Omar Sy: ‘Ik zie mezelf niet als zwarte acteur’

| 19 november 2014

De Franse acteur Omar Sy veroverde de harten van miljoenen Europeanen met zijn rol in de kaskraker Intouchables. Nu is hij terug in een nieuwe film van dezelfde makers: Samba.

Het interview vindt plaats in Parijs, in de bar van hotel Meurice. De acteur maakt zijn entree in het luxueuze decor met Korinthische zuilen, rococomeubels en reusachtige spiegels. Hij heeft het ver geschopt sinds hij op Canal+ begon bij het komische sketchprogramma SAV (Service après-vente des émissions), en is nu een grote naam. In zijn witte oversized T-shirt glimlacht Mister Sy even royaal, terwijl hij met zijn lange lichaam over zijn mobiele telefoon heen buigt. Voordat het interview begint, belt hij nog snel even met zijn kinderen in Los Angeles.

In 2012 waagde hij de oversteek naar het land van Uncle Sam, om daar zijn geluk te beproeven. De bankable Frenchie werd er met open armen ontvangen. In Frankrijk is hij de op één na populairste artiest (na Jean-Jacques Goldman). Vandaag spreken we met hem over zijn meest recente project in thuisland Frankrijk. Omar speelt de titelrol in Samba, een film die het hachelijke leven toont van een illegale immigrant. Het is de derde keer, na Nos jours heureux uit 2006 en Intouchables uit 2011, dat hij voor de camera van Éric Toledano en Olivier Nakache verschijnt.

Jeune Afrique
Wat dacht u toen u het scenario las van Samba, gebaseerd op het boek Samba pour la France van Delphine Coulin?

Omar Sy
Ik vond het heel ontroerend. Maar het was tegelijk een grote uitdaging, vooral voor de regisseurs. Het was natuurlijk een veel serieuzer project dan de voorafgaande. Maar ze hebben geprobeerd om het luchtig te houden, zoals we van hen gewend zijn. Het moest geen politiek beladen film worden, en ook geen komedie. Daar was veel finesse voor nodig. Er zit ook actie in, en een liefdesverhaal, een goed uitgewerkt vrouwelijk personage – voor hen was dat allemaal voor het eerst. Maar ook voor mij was deze film een challenge. Ik speel een personage dat ik echt bewust moest oproepen, met een Senegalees accent en voortdurend iets vrolijks in zijn stem. Samba heeft zo zijn zwakheden, maar hij straalt ook kracht uit en is moedig. Het is een ernstige man, geen grappenmaker, al is hij soms best grappig. Het is een genuanceerd personage.

Jeune Afrique
Hoe hebt u zich op deze rol voorbereid?

Omar Sy
Ik heb flink wat documentaires en ook speelfilms bekeken, zoals La Pirogue [een film van de Senegalees Moussa Touré over de reis van Afrikaanse migranten naar Europa]. Die film heeft me erg geholpen om me voor te kunnen stellen hoe Samba naar Frankrijk is gekomen. En verder heb ik opvangplekken voor migranten bezocht. Er is er een in Saint-Denis, waar een oom van me woont. Ik ben hem gaan opzoeken en hij heeft me voorgesteld aan mensen die zelf lang illegaal zijn geweest. Ze vertelden me hoe moeilijk dat vaak was, dat ze bijvoorbeeld niet goed wisten wat ze de mensen thuis moesten vertellen. Over de paranoia: de angst dat de postbode een agent is… We zijn samen de straat op gegaan en ik heb ze geobserveerd: ze lopen met gebogen hoofd, kijken de mensen niet aan. Bij hen vergeleken voelde ik mezelf maar arrogant, zoals ik daar liep.


Jeune Afrique
Hebt u in de film gebruikgemaakt van situaties die u zelf hebt meegemaakt?

Omar Sy
Nee, absoluut niet. Ik heb zelf alleen via mijn ouders met immigratie te maken gehad. De achtergrond van mijn vader, die uit Bakel in Senegal komt, lijkt in niets op die van Samba. Hij kwam hier aan in 1962. Dat was een heel andere tijd. Toen moedigde Frankrijk immigratie aan, de reis was vrij eenvoudig, er was volop werk… Mijn moeder komt uit Mauritanië, en ook voor haar was het niet moeilijk. Ze kon gebruikmaken van een regeling voor gezinshereniging. Maar voor deze film heb ik me moeten verdiepen in de manier waarop migratie nu beleefd wordt.

Jeune Afrique
Hebben de regisseurs ook illegalen ontmoet?

Omar Sy
Ja, meer dan ik. Ze zijn langsgegaan bij Cimade [een hulporganisatie voor buitenlanders], ze hebben vrijwilligers en illegalen gesproken. Ze bereiden zich goed voor op hun films.

Jeune Afrique
In interviews hebt u meerdere keren verteld dat u na het succes van Intouchables voortdurend hetzelfde soort rollen kreeg aangeboden, vaak nogal clichématig.

Omar Sy
Ik kreeg vooral afgewezen versies van Intouchables aangeboden, maar dan had ik een karikatuur van mezelf moeten spelen. Ik had juist zin om iets heel anders te spelen. Nu heb ik natuurlijk wel wat meer keuze.

Jeune Afrique
Krijgt u de indruk dat zwarte acteurs in Frankrijk maar een heel beperkt scala aan rollen krijgen aangeboden?

Omar Sy
Ik denk dat je jezelf niet in een bepaalde categorie van acteurs moet plaatsen. Ik zie mezelf niet als zwarte acteur. Ik ben gewoon acteur. Ik ga geen rol accepteren of weigeren alleen omdat ik zwart ben.

Jeune Afrique
Régis Dubois, de auteur van de studie Les Noirs dans le cinéma français, vindt dat er veel op huidskleur gebaseerde stereotypen voorkomen in Franse films. Hij neemt Intouchables als voorbeeld. Naar zijn mening zit daar zowel het stereotype in van de zwarte als boef, als dat van de zwarte als knecht en komiek, als de grapjas met een aangeboren gevoel voor ritme. Wat denkt u van die kritiek?

Omar Sy
Hij mag dat vinden, maar ik ben het er helemaal niet mee eens. Ik denk dat die rol juist een vooruitgang was, dat er iets nieuws in werd gedaan, vergeleken met het soort personages dat we vroeger te spelen kregen. Sinds Intouchables zie je veel meer zwarte acteurs in films. En de vooroordelen waar hij het over heeft, bestaan zeker niet alleen in films. Ik weet in ieder geval wel dat ik er geen genoegen mee neem en dat ik al die achterlijke stereotypen ga afbreken. En moet ik soms ophouden met dansen omdat ik nou toevallig zwart ben en de clichés zo graag de wereld uit wil helpen? En met lachen ga ik toch ook echt niet ophouden. Het zou pas een cliché zijn om af te wijzen wie je diep van binnen bent. Ik heb mezelf nooit iets in de weg gelegd. Ik heb een Harley Davidson gekocht, ook al zei iedereen dat dat iets voor Hells Angels was, voor blanken. Jammer dan! Ik ga erop zitten en bedien de versnelling lekker met mijn Air Jordan sneakers! Ik definieer mezelf niet als zwarte, ik ben veel meer dan dat.

Omar Sy in Samba.
Omar Sy in Samba.

Jeune Afrique
Bent u niet naar de Verenigde Staten gegaan om een ander soort rollen te kunnen spelen?

Omar Sy
Die kreeg ik ook wel aangeboden in Frankrijk: ik heb een arts gespeeld, een smeris… In Micmacs à tire-larigot van Jean-Pierre Jeunet en in L’écume des jours van Michel Gondry had iedereen mijn personage kunnen spelen. Natuurlijk wordt er voor zwarte acteurs vaak een bepaald soort rol geschreven, maar als je daar een probleem mee hebt, dan zeg ik: zoek dan iets anders! Laten we ons vooral niet laten opsluiten in het soort rollen dat we altijd maar weer opgedrongen krijgen. We zijn niet verplicht om de spelregels te accepteren: we moeten zelf ook dingen voor elkaar zien te krijgen! Zwart zijn moet net zo gewoon worden als een snor dragen.

Jeune Afrique
Toch bestaat er wel degelijk ook stigmatisering. In Amerika hebben al vijftien zwarte acteurs een Oscar gekregen, terwijl u de enige bent die in Frankrijk een César heeft gewonnen.

Omar Sy
Dat is al iets! En trouwens: we hebben ook niet dezelfde geschiedenis. De acteurs die een Oscar hebben gewonnen zijn afstammelingen van slaven. Er heerst in de Verenigde Staten een soort schuldgevoel, waardoor er een quotabeleid is ontstaan. Wij kennen zoiets niet. En gelukkig maar!

Jeune Afrique
U speelde in X-Men: Days of Future Past; binnenkort bent u ook te zien in de volgende Jurassic Park. Hoe hebt u uw eerste ervaringen op de set in Amerika beleefd?

Omar Sy
Het grootste verschil, en dat klinkt misschien stom, is de taal. Omdat ik vaak niet goed wist hoe ik iets moest zeggen, was ik nogal verlegen. Ook was ik erg onder de indruk van de kolossale middelen die er bij zulke grote producties gebruikt worden: al die honderden mensen die bezig zijn op de set, de reusachtige decors, de kostuums, de tijd die er tussen de takes genomen wordt om de details precies goed te krijgen… Wat overigens niet betekent dat ik niet met evenveel plezier sta te spelen.

Jeune Afrique
U speelt bijna altijd aardige mensen. Vindt u dat niet vervelend?

Omar Sy
Dat is niet helemaal waar. In Good People [een Amerikaanse thriller van Henrik Ruben Genz] speelde ik de slechterik. En mijn personage in X-Men heeft een heel slecht karakter… Bovendien, als ik iets echt vervelend vind, dan doe ik het natuurlijk niet. SAV bijvoorbeeld, dat heeft zeven jaar geduurd, maar toen ik er genoeg van kreeg, ben ik ermee gestopt. Momenteel heb ik het grote geluk dat ik kan zappen en daar maak ik volop gebruik van. De Fransman uithangen in Hollywood, hoe zou het zijn om dat eens een tijdje te doen? Ik word daar toch vooral gezien als die Fransman uit X-Men of die Fransoos uit Jurassic Park. Begrijp je wat ik bedoel? Ik mag toch maar mooi Frankrijk vertegenwoordigen in Amerikaanse films. Alleen dat al is een vooruitgang!

Auteur: Francesco Sinibaldi
Vertaler: Valentijn van Dijk

Jeune Afrique,
Frankrijk, weekblad, oplage 87.000
Behandelt de politiek, economie en cultuur van Afrika en dan met name het Franstalige deel. Het blad werd in 1960 opgericht in Tunis, maar wordt uitgegeven in Parijs.

Dit artikel van verscheen eerder in
Recent verschenen
TIJDELIJKE AANBIEDING
Drie maanden onbeperkt digitaal toegang tot 360 voor maar € 15
bo pc
Drie maanden onbeperkt digitaal toegang tot 360 voor maar € 15! Ja, ik steun 360