Naar de knoppen

Aeon / 360  | 30 maart 2019 - 14:0030 mrt - 14:00

Met een druk op de knop regelen we steeds meer belangrijke zaken in het leven. Geven knoppen een illusoir gevoel van controle? Is dat wat we willen? Critici en voorstanders worden het er niet over eens.

Het indrukken van knoppen speelt een centrale rol in ons werk, ons spel en onze communicatie. Maar weerstand tegen de knop en alles waar die voor staat heeft een lange geschiedenis. Al in 1903 klaagde de Franse markies Boni de Castellane in de krant:

‘Je hoeft geen woord meer te spreken om te worden bediend. Je stapt ergens binnen, drukt op een knop en krijgt meteen een smakelijke lunch voorgeschoteld. Tien seconden later begin je het koud te krijgen. Je drukt weer op een knop en hup, als bij toverslag wordt het haardvuur ontstoken. Elektrische knoppen beheersen de wereld, schaffen afstanden af en maken korte metten met de noodzaak om vooruit te denken of überhaupt nog na te denken.’

Zoals veel mensen in die tijd werd de markies heen en weer geslingerd tussen romantisch optimisme en morele angst voor de industrialisering. ‘Denkt u niet,’ vroeg hij zich af, ‘dat deze wonderbaarlijke vermenigvuldiging van machinerie de wereld vreselijk eentonig en verwend zal maken? Niet langer met mensen hoeven omgaan, maar louter van dingen afhankelijk zijn!’ Het leven zou al te gemakkelijk en simpel worden, veel te routineus als je met een simpele druk op de knop in al je behoeften kon voorzien. De afhankelijkheid van machines zou ten koste gaan van de mens, meende Castellane, en zijn angstige voorspelling luidde dat ‘al te grote vereenvoudiging alle vreugde uit het leven zal bannen’.

» Lees dit artikel in de Reader / op Blendle

Plaats een reactie