Genoeg van autorijden

The Guardian / 360  | 31 augustus 2019 - 10:0031 aug - 10:00

Toen een Uber zonder bestuurder een voetganger doodreed, leek het erop dat de zelfrijdende auto voorgoed tot stilstand zou komen. Maar Google denkt dat de robotrevolutie er wel degelijk aan komt.

» Lees dit artikel in de Reader

Op het gemillimeterde gazon van een openbare bibliotheek in Chandler (Arizona) staat Liisa Walimaa te wachten op een robot die haar naar warenhuis Macy’s zal brengen. Walimaa neemt in deze voorstad van Phoenix nu al een jaar deel aan een zorgvuldig besloten gehouden experiment van Waymo, een bedrijfsonderdeel van Alphabet (moedermaatschappij van Google), dat de grootste verandering in het wereldwijde vervoer kan brengen sinds de vervanging van het paard door de auto.

Geautomatiseerde voertuigen beloven minder verkeersongelukken, goedkopere ritten en grotere mobiliteit voor blinden en andere mensen met een handicap. Maar ze kunnen ook miljoenen banen kosten, een bedreiging vormen voor de uitgaven voor openbaar vervoer en verzekeringen op hun kop zetten. Technologiebedrijven gebruiken graag het woord ‘disruptie’, maar wat er in Chandler gebeurt is dat woord ook echt waard.

Er zijn wel tegenvallers geweest (en er zullen er meer volgen) en het project is langzamer gevorderd dan aanvankelijk was beloofd, maar Walimaa denkt dat zelfrijdende voertuigen binnen vijf à tien jaar een even plausibele keuze-mogelijkheid zullen zijn als de fiets, de taxi of de eigen auto. Zelf weet deze in Groot-Brittannië geboren schrijfster en yogalerares op dit moment wel waar haar voorkeur naar uitgaat: ‘Ik heb zo genoeg van autorijden,’ zegt ze. ‘Ik ben dol op mijn auto, maar ik heb geen zin meer om te rijden.’

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Duurt een paar minuten, stopt automatisch.
Bedankt

‘Early rider’-programma

Walimaa is een van de circa vierhonderd mensen die werden geselecteerd voor het ‘early rider’-programma van Waymo. Tot nu toe hebben de deelnemers nog niet eerder met de pers mogen praten. ‘Ik heb altijd meer vertrouwen in een Waymo dan in een Uber,’ zegt Walimaa in haar eerste interview over haar ervaringen. ‘Omdat ik weet dat het systeem betrouwbaar is. Ik denk echt dat het veiliger is.’

Er stopt een witte minibus, een Chrysler Pacifica, met wat lijkt op een bovenmaats zwart taxilicht. Voorin zit iemand – Waymo laat in sommige ritten nog steeds toezichthouders meerijden – en daar gaan we. Het heeft iets griezeligs om het stuurwiel uit zichzelf te zien draaien terwijl de persoon voorin niets doet, maar verder is er absoluut niets opmerkelijks aan de rit over de brede, vlakke straten van Chandler. Op een scherm zie je onze route en de positie van auto’s, mensen en fietsen om ons heen. Lijkt ons voertuig wat langzaam in de bocht naar links? Misschien. Wat aan de voorzichtige kant, zeker. Maar het voelt ook volkomen veilig.

In het jaar dat Walimaa deze dienst heeft getest, is die enorm verbeterd, zegt ze. Toen ze begon, nam Waymo soms wel erg ‘interessante’ routes: ‘Eén keer was ik heel benieuwd wat er ging gebeuren, toen het systeem besloot door een park te gaan en niet over de weg.’ In twee op de tien ritten moet de toezichthouder ingrijpen, vertelt ze nonchalant. Dat lijkt mij best vaak – en ik controleer mijn gordel. Maar volgens Walimaa gaat het dan om ‘onbelangrijke dingetjes’. Op één rit werd het voertuig ‘eigenwijs’, maar ze is geen moment in gevaar geweest en de toezichthouder nam de besturing over. En als er geen toezichthouder was? ‘Negen maanden geleden had ik misschien iets anders gezegd, maar nu zou ik gewoon contact opnemen met Waymo om het op te lossen.’

In 2012 zei Sergey Brin, medeoprichter van Google, dat het aantal jaren dat het nog zou duren voordat de meeste mensen toegang hadden tot zelf-rijdende auto’s ‘op één hand te tellen’ was. In 2019 zit het publiek nog steeds te wachten. Er zijn goede redenen om het langzaamaan te doen.

Een jaar geleden reed een zelfrijdende Uber een voetganger dood in het nabijgelegen Tempe, waar Uber meer dan drieduizend mensen gebruikte voor het eigen programma met zelfrijdende auto’s. Waarschijnlijk zat de testrijder op het moment van het ongeluk een aflevering van The Voice te streamen, en de auto waarschuwde de chauffeur niet om de besturing van het voertuig over te nemen. Uber heeft de test in Tempe sindsdien opgeschort.

Volvo, Ford, Tesla en andere bedrijven hebben allemaal met tegenslagen te kampen gehad. En toch stromen er nog steeds miljarden dollars naar zelfrijdende voertuigen. De robotrevolutie zal misschien langer op zich laten wachten dan men aanvankelijk had aangenomen, maar het is duidelijk dat Waymo denkt dat ze eraankomt.

Robotleger

In een anoniem magazijn van 6500 vierkante meter aan de rand van de stad wacht een robotleger tot het wordt opgeroepen. Waymo heeft op dit moment zeshonderd autonome voertuigen op de weg en heeft nog 62.000 Chrysler Pacifica’s en 20.000 zelfrijdende I-Paces van Jaguar besteld. Het streng bewaakte gebouw staat vol voertuigen die zo allemaal bij elkaar een beetje doen denken aan vierwielige Daleks [de robotachtigen uit Doctor Who]. Een handjevol technici controleert de auto’s voordat ze op een rit worden gestuurd. Met de onvermijdelijke voetbal- en pingpongtafel lijkt het hier meer op een techbedrijf dan op een taxicentrale.

De vertraging in de uitrol van chauffeurloze auto’s heeft de verwachtingen misschien getemperd, maar daar zit Dan Chu, hoofd productie bij Waymo, niet over in. ‘Als je zelfs maar een paar jaar terugkijkt… Ik denk dat iedereen dacht dat dit een droom was, sciencefiction,’ zegt hij. ‘Nu zegt iedereen: o, waarom was dit er niet gisteren al?’ Wanneer de zelfrijdende auto daadwerkelijk doorbreekt, zal voor een deel afhangen van de cijfers, voorspelt Chu.

Op dit moment wordt 94 procent van de ernstige ongelukken in de VS veroorzaakt door menselijke fouten, en dat aantal dodelijke slachtoffers stijgt zelfs nog, volgens hem. Zijn we dan jaren of decennia verwijderd van het moment dat deze technologie ingeburgerd is? ‘Ik denk jaren,’ zegt Chu.

De burgemeester van Chandler, Kevin Hartke, bereidt zich nu al voor op een chauffeurloze toekomst. Er is een enorme nieuwe parkeerplaats in aanbouw en de stad wil dat de bouwers het project ontwikkelen met de komende omwenteling in gedachten. Voor chauffeurloze auto’s zijn geen conventionele parkeerterreinen in het stadscentrum nodig, dus als die auto’s gemeengoed worden, kunnen die ruimtes volgens Hartke voor andere dingen worden gebruikt. Andere steden kijken aandachtig toe. Hartke en zijn team hebben sinds het begin van het project bezoekers van over de hele wereld gehad. ‘Het is enorm fascinerend,’ zegt hij. Ondertussen zijn de plaatselijke reacties gemengd.

“Maatschappelijke veranderingen komen er niet als je die prijs niet drastisch omlaag kunt krijgen”

Volgens de plaatselijke politie zijn de voertuigen van Waymo de afgelopen twee jaar minstens 21 keer het doelwit van agressie geweest. Banden zijn stukgesneden, auto’s zijn bekogeld met stenen en in één geval bedreigde een man een Waymo met een vuurwapen. Maar in een stad van 254.000 inwoners zijn 21 van dergelijke incidenten in twee jaar niet enorm veel.

Sommige ongelukken werden veroorzaakt door dezelfde mensen en in de meeste gevallen ging het om kleine botsingen veroorzaakt door menselijke bestuurders. Volgens Hartke is er in de stad geen sprake van grootschalig verzet tegen Waymo. ‘Het was echt een minderheid,’ zegt hij. ‘Er heerst hier verder geen angst of wantrouwen.’

Plaatselijke bewoner Dave Wissenbach is niet overtuigd. Deze programmeur en fietsliefhebber vindt het verontrustend dat zijn stad Waymo heeft toe-gestaan de straten te gebruiken voor een experiment waarvan het voor hem de vraag is of het wel klaar is voor de echte wereld. Schuilend voor een felle regenbui onder een muziektent in een plaatselijk park zegt Wissenbach dat hij zich zorgen maakt over de Waymo’s. De eerste keer dat hij een klacht indiende, was toen een Waymo hem afsneed op een fietspad. ‘Het ding begreep waarschijnlijk niet wat een fietspad was,’ zegt hij. ‘De Waymo zal onverklaarbare dingen doen. Mensen zijn voorspelbaarder.’

Niet alle scepsis over Waymo heeft te maken met technologie. Ashley Nunes van het Centrum voor vervoer en logistiek van het Massachusetts Institute of Technology denkt dat geld uiteindelijk eerder de ondergang van geautomatiseerde voertuigen zal betekenen dan technologie. Nunes legt op dit moment de laatste hand aan een paper waarin hij betoogt dat de voertuigen uiteindelijk te duur zullen blijken om ooit serieus een bedreiging te vormen voor conventionele auto’s. Taxibedrijven verdienen geld door chauffeurs een uurtarief te laten betalen voor het berijden van hun taxi’s. Waymo (en Uber en Lyft) willen die (betalende) chauffeurs vervangen door technologie waarvoor goedbetaalde programmeurs nodig zijn en mensen die 24-uursondersteuning bieden.

Dat maakt deze systemen dus niet goedkoper, voorspelt Nunes. ‘Mensen willen het hebben over de technologie of over de ethische aspecten. Niemand wil het hebben over de kosten.’ Nunes berekent dat het 1,15 dollar (0,87 euro) per kilometer kost om een conventionele auto in San Francisco te laten rijden, tegen 2,52 dollar (1,91 euro) voor een zelfrijdende taxi.

Voor bedrijven als Uber en Lyft, waarvan de hemelhoge waarderingen gedeeltelijk zijn gebaseerd op het geloof dat ze op een dag met hun robotauto’s het vervoer zullen beheersen, zijn die cijfers een probleem. ‘Die maatschappelijke veranderingen komen er niet als je die prijs niet drastisch omlaag kunt krijgen,’ zegt Nunes.

Obstakels in de regelgeving, consumentenwantrouwen, angst om banen te verliezen, hoge kosten – er kunnen zoveel dingen verkeerd gaan voor Waymo. Er is geen garantie dat deze technologie een succes wordt en niet alle paarden waarop Google wedt, halen de finish – denk maar aan Google Glass.

In New York weet taxichauffeur Sohail Rana, lid van de Independent Drivers Guild, zeker dat de robots eraan komen – en dat ze er eigenlijk al zijn. Door bedrijven als Uber en Lyft zijn kantoorbanen bij taxibedrijven verdwenen en is de broodwinning van veel chauffeurs verwoest, zegt hij. Hij voorspelt dat de volgende techgolf vernietigend zal zijn: ‘Die ligt om de hoek, en zal miljoenen banen kosten.’ Immigranten – voor wie het werk als chauffeur vaak een eerste baan is – worden dan het eerst en het zwaarst getroffen en ook de chauffeurs die bedrijven als Lyft en Uber hebben opgebouwd, zullen het nakijken hebben, zegt hij. ‘De techbedrijven zijn niet goed voor ons geweest. Daar moeten we nu over gaan nadenken.’

Auteur: Dominic Rushe

The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000

Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.

Plaats een reactie