Vietnam wordt oud voordat het rijk is

Asia Times / 360  | 28 februari 2019 - 17:0428 feb - 17:04

De gemiddelde Vietnamees is momenteel nog maar 26 jaar oud, maar het land vergrijst in hoog tempo. En het gesocialiseerde zorgstelsel is, mede door misbruik, minder toereikend dan het lijkt.

» Lees dit artikel in de Reader

Op het eerste gezicht is het gesocialiseerde zorgstelsel van Vietnam kerngezond. Ogenschijnlijk toont het aan dat de regerende Communistische Partij in staat is de bevolking essentiële collectieve voorzieningen te verschaffen. De meeste Vietnamezen hebben toegang tot een gesubsidieerde nationale ziektekostenverzekering. Dat is meer dan veel van de rijkste landen ter wereld kunnen zeggen. De gemiddelde levensverwachting in het communistische land ligt met 76 jaar slechts twee jaar onder die van de Verenigde Staten.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt
Bovendien hebben veel Vietnamezen dankzij jaren van snelle economische groei voldoende welvaart opgebouwd om geld opzij te kunnen zetten voor particuliere verzekeringen, die borg staan voor een betere gezondheidszorg dan de publieke sector in het algemeen biedt.

Toch lijdt het zorgstelsel van Vietnam aan diverse kwalen. Hoewel de overheid de afgelopen jaren haar best heeft gedaan het socialezekerheidsstelsel uit te breiden, was eind vorig jaar ongeveer 13 procent van de bevolking – ruim 10 miljoen mensen – nog onverzekerd.

Steeds ouder

De Vietnamese bevolking wordt steeds ouder, en hoewel dit probleem niet zo nijpend is als in de snel vergrijzende samenlevingen van Thailand en Japan, zal het percentage 60-plussers in 2040 tot 21 procent van de bevolking zijn gestegen, tegen 12 procent nu. De gemiddelde Vietnamees is momenteel nog maar 26 jaar oud, maar tegelijkertijd vergrijst het land in een voor Aziatische begrippen hoog tempo.

‘Vietnam loopt het gevaar oud te worden voordat het rijk wordt’, luidt het in een rapport van het International Monetary Fund (IMF) van vorig jaar. Toen de Vietnamese beroepsbevolking (mensen tussen 15 en 64 jaar) in 2013 haar demografische piek bereikte, bedroeg het bruto binnenlands product (bbp) maar net iets meer dan 5000 dollar per hoofd van de bevolking. Tegelijkertijd zullen de zorgkosten voor Vietnamese ouderen de pan uitrijzen, vooral omdat het land de op een na hoogste levensverwachting heeft in Zuidoost-Azië.

Slechts 30 procent van de 60-plussers ontvangt momenteel een staatspensioen en minder dan 10 procent beschikt over spaargeld, zo blijkt uit de nieuwsberichten. Dit laatste cijfer gaat misschien omhoog naarmate ook de inkomens stijgen, maar als het eerstgenoemde percentage ook toeneemt, zal dat de regering ongetwijfeld miljarden dollars kosten.

Het IMF voorspelt dat in het huidige tempo de pensioenkosten de overheidsuitgaven tegen 2050 met acht procentpunten van het bbp hebben opgedreven: sneller dan in de twaalf andere Aziatische landen die het IMF ook heeft onderzocht.

Dit alles klinkt misschien als bangmakerij. Het gaat immers om een toekomstig probleem, dat met vooruitziende centrale planning te voorkomen moet zijn. Vietnam heeft een van de snelst groeiende economieën in Azië en niets duidt op een daling van die groei (ongeveer 7 procent per jaar) in de afzienbare toekomst.

Aan de andere kant lijkt de overheid de snel stijgende rekening niet volledig te willen betalen – terwijl het nu nog kan, omdat de demografische verschuiving van jong naar oud nog niet zo veel van de staatskas vergt.

Het publieke verzekeringsstelsel verkeert al jaren in financieel zwaar weer. Het fonds, dat een deel van de medische kosten, de pensioenen, zwangerschapsverloven en werkloosheid dekt, zou tegen 2021 een tekort kunnen vertonen, zo waarschuwen economen. Om het hoofd boven water te kunnen houden, zullen de heffingen die werknemers en bedrijven betalen de komende jaren aanzienlijk omhoog moeten.

Van nog grotere betekenis is dat de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg de afgelopen drie jaar zelfs zijn gedaald. Dit is in tegenspraak met wat de overheid verkondigt: zorg voor iedereen. In 2018 was in de overheidsbegroting slechts 137 miljoen dollar gereserveerd voor ziekenhuizen, minder dan in 2017, aldus berichten in de Vietnamese media.

Fiscaal tekort

De reden? De overheid heeft geen geld meer en moet de broekriem aanhalen. Het fiscale tekort en de overheidsschuld als percentage van het bbp zijn de afgelopen jaren zo sterk gestegen dat de overheid strenge bezuinigingsmaatregelen heeft moeten treffen.

In een poging om haar verantwoordelijkheid voor de zorgkosten af te wentelen, heeft de overheid de zorgsector een beleid van ‘autonomisering’ opgelegd, wat betekent dat publieke ziekenhuizen hun inkomsten moeten verhogen.

Het beleid werd al in 2002 per regeringsbesluit gelanceerd, en volgens analisten is het de afgelopen jaren geïntensiveerd. Op papier betekent het minder bureaucratie en meer controle door artsen en andere zorgprofessionals, die worden verondersteld beter te weten hoe het geld moet worden besteed dan de apparatsjiks in Hanoi. En dat is dus ook wat de overheid beweert: dat openbare ziekenhuizen beter in staat zullen zijn om aan patiënteneisen tegemoet te komen. Volgens critici zal de kwaliteit van de dienstverlening in werkelijkheid achteruitgaan, omdat ziekenhuizen liever rijke patiënten willen behandelen dan arme. Openbare ziekenhuizen zijn meer winstgericht gaan opereren, wat steeds ernstiger vormen zal aannemen als de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg blijven dalen.

In een regeringsbesluit wordt gesteld dat als openbare ziekenhuizen nieuwe medische apparatuur willen kopen of hun faciliteiten willen uitbreiden, ze investeerders moeten zoeken, net als privébedrijven. Deze maatregel zal er volgens critici vaak toe leiden dat ziekenhuizen niet de moderne apparatuur aanschaffen die ze nodig hebben, omdat ze die te duur vinden.

» Het wordt steeds meer gemeengoed om met steekpenningen te betalen in ziekenhuizen, een probleem dat niet zo snel zal zijn verholpen aangezien Vietnam in Azië al hoog scoort op het gebied van kleine corruptie

Minh Thi Hai Vo, promovendus in openbaar beleid aan de Victoria-universiteit in Wellington, Nieuw-Zeeland, schreef in een recent artikel dat ‘communistische elites autonomisering als strategie gebruiken om de zorgsubsidies geleidelijk op te heffen’. Ze stelt dat openbare ziekenhuizen worden gedwongen zich over te geven aan ‘onethische praktijken om inkomsten te maximaliseren’.

Secties van publieke ziekenhuisafdelingen worden nu gereserveerd voor patiënten die bereid zijn meer te betalen, mensen die graag wat dieper in de buidel tasten voor een beetje extra comfort. Ondertussen wordt dure hightechapparatuur onnodig gebruikt om patiënten op kosten te jagen, zo stelt Minh Thi Hai Vo. Ook laten ziekenhuizen patiënten langer blijven dan nodig is of schrijven ze hun te veel medicijnen voor, dit alles om de patiëntenrekening, en daarmee de eigen inkomsten, te verhogen. Hierdoor dreigt het publieke zorgverzekeringsstelsel te worden opgezadeld met tekorten die het zich de komende jaren niet kan veroorloven.

Bovendien wordt het steeds meer gemeengoed om met steekpenningen te betalen in ziekenhuizen, een probleem dat niet zo snel zal zijn verholpen aangezien Vietnam in Azië al hoog scoort op het gebied van kleine corruptie.

‘Deze praktijken zijn een duidelijk teken van ontwrichting en misbruik binnen de gezondheidszorg,’ schrijft Minh Vo.

De overheid erkent sommige van deze wanpraktijken. Uit recente inspecties door het ministerie van Volksgezondheid bleek inderdaad dat artsen onnodige behandelingen voorschrijven of erop aandringen dat patiënten langer dan nodig in ziekenhuizen doorbrengen.

Het ministerie lijkt de oplossing van het probleem te zien in een verbetering van de administratieve procedures in ziekenhuizen, meer inspecties om wanpraktijken te ontmoedigen en betere voorlichting aan patiënten. Maar gezien het onvermogen van de overheid om de kleine corruptie te beteugelen – van steekpenningen voor de politie tot betalingen om een plek op een van de beste scholen veilig te stellen – zal dit vechten tegen de bierkaai zijn, voorspellen analisten.

Minh Vo vindt dat de overheid behoort in te zien dat gezondheidszorg de economische groei ten goede komt. ‘Gezondheidszorg moet worden beschouwd als een investering in ontwikkeling, niet als een economische last.’

Auteur: David Hutt

Asia Times
China | website | atimes.com

Yazhou Shibao Zaixian, de Chinese versie, brengt een deel uit de Engelse versie in vertaling en verzorgt* oorspronkelijke reportages over China.*

Plaats een reactie