Crisis is niet slechts economisch, maar ook spiritueel

Polska The Times/Presseurop  | 13 november 2012 - 12:5313 nov - 12:53

Het ‘oude continent’ wordt tegelijkertijd geconfronteerd met een economische crisis, een ernstige politieke crisis, een dramatische beschavingscrisis en een wellicht dodelijke spirituele crisis, betoogt de Poolse filosoof Marcin Król.

Wij weten dat Europa bijna altijd in crisis heeft verkeerd. Het verschil tussen een permanente crisisdreiging zoals die in het verleden is gevoeld en de huidige situatie zit hem in het feit dat Europa voorheen een vermogen tot zelfbespiegeling en zelfkritiek had, waardoor het in staat was opeenvolgende crises te overwinnen. Dat vermogen ligt vandaag de dag niet langer binnen haar bereik. Het Europa van vroeger bestaat gewoon niet meer.

We kunnen ons moeilijk een toekomstbeeld van de wereld voorstellen zonder Europa, misschien niet met Europa als een leider, maar als drager van fundamentele normen en principes, voor onszelf en voor toekomstige generaties. Europa is onze bestaansvorm, de enige die we kennen. Als Europa wegvlucht, verdwijnt en sterk verzwakt, dan staan wij erbij en kijken ernaar, zonder dat we weten wat we moeten doen.

Intellectuele en geestelijke angst

Meestal worden er drie soorten antwoorden gegeven. Het eerste verwijst naar beproefde oplossingen, doorgaans één of andere vorm van een verzorgingsstaat.

n het tweede type antwoord stelt men dat de crisis niet uitsluitend of voornamelijk economisch van aard is, en een politieke verandering vergt. Onder de meest karakteristieke politieke visies is die van een federaal Europa, verbonden door sterke interne banden. Deze sympathieke zienswijze is echter net zo oud als Europa, en is altijd een vergissing gebleken. Haar grootste tekortkoming is dat geen enkele Europese samenleving een federaal Europa wil, om de eenvoudige reden dat zelfs als men erin zou slagen dit nieuwe Europa vorm te geven, het volledig zou verschillen van het Europa dat wij als onze bestaansvorm beschouwen. Het derde soort antwoord is tenslotte gebaseerd op de overtuiging dat het economisch herstel automatisch betekent dat op alle terreinen van het Europese leven winst zal worden geboekt.

Al deze antwoorden hebben één gemeenschappelijke noemer: ze zoeken de oplossing in het heden. We willen alles hier en nu oplossen, bij voorkeur door middelen te gebruiken die we goed kennen, maar door ze beter in te zetten.

We maken gebuik van de gebaande paden, niet omdat we niet genoeg verbeelding of moed hebben, maar omdat we niet weten wat we anders zouden moeten doen. Als je er goed over nadenkt, zou je kunnen zeggen dat Europa vandaag de dag vooral wordt gekenmerkt door angst. En dat is niet de angst voor een mogelijke instorting van de munt, maar vooral een intellectuele en geestelijke angst.

Lees het volledige artikel uit Polska The Times in een Nederlandse vertaling op de site van Presseurop.



Plaats een reactie