Moet de Notre-Dame 
precies worden nagebouwd?

The Daily Telegraph / 360  |  7 mei 2019 - 10:00 7 mei - 10:00

Emmanuel Macron heeft beloofd de 850 jaar oude, verwoeste Notre-Dame ‘nog mooier’ te zullen herbouwen. The Daily Telegraph vraagt zich af of het origineel gerespecteerd moet worden, of dat het gebouw aan onze tijd moet worden aangepast.

» Lees dit artikel in de Reader

JA

Maar weinig mensen zullen de verschrikkelijke brand die de Notre-Dame heeft verwoest niet met ontzetting hebben gadegeslagen. Hoe funest deze gebeurtenis ook is, laten we erkennen dat ze ons Britten een adempauze verschaft in onze nationale malaise. Velen van ons hebben waarschijnlijk een ogenblik met ontroering gedacht aan onze eigen monumenten die onze nationale of regionale identiteit belichamen, en hebben gewenst dat die zo’n tragedie bespaard zal blijven.

De Fransen staan voor de immense taak het gebouw te stabiliseren en de restauratie op touw te zetten. In de loop van dit proces zullen er onvermijdelijk stemmen opgaan om een nieuwe, eigentijdse overkapping te bouwen en het idee van een identieke reproductie te verwerpen. Een dappere en inventieve architect zal waarschijnlijk een glazen dak voorstellen dat is voorzien van een observatieplatform om de miljoenen toeristen te ontvangen die de Notre-Dame elk jaar komen bezoeken. Een andere zal vermoedelijk een glinsterende aluminium torenspits voorstellen om de houten en loden spits uit de negentiende eeuw te vervangen. Frankrijk kent tenslotte al een van de stoutmoedigste modernistische interventies op een historische plek, de beroemde piramide van I.M. Pei bij het Louvre.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

Brand heeft dikwijls zo’n effect op mensen, vooral op architecten. Na de branden in [het Britse] Hampton Court Palace in 1986 en Windsor Castle in 1992 hebben vooraanstaande stemmen uit het vak opgeroepen de beschadigde delen te vervangen door glas en staal, om meer het heden te laten spreken in plaats van het verleden. Een vertrouwd geluid dat ook weer klonk in 2015, na de brand die het schitterende Clandon Park House in Surrey in de as legde: het zou absurd zijn om het oude huis te herbouwen, er kon beter een nieuwe worden bedacht.

Ik heb nog nooit iemand ontmoet die het betreurt dat de voorgevel van Hampton Court 25 jaar geleden niet door een glazen hal is vervangen, of dat de St. George’s Hall van Windsor geen glazen atrium is geworden, in plaats van de elegante neogotische verbouwing te ondergaan die we vandaag de dag kunnen aanschouwen. Ik durf te wedden dat over een tiental jaren, als 
de Notre-Dame zal worden heropend, de bezoekers verrukt zullen zijn door de renovatie van de oude kathedraal en zichzelf zullen feliciteren met het feit dat de Franse staat heeft besloten de vroegere schoonheid in ere te herstellen. Want nationale symbolen zijn dat juist vanwege hun onveranderlijke, solide, permanente karakter, als ijkpunten in het bewogen bestaan van individuen. Niet alleen de Britten hebben behoefte aan bakens.

Auteur: Simon Thurley

Simon Thurley is voormalig directeur van English Heritage, de organisatie die verantwoordelijk 
is voor historische monumenten in Engeland.

NEE

Liefhebbers van symbolen hebben het op 15 april in Parijs zwaar voor hun kiezen gekregen. Wat een kwelling, wat een schok om een van de grootste monumenten van de Europese cultuur in vlammen te zien opgaan, verrezen in een tijd waarin het continent nog gemeenschappelijke artistieke en morele waarden kende. Toch zou het volksverlakkerij zijn om te doen alsof deze zwaar beschadigde kathedraal weer precies kan worden nagebouwd, vooral omdat een grote kathedraal een palimpsest is die in de loop van de tijd is ontstaan, en het idee van een ‘origineel’ nogal hachelijk is.

Een exacte reproductie zou een parodie betekenen op het genie van de oorspronkelijke bouwers die, met stijl en durf (en soms wankele steigers), hun ambities geen enkele beperking oplegden. In de Notre-Dame is het geringste stukje metselwerk metafysisch. Een aangepaste versie daarentegen zou een hommage aan het verleden zijn door middel van vernieuwing en durf. Deze aangepaste versie zal het wezen van de gotiek moeten omvatten, waarvan de verticale gerichtheid een gerichtheid naar God is. De Fransen zullen de moed moeten hebben om een moderne versie van de kathedraal te beproeven, willen ze niet als een volk worden beschouwd dat evenzeer is vastgeroest in zijn architectuur als in zijn taal.

Het exact repliceren van de Notre-Dame zou een vreselijk gebrek aan lef betekenen, de laffe erkenning dat er in het huidige Parijs geen visie of ambitie meer bestaat (om van metafysica maar te zwijgen). Zeker, het verlies van architecturale schoonheid is altijd betreurenswaardig, maar schoonheid is per definitie vergankelijk, wat haar juist aantrekkelijk maakt. Lelijkheid is bestendiger.

» Een aangepaste versie daarentegen zou een hommage aan het verleden zijn door middel van vernieuwing en durf.

Bij de St. Paul’s in Londen hebben we de juiste keuze gemaakt. Toen de ‘originele’ gotische kathedraal in vlammen opging tijdens de grote brand van 1666, had Christopher Wren geen enkele scrupule om haar te vervangen door een schitterend nieuw bouwwerk dat was gebaseerd op de modernste architecturale principes van zijn tijd. In 1834 werd het parlementsgebouw in Westminster door brand verwoest. In plaats van een gemakzuchtige reproductie in gang te zetten, bedachten Charles Barry en Augustus Pugin een nieuw complex met een onbesuisde originaliteit, dat vandaag de dag een wereldberoemd monument is. In Berlijn heeft Norman Foster het Rijksdaggebouw met 
compromisloze moderniteit weer tot leven gewekt.

Het idee dat men een identiek ‘origineel’ zou kunnen reconstrueren, berust op de gedachte dat monumenten een definitieve staat bereiken. Dat is een misvatting. Een kathedraal kent een begin maar nooit een voltooiing. Dat moet de ambitie van Parijs zijn: reconstrueren, ja, maar met dezelfde zelfverzekerdheid, dezelfde inspiratie en dezelfde wil om aan de artistieke en spirituele uitdagingen van de tijd te beantwoorden als die waardoor de bouwers uit de twaalfde eeuw werden bezield.

Natuurlijk moet de traditie worden bewaard. Maar zoals Gustav Mahler al zei: ‘Traditie is het voeden van de vlammen, niet het vereren van de as.’

Auteur: Stephan Bayley

Stephen Bayley gaf les aan de Universiteit van Kent, voordat hij uit de provincie werd geplukt om The Boilerhouse Project te creëren in het V&A, een expositieruimte gewijd aan design. Samen met Sir Terence Conran richtte hij vervolgens het invloedrijke Londense Design Museum op.

The Daily Telegraph
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 840.000

Anti-Europees tot op het bot, strijdlustig en imagobewust, kortom: het conservatieve Britse dagblad op broadsheet.

Plaats een reactie