Vrij spel voor Iran?

l'Orient Le Jur | Beiroet  | 29 januari 2019 - 15:3129 jan - 15:31

Nu president Trump heeft aangekondigd de Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië, mogen Iraanse troepen van hem ‘doen wat ze willen’ in de regio. Deze strategie staat haaks op zijn anti-Iranbeleid.

» Lees dit artikel in de Reader

Heeft Iran voortaan vrij spel in Syrië? Dat heeft Donald Trump begin januari te kennen gegeven tijdens een gesprek met journalisten, om eraan toe te voegen dat ‘Iran mensen uit Syrië laat vertrekken, maar dat ze daar eerlijk gezegd kunnen doen wat ze willen’. De woorden van de Amerikaanse president kunnen op het eerste gezicht verrassend worden genoemd, omdat de regering-Trump de Iraanse expansie in de regio tegen elke prijs wil voorkomen. Als bondgenoot van Israël kijkt Washington met afkeuring naar de versterking van de Iraanse troepen in Syrië, die de Iraniërs in staat zou kunnen stellen een sjiitische corridor te creëren van Teheran naar Beiroet, via Bagdad en Damascus.

Desondanks sluiten de woorden van Trump naadloos aan bij zijn Midden-Oostenbeleid, omdat hij nooit onder stoelen of banken heeft gestoken dat hij zich wil ontdoen van het Syrische dossier. Een wens die afgelopen december werd bekrachtigd door het ondertekenen van het besluit om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit het oosten van het land. ‘Een en al zand en dood,’ volgens de president. Hoe snel de Amerikaanse troepen zullen worden teruggetrokken, blijft vaag.

De strategie van de Amerikaanse president om de Iraanse invloed in te perken wordt gekenmerkt door tal van tegenstrijdigheden, ook al heeft hij zich vanaf het moment dat hij zijn intrek nam in het Witte Huis, fel afgezet tegen het Iranbeleid van zijn voorganger Barack Obama. Hoewel hij zich herhaaldelijk op bijzonder provocerende toon over Iran heeft uitgelaten, lijkt Trump ideologisch niet geheel op één lijn te zitten met de haviken in zijn omgeving, zoals de nationale veiligheidsadviseur John Bolton en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, of met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

Trumps diepe afkeer van Iran, die in Republikeinse kringen wordt gewaardeerd, lijkt meer ingegeven door opportunisme en de situatie van het moment dan door ideologische overwegingen, in tegenstelling tot bij andere leden van zijn regering. De Amerikaanse president toont zich minder strijdlustig dan sommigen van zijn adviseurs en verklaarde zich afgelopen juli bereid de Iraanse leiders te ontmoeten ‘wanneer ze dat willen’, zoals hij dat een maand eerder ook met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un deed.

Grote gevolgen

Zolang er geen belangen van Washington op het spel staan, lijkt de optie van een militair offensief ter plaatse tegen de Iraanse aanwezigheid in de regio niet op de Amerikaanse agenda te staan. Israël is dus vrijwel op zichzelf aangewezen om de Iraanse troepen in Syrië het hoofd te bieden. En laten we ook niet vergeten dat de Russische beer zich opmaakt om in belangrijke mate de scepter in Syrië te gaan zwaaien na het verslaan van IS. ‘Trump gaat ervan uit dat het Israëlische leger de positie van Iran in Syrië zal verzwakken en dat de mensen die in de door Assad gecontroleerde gebieden wonen tegen hun president in opstand zullen komen vanwege zijn economische beleid,’ zegt Nicholas Heras, Midden-Oostenspecialist van het Center for a New American Security (CNAS).

‘Zonder het Amerikaanse leger daarvoor in te schakelen, probeert Trump van Syrië een ongastvrije en instabiele plek te maken, zodat Iran er geen basis kan vestigen.’ Volgens Heras ‘heeft de strategie van Trump grote gevolgen voor de regio, omdat hij Israël aanmoedigt een oorlog te beginnen tegen Iran in Syrië, die zich best eens tot buiten de Syrische grenzen zou kunnen uitbreiden’.

De economische situatie in Iran is verslechterd sinds de Verenigde Staten zich afgelopen mei eenzijdig terugtrokken uit het in 2015 gesloten nucleaire akkoord met de Islamitische Republiek en eerdere sancties weer instelden. Volgens Heras ‘hoopt het team van Trump ook dat de sancties tegen Iran en de aanhoudende economische problemen in het land, die tot massale protestbetogingen leiden, de Iraanse Raad der Hoeders zullen dwingen zich terug te trekken uit Syrië en zich te concentreren op de problemen in eigen land’. Het ongeluk met een bus, eind december, waarbij tien doden vielen, heeft de spanningen in Iran nog verder aangewakkerd en in het hele land een golf van betogingen tegen de economische malaise uitgelokt.

Onzeker resultaat

Ook al hebben de sancties al directe gevolgen voor Iran gehad, met name voor wat betreft de export van olie, ‘toch is er geen duidelijk bewijs dat de regionale bemoeienissen van Iran rechtstreeks samenhangen met de economische gezondheid van het land’, onderstreept Naysan Rafati, Iranspecialist van de International Crisis Group. Ondanks de reeks internationale sancties die het land tussen 2012 en 2014 werd opgelegd, voordat in 2015 het nucleaire akkoord werd ondertekend, ‘stuurde Iran evengoed adviseurs naar Syrië, leende het geld aan de regering-Assad en voerde het samen met de Iraakse regering campagne tegen IS’, brengt hij in herinnering. Als de nieuwe sancties van 2018 al gevolgen hebben gehad voor het zwarte schaap van de Verenigde Staten in het Midden-Oosten, ‘dan is het niet duidelijk of deze economische component Iran ertoe zal brengen zijn regionale beleid te herzien, omdat veel Iraanse activiteiten door suppletietroepen worden uitgevoerd en met irreguliere oorlogsmiddelen, waaraan Iran minder geld kwijt is dan men zou denken’, aldus Rafati.

Zonder zich op het regionale terrein te willen begeven, blijft het Witte Huis Teheran onder druk zetten, zoals onlangs in een persbericht waarin minister van Buitenlandse Zaken Pompeo het land de wacht aanzegde naar aanleiding van een aantal voorgenomen ruimtetests. ‘De Verenigde Staten zullen niet lijdzaam toezien hoe het destructieve beleid van het Iraanse regime de internationale veiligheid en stabiliteit bedreigt,’ verklaarde hij, om eraan toe te voegen dat de regering-Trump ‘het regime aanraadt deze provocatieve lanceringen te heroverwegen en af te zien van alle activiteiten waaraan ballistische raketten te pas komen, om verdergaande economische en diplomatieke isolatie te voorkomen’.

Door in hoofdzaak op verdergaande sancties te mikken, maakt het anti-Iranbeleid van de Amerikaanse president echter een enigszins oppervlakkige indruk, terwijl het Iraanse beleid er met name op is gericht de regionale invloed verder uit te breiden. Zonder een echte Amerikaanse strategie in het Midden-Oosten zouden de Amerikaanse sancties weleens onvoldoende kunnen blijken om de Islamitische Republiek het hoofd te doen buigen.

Auteur: Julie Kebbi

L’Orient-Le Jour
Libanon | dagblad | oplage 18.000

In 1971 fuseerden de twee grootste Franstalige kranten van Beiroet: L’Orient en _Le Jour._* Geldt tegenwoordig als de beste Libanese krant* en een van de beste uit de Arabische wereld. Het dagblad wil een brug slaan tussen het Oosten en het Westen.

Plaats een reactie