Hij is er! # 151

360 | Amsterdam  | 13 december 2018 - 15:3013 dec - 15:30

‘Laat ze dan een brioche eten,’ zou koningin Marie Antoinette hebben gezegd toen zij vanuit haar koets voor het eerst het hongerende gepeupel van Parijs ontwaarde, dat om brood schreeuwde.

Geen zin om te herhalen voor wie dat van plan was, want haar lot is bekend: niet in een rijtuig, maar op een houten kar werd zij, ontdaan van haar weelderige lokken, naar de Place de la Révolution (tegenwoordig Place de la Concorde), gebracht, waar de guillotine op haar wachtte.

Andere tijden, andere zeden. Noch president Emmanuel Macron, noch zijn echtgenote zal een haar worden gekrenkt door de ‘gilets jaunes’, de ‘gele hesjes’, die al enige tijd op de vrije zaterdag een quasi-revolutionaire sfeer oproepen. Het volk hongert dan wel niet meer, het vraagt ook niet om brood, maar wel om een betere levensstandaard. Macron kent zijn klassiekers en sprak het Franse volk toe over de gelehesjescrisis. Niet vanaf het balkon in Algiers waar voorganger Charles de Gaulle in 1958 met de historische woorden ‘Je vous ai compris!’ de Algerijnse crisis probeerde te bezweren, maar zestig jaar later vanuit het Élysée verscheen de zonnekoning met een zin van soortgelijke strekking op alle nationale zenders: ‘Ik heb u begrepen! Ik heb wellicht de indruk gewekt dat ik mij van uw zorgen niets aantrok, 
dat ik andere prioriteiten had. Maar ik neem mijn verantwoordelijkheid.’

En hij neemt niet alleen, hij geeft ook. De verhoging van de belastingen gaat (vooralsnog) niet door. Het minimumloon wordt met ingang van volgend jaar verhoogd met 100 euro per maand. En dat is het wel zo’n beetje, voor zover het inkomen van de Fransen een pure staatsaangelegenheid is. Of Macron de gelehesjesbeweging – die eigenlijk geen beweging is maar een zwaan-kleef-aan van ontevredenen – wel wil begrijpen, is nog maar de vraag. La République En Marche, de partij waarmee de president een enorme achterban wist te verleiden, begon ook als anti-partijpartij, een toevluchtsoord voor mensen die zich niet langer met de traditionele politieke partijen identificeerden. Het heeft iets ironisch, schrijft historicus Anne Applebaum in The Washington Post, dat zijn eigen partij, die drie jaar geleden nog niet bestond, inmiddels wordt beschouwd als onderdeel van het establishment dat 
ze juist had moeten verslaan. Veranderingen komen meestal van onderop, dus misschien moet Macron dit soort spontane, nieuwe antipolitieke bewegingen juist stimuleren hun onvrede concreet te maken, een ander sociaal pact (La République En Marche II) mee te helpen formuleren. Of, monsieur le 
Président, luister naar Anne Applebaum: haal de opstandelingen over zich aan te sluiten bij bestaande officiële instituties, mee te doen aan officiële debatten, hun handen vuil te maken aan de deals en compromissen waar de moderne democratie niet zonder kan.

Katrien Gottlieb
[email protected]

Plaats een reactie