. Of, aan de andere kant van het spectrum: het maakt niet uit of je een jongetje, meisje, jongetje in een meisjeslichaam of meisje in een jongenslichaam bent, het is allemaal precies eender. De staat moet in deze optiek alles in de samenleving wat bijdraagt aan sekseonderscheid zo veel mogelijk gelijktrekken: wc’s, kleding, speelgoed, namen en nog heel veel meer.

Er is niets conservatiefs of progressiefs, links of rechts, aan deze maatregel.

In werkelijkheid zijn de dingen natuurlijk een stuk minder helder. Wie de moeite neemt het veelbesproken wetsartikel te lezen, zal zien dat de karikatuur van het stoute jongetje dat van nu af aan de meisjes in hun doucheruimtes vrijelijk kan bespieden, niet klopt. De meest controversiële maatregelen gaan over kinderen en jongeren die het proces van ‘sekseverandering’ doormaken. Dat veronderstelt dat er al aandacht voor hun toestand bestaat en dat zij daarin afdoende worden begeleid, in goed overleg met de onderwijsinstelling en psychologische hulpverleners.

Er is geen sprake van dat kinderen zomaar zonder enige controle de rechten van andere kinderen zouden kunnen schenden – het idee dat er voortaan een totale anarchie heerst waarin elk jongetje of meisje zelf naar de wc’s mag gaan die het leuk vindt, is klinkklare onzin. Waar de wet wel in voorziet, is dat transgenderkinderen en -jongeren hun naam op officiële schooldocumenten mogen veranderen, hun zelfgekozen naam bij alle schoolse activiteiten mogen gebruiken, aan alle activiteiten van de leerlingen van hun gekozen geslacht mogen deelnemen en dus inderdaad ook de bijbehorende kleedkamers, doucheruimtes en wc’s mogen gebruiken.

Er is niets conservatiefs of progressiefs, links of rechts, aan deze maatregel. Er wordt mee gepoogd kinderen van jongs af op school respect bij te brengen voor waarden als zelfbeschikking, diversiteit en privacy, en daarnaast alles wat discriminatie en pesten, met al zijn tragische consequenties, in de hand werkt uit te bannen.

Auteur: Manuel Soares

Manuel Soares is rechter en bestuursvoorzitter van de Vakvereniging van Portugese rechters. Elke twee weken laat hij in de Portugese krant Público zijn licht schijnen op de actualiteit.

Público
Portugal | dagblad | oplage 21.500

In Portugal geroemd om zijn originaliteit en moderniteit, laat zich inspireren door de grote Europese kranten. Heeft ook een aparte versie voor jongere lezers.

1. Manuel Soares; 2. Alexandra Duarte
1. Manuel Soares; 2. Alexandra Duarte

NEE

Als je beleid opstelt, is niets makkelijker dan allerlei uitzonderingen te verzinnen of groepen apart te behandelen. Ingewikkeld wordt het pas als je al die maatregelen tot een harmonieus geheel wilt maken en minderheden moet integreren in een maatschappelijk geheel. Toch zit vooruitgang hem daarin, en niet in het omgekeerde.

Families die te maken krijgen met een kind dat van geslacht wil veranderen, hebben alle recht op ondersteuning van de overheid, van de maatschappij, van scholen en andere instellingen die de negatieve gevolgen van dit proces kunnen beperken. Toch is over de gekozen oplossing om belemmeringen in de schoolomgeving weg te nemen, vooral in het gebruik van wc’s en doucheruimtes op school, niet goed nagedacht. De wet gaat ervan uit dat scholen niet in staat zouden zijn met specifieke en lastige situaties om te gaan en getreiter van medeleerlingen te voorkomen. Met een paar wetsartikelen wil men in één klap een einde maken aan alle problemen die de aanwezigheid van kinderen met twijfels omtrent hun geslacht met zich meebrengen.

Als je deze kinderen, die toch al een moeilijke tijd doormaken, zelf laat beslissen van welke doucheruimtes ze gebruik willen maken, zal dat bij de andere kinderen heftige reacties en onzekerheid oproepen. Op deze prille leeftijd kan dat hun ontwikkeling schaden.

Bij twijfel kan iedereen in de douches zien of het betreffende kind een piemeltje heeft, of wellicht iets anders.

Het welbevinden van alle andere leerlingen aan hen opofferen is des te onverstandiger, aangezien het om een hele kleine groep kinderen gaat. Kinderen in deze situatie moeten worden beschermd en gesteund. Het laatste wat je wilt is de aandacht van de hele school op hen vestigen. Toch zal dat het effect van deze wet zijn. Bij twijfel kan iedereen in de douches zien of het betreffende kind een piemeltje heeft, of wellicht iets anders. Of moeten we soms voor deze kinderen, die onterecht als heel zelfbewust worden voorgesteld, misschien een vierde badruimte bouwen: een voor jongetjes, een voor meisjes, een voor gehandicapten en een voor transgenderkinderen of kinderen van onbepaald geslacht?

Scholen en hun besturen zijn verstandig genoeg om dergelijke gevoelige situaties te vermijden, die deze kinderen alleen maar veel leed kunnen berokkenen. Deze zaken passen in de intieme en persoonlijke levenssfeer en anderen moeten er daarom niet meer dan nodig aan worden blootgesteld. Kinderen in deze situatie moeten juist worden afgeschermd van de blikken van anderen. Respect voor je naasten leer je allereerst thuis en dan pas op school. De crux is verschillen leren accepteren en er gewetensvol mee omgaan. Voor sommigen is dat een hele klus, anderen beseffen al vroeg dat je ieders eigenheid onvoorwaardelijk moet accepteren. Wat die eigenheid ook is.

Auteur: Alexandra Duarte

Alexandra Duarte is columnist en chef opinie bij Jornal i.

Jornal i
Portugal | dagblad | oplage 7.000

Opgericht in 2009. Won dat jaar meteen de European Newspaper Award voor het beste landelijk dagblad. De i (met een kleine letter) staat voor ‘informação’, informatie.

Dit artikel van Manuel Soares / Alexandra Duarte verscheen eerder in
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.