Man van 1,3 biljoen

The New York Times / 360  | 26 July 2019 - 14:5426 Jul - 14:54

Mohammed bin Zayed, alias MBZ, de kroonprins van de Verenigde Arabische Emiraten, is de machtigste en rijkste man in het Midden-Oosten. En dat niet alleen. Met zijn handel en wandel  bereikt hij de hoogste ambtenaren in de Verenigde Staten, met wie hij de strijd wil aanbinden tegen Iran en het Moslimbroederschap. Ooit van hem gehoord?

Dit artikel leest u gratis omdat het is getipt door onze partner De Correspondent

» Lees dit artikel in de Reader (voor leden)

Prins Mohammed bin Zayed, de 29-jarige bevelhebber van de bijna non-existente luchtmacht van de Verenigde Arabische Emiraten, was naar Washington gekomen om wapens te kopen.

In 1991, vlak na Iraks invasie in Koeweit, wilde de jonge prins zó veel militair materieel aanschaffen om zijn eigen oliemonarchie te beschermen – van Hellfire-raketten tot Apache-helikopters tot F-16-jachtvliegtuigen – dat het Congres vreesde dat hij de regio zou kunnen destabiliseren.

Maar het Pentagon, dat probeerde in het Golfgebied geschikte bondgenoten te vinden, zag in prins Mohammed een veelbelovende partner. Deze prins, de lievelingszoon van de laaggeletterde bedoeïen die de Verenigde Arabische Emiraten had gesticht, was een serieuze, in Engeland opgeleide helikopterpiloot die in 1991 zijn vader had overgehaald om vier miljard dollar over te maken naar de VS als bijdrage aan de oorlog tegen Irak.

Voorvechter van vrede

Richard A. Clarke, de toenmalige onderminister van Buitenlandse Zaken, verzekerde het Congres dat de jonge prins nooit ‘een agressor’ zou worden.

‘De VAE vormt nu geen bedreiging voor de vrede en stabiliteit in de regio en zal dat ook nooit worden,’ verklaarde Clarke tegenover het Congres. ‘Zoiets is onvoorstelbaar. Sterker nog, de VAE is een voorvechter van de vrede.’

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

Dertig jaar later is prins Mohammed (58), kroonprins van Abu Dhabi en feitelijk de baas in de VAE, misschien wel de machtigste leider in de Arabische wereld. Hij is ook een van de invloedrijkste buitenlandse leiders in Washington, die de VS aanzet tot een steeds agressievere benadering van de regio.

Prins Mohammed is bij het Amerikaanse publiek vrijwel onbekend en zijn landje heeft minder inwoners dan Rhode Island. Maar hij is waarschijnlijk de rijkste man ter wereld. Hij beheert een staatskas ter waarde van 1,3 biljoen dollar, meer dan welk land dan ook.

Zijn invloed in Washington is legendarisch (Clarke werd rijk dankzij hem). Zijn leger is het sterkste in de Arabische wereld, het is in staat om samen met de VS hightechverkennings- en gevechtsoperaties uit te voeren.

Tientallen jaren is de prins een zeer belangrijke bondgenoot van de Amerikanen geweest, die trouw de lijn van Washington volgde, maar nu gaat hij zijn eigen weg. Zijn commandotroepen zijn actief in Jemen, Libië, Somalië en Noord-Sinaï. Hij heeft democratische ontwikkelingen in het Midden-Oosten tegengewerkt, in Egypte een betrouwbare autocraat aan de macht geholpen en ook een protegé van hem in Saoedi-Arabië.

Soms is de prins afgeweken van het Amerikaanse beleid en heeft hij buurlanden gedestabiliseerd. Mensenrechtengroeperingen hebben hem bekritiseerd vanwege het feit dat hij in zijn eigen land dissidenten liet oppakken, vanwege zijn rol bij het creëren van een humanitaire crisis in Jemen en vanwege zijn steun aan de Saoedische prins wiens agenten de dissidente journalist Jamal Khashoggi hebben vermoord.

Een klasse apart

Toch lijkt zijn invloed in Washington, nu Trump aan het roer staat, groter dan ooit. Hij kan het goed vinden met de Amerikaanse president, die regelmatig de standpunten van de prins inzake Qatar, Libië en Saoedi-Arabië heeft overgenomen, daarbij zelfs het advies van zijn hoogste ambtenaren of veiligheidsfunctionarissen negerend.

Westerse diplomaten die MBZ kennen, zeggen dat hij geobsedeerd is door twee vijanden: Iran en de Moslimbroederschap. Trump heeft pogingen ondernomen om krachtig tegen beide stelling in te nemen en heeft vorige week stappen gezet om de oppositie in het Congres te omzeilen en zo zowel aan Saoedi-Arabië als aan de VAE wapens te kunnen blijven verkopen.

‘MBZ verdedigt bij de Amerikanen zijn eigen belangen door net te doen alsof hij gewoon een goed advies over de regio geeft,’ legt Ben Rhodes uit, een adviseur op het gebied van de nationale veiligheid onder president Barack Obama, wiens sympathie voor de Arabische Lente en onderhandelingen met Iran hem op vernietigende kritiek van de prins van de Emiraten kwamen te staan. Qua invloed in Washington, zo voegt Rhodes eraan toe, ‘is MBZ een klasse apart’.

Al voor de presidentsverkiezingen was prins Mohammed druk bezig om binnen te dringen in Trumps kring van vertrouwelingen en regelde hij tijdens de transitieperiode een geheime ontmoeting met de schoonzoon van de president, Jared Kushner. De prins probeerde gesprekken op touw te zetten tussen de regering-Trump en Rusland, waardoor hij later verwikkeld raakte in het onderzoek van de speciaal aanklager naar buitenlandse inmenging in de presidentsverkiezingen.

‘Hij beheert een staatskas ter waarde van 1,3 biljoen dollar, meer dan welk land dan ook’

Nu zijn ten minste vijf mensen die voor prins Mohammed werken betrokken geraakt bij een onderzoek naar criminele activiteiten dat voortkwam uit het onderzoek van de speciaal aanklager. Dertig jaar lang heeft hij de VS regelmatig bezocht, maar nu blijft hij er al twee jaar weg, deels omdat hij vreest dat onderzoekers hem of zijn medewerkers willen ondervragen, zo zeggen twee mensen die weten hoe hij denkt. (Zijn broer, de minister van Buitenlandse Zaken, is wel op bezoek geweest.)

De ambassade van de VAE weigert ieder commentaar.

De vele Amerikanen die hem verdedigen zeggen dat het alleen maar verstandig van hem is om te proberen het beleid van de VS mede vorm te geven, zoals zoveel regeringen doen, en dat hijzelf zijn interventies ziet als een poging om een eventueel Amerikaans terugtrekken te compenseren.

Een kleine Frankenstein

Maar critici van prins Mohammed zeggen dat zijn opkomst laat zien wat voor onbedoelde gevolgen dit soort politiek kan hebben. De onbekende jonge prins die door Washington werd uitgekozen als volgzame bondgenoot stookt nu het vuurtje in zijn ontvlambare regio op.

Door de VAE te bewapenen met zulke geavanceerde verkenningstechnologie, commando’s en wapentuig, legt Tamara Cofman Wittes uit, voormalig ambtenaar op Buitenlandse Zaken en fellow bij de Brookings Institution, ‘hebben we een kleine Frankenstein geschapen’.

De meeste leden van Arabische koninklijke families zijn dik, breedsprakig en hebben de neiging om hun bezoekers lang te laten wachten. Zo niet prins Mohammed.

Op zijn achttiende slaagde hij voor zijn Britse officiersopleiding aan de militaire academie Sandhurst. Sindsdien is hij slank en fit gebleven, wisselt hij met bezoekers tips uit over fitnessapparaten en komt hij nooit te laat op een vergadering.

Amerikaanse functionarissen noemen hem allemaal zakelijk, nieuwsgierig, bescheiden zelfs. Hij schenkt zelf zijn koffie in, en om zijn liefde voor Amerika te illustreren vertelt hij bezoekers soms dat hij zijn kleinkinderen incognito mee heeft genomen naar Disney World.

Hij maakt ook tijd vrij voor lagere ambtenaren en verwelkomt hogere functionarissen op het vliegveld. Met een verlegen, scheef lachje biedt hij je een rondvlucht boven zijn land aan en stapt dan in een helikopter om zijn gasten over de wolkenkrabbers en lagunes van Dubai en Abu Dhabi te vliegen. ‘Bij MBZ was er altijd sprake van een wowfactor,’ herinnert Marcelle Wahba zich, voormalig ambassadeur bij de VAE.

In de hoofdstad Abu Dhabi heeft hij een bouwwoede ontketend waardoor de vroegere kustlijn nu verstopt ligt achter kunstmatige eilanden. Het is de bedoeling dat op een van die eilanden een financieel centrum komt à la Wall Street. En op een ander eiland een campus van New York University, een dependance van het Louvre en een uitbreiding van het Guggenheim.

Bij ontmoetingen met Amerikanen benadrukt prins Mohammed de dingen die de VAE liberaler maken dan de buurlanden. Vrouwen hebben meer mogelijkheden: een derde van de ministers is vrouw. Anders dan Saoedi-Arabië staat de VAE christelijke kerken en hindoe- of sikhtempels toe, deels om het grote bestand buitenlandse werknemers ter wille te zijn. (Het land heeft naar schatting negen miljoen inwoners, maar minder dan een miljoen daarvan zijn staatsburger, de overige acht miljoen zijn buitenlanders.)

Jaar van de Tolerantie

Om dat punt nog eens te benadrukken heeft de prins vorig jaar een ministerie van Tolerantie opgericht en dit jaar tot ‘Jaar van de Tolerantie’, uitgeroepen. De VAE was gastland voor de Special Olympics en de prins heeft ook paus Franciscus ontvangen.

‘Ik vind dat hij bewonderenswaardig werk heeft verricht, niet alleen door de economie te diversifiëren, maar ook door zijn landgenoten diverser te leren denken,’ zegt generaal John R. Allen, voormalig bevelhebber van de Amerikaanse troepen en NAVO-troepen in Afghanistan, daarna adviseur van het ministerie van Defensie van de VAE en nu directeur van de Brookings Institution.

De VAE is een kleine federatie van stadstaatjes, toch is Abu Dhabi alleen al goed voor 6 procent van ’s werelds tot op heden bekende olievoorraden, wat het een aantrekkelijk doelwit maakt voor een grotere buurman zoals Iran. Toen de VAE in 1971 onafhankelijk werd van Engeland, nam de sjah van Perzië drie omstreden eilanden in de Perzische Golf in.

De Moslimbroederschap, een negentig jaar oude islamistische beweging in Egypte, is in veel Arabische landen de belangrijkste stroming geworden.

‘Mohammed heeft lange tijd betoogd dat de Arabische wereld nog niet rijp is voor democratie’

Op dat gebied is de vrees van prins Mohammed naar eigen zeggen wat persoonlijker getint. Zijn vader stelde een prominent lid van de Moslimbroederschap, Ezzedine Ibrahim, aan als privéleraar voor prins Mohammed; die probeerde hem te indoctrineren, maar met averechts effect, zo vertelt de prins vaak.

‘Ik ben Arabier, moslim en ik bid. En in de jaren zeventig en in het begin van de jaren tachtig behoorde ik tot die Broederschap,’ vertelde prins Mohammed in 2007 aan Amerikaanse diplomaten die op bezoek waren, zoals ze meldden in een geheim telegram dat door WikiLeaks openbaar werd gemaakt. ‘Ik denk dat die lui een verborgen agenda hebben.’

Hij maakt zich zorgen om de aantrekkingskracht van islamistische politiek op zijn bevolking. Tot wel 80 procent van de soldaten uit zijn strijdkrachten zouden gehoor geven aan de oproep van ‘een of andere geestelijke in Mekka’, vertelde hij aan een Amerikaanse diplomaat volgens datzelfde geheime telegram.

Om die reden heeft prins Mohammed volgens diplomaten lange tijd betoogd dat de Arabische wereld nog niet rijp is voor democratie. Islamisten zouden iedere verkiezing winnen.

‘In ieder moslimland zou je dezelfde uitslag zien,’ zei hij tijdens een ontmoeting met Amerikaanse ambtenaren in 2007. ‘Het Midden-Oosten is geen Californië.’

De VAE stond toe dat het Amerikaanse leger tijdens de eerste Golfoorlog in 1991 kon opereren vanuit bases gelegen in de Emiraten. Sindsdien hebben commando’s en de luchtmacht van de prins meegevochten met de Amerikanen in Kosovo, Somalië, Afghanistan en Libië, maar ook tegen de Islamitische Staat.

MBZ heeft Amerikaanse bevelhebbers aangetrokken om zijn leger te leiden en ex-spionnen om zijn veiligheidsdienst op te zetten. Ook heeft hij in de vier jaar voor 2010 meer wapens gekocht dan de andere vijf Golfmonarchieën bij elkaar, waaronder 80 F-16-jachtvliegtuigen, 30 Apache-helikopters en 62 Franse Mirage-straaljagers.

Sommige Amerikaanse officieren noemen de VAE ‘Klein Sparta’.

Met behulp van adviezen van voormalige legerbevelhebbers zoals de ex-minister van Defensie James Mattis en generaal Allen heeft prins Mohammed een defensie-industrie in de VAE ontwikkeld, die een amfibiepantservoertuig produceerde dat The Beast wordt genoemd, en ander materieel dat nu al wordt geleverd aan klanten in Libië en Egypte.

De VAE is ook een laagvliegende bommenwerper met propelleraandrijving aan het ontwikkelen die kan worden ingezet tegen opstandelingen – een idee dat al lang op het verlanglijstje van Mattis stond om aan te schaffen voor de VS, aldus een voormalig officier die nauw met hem heeft samengewerkt.

Prins Mohammed heeft vaak tegen Amerikaanse functionarissen gezegd dat hij Israël ziet als bondgenoot tegen Iran en de Moslimbroederschap. Israël vertrouwde hem voldoende om hem upgrades te verkopen voor zijn F-16’s, en ook geavanceerde spyware voor mobiele telefoons.

Beste vriend

Voor velen in Washington was prins Mohammed Amerika’s beste vriend in de regio geworden, een trouwe partner op wie gerekend kon worden voor klussen zoals het tegengaan van de invloed van Iran in Libanon en de financiering van bouwprojecten in Irak.

‘Het was algemeen bekend dat als je iets gedaan wilde hebben in het Midden-Oosten, de Emiraten de aangewezen partij was om bij aan te kloppen,’ herinnert Richard G. Olson zich, een voormalige Amerikaanse ambassadeur in Abu Dhabi.

Prins Mohammed leek een verwante geest te hebben gevonden toen Barack Obama in 2009 president werd, vertellen ambtenaren uit het Witte Huis. Beiden waren onbevangen, analytisch en geïnteresseerd in grote vraagstukken. Een tijdlang voerde Obama meer telefoongesprekken met prins Mohammed dan met welke andere buitenlandse leider ook, zo vertellen ons enkele hogere ambtenaren uit het Witte Huis.

Maar de Arabische Lente verdeelde hen. Overal in de regio braken opstanden uit. De Moslimbroederschap boekte electorale successen. En Obama leek de vraag om democratie te steunen – hoewel hij afzag van militaire acties toen in Syrië een opstand tegen een vijand van de Emiraten dreigde.

Toen werd bekend dat de regering-Obama in het geheim nucleaire onderhandelingen voerde met Iran. ‘Ze voelden zich niet alleen genegeerd – ze voelden zich verraden door de regering-Obama, en volgens mij vatte prins Mohammed dat heel persoonlijk op,’ legt Stephen Hadley uit, een adviseur op het gebied van de nationale veiligheid onder president George W. Bush, een adviseur die nog steeds nauwe banden onderhoudt met de prins.

Na de opstanden zag prins Mohammed dat de VAE als enige van de 22 Arabische staten ongeschonden uit de roerige periode tevoorschijn was gekomen, met een stabiele regering, een functionerende economie, een krachtig leger en een ‘gematigde ideologie’, aldus Abdulkhaleq Abdulla, een politicoloog uit de VAE met connecties met de hogere ambtenaren in het land.

‘De VAE maakt deel uit van deze bijzonder gevaarlijke regio, die met de dag gevaarlijker wordt – vol chaos, oorlogen en extremisten,’ legt hij uit. ‘Dus het motto is: als wij hen niet pakken, pakken ze ons.’

In zijn eigen land huurde prins Mohammed een bedrijf in dat gelieerd is aan Erik Prince, de oprichter van een particulier beveiligingsbedrijf dat vroeger Blackwater heette, om een leger op te zetten van Colombiaanse, Zuid-Afrikaanse en andere huurlingen. Hij drukte iedere ook maar enigszins afwijkende mening de kop in, liet vijf activisten arresteren omdat ze een petitie hadden georganiseerd voor democratische hervormingen (ondertekend door slechts 132 mensen) en liet tientallen mensen oppakken die zouden sympathiseren met de Moslimbroederschap.

Ook vergrootten de Emiraten hun inspanningen om invloed te krijgen in Washington. Van alle buitenlandse mogendheden gaf de VAE in Washington het meeste geld uit aan advocaten en consultants; volgens een berekening van het Center for Responsive Politics 21 miljoen dollar in 2017. Ze kweekten goodwill met miljoenendonaties bij natuurrampen en ze probeerden het publieke debat te sturen door nog eens miljoenen aan belangrijke denktanks te schenken.

‘Prins Mohammed leek een verwante geest te hebben gevonden toen Barack Obama in 2009 president werd’

Het Middle East Institute ontving onlangs 20 miljoen dollar. Clarke is de directeur van dat instituut, een voormalig ambtenaar die de defensiecontracten met de VAE erdoor heeft gekregen. Nadat hij in 2003 weg was gegaan bij de overheid, richtte hij een adviesbureau op met de VAE als belangrijkste klant. Hij reageert niet op vragen om commentaar op dit artikel.

De VAE-ambassadeur Yousef al-Otaiba liet bij zijn vele contacten in het Witte Huis en op Capitol Hill duidelijk zijn ongenoegen blijken. Hij zei dat Obama de regio overdroeg aan extremisten en Iran. Hij ‘gaf me de wind van voren’, herinnert voormalig minister van Defensie Robert Gates zich.

In het Midden-Oosten deed prins Mohammed meer dan praten. In Egypte steunde hij in 2013 een militaire coup waarbij een gekozen president werd afgezet die lid was van de Moslimbroederschap. In de Hoorn van Afrika stuurde hij troepen naar Somalië om eerst tegen piraten te vechten en daarna tegen extremisten. Hij vestigde steeds meer handels­havens en marinebases rond de Golf van Aden. In Libië trotseerde prins Mohammed Amerikaanse verzoeken en een VN-embargo door de strijdkrachten van de krijgsheer en de beoogde sterke man Khalifa Haftar van wapens te voorzien. VAE-piloten voerden luchtaanvallen uit in Tripoli en vestigden uiteindelijk een luchtmachtbasis in Oost-Libië.

In het verleden wachtte de prins op ‘groen licht’ uit Washington, legt Wahba, de voormalige Amerikaanse ambassadeur uit. Nu meldt hij het wel, maar ‘hij vraagt niet meer om toestemming’.

Saoedi-Arabië, de grote buurman, had met de VAE geruzied over grenzen en bepaalde als regionale zwaargewicht het buitenlandse beleid van de VAE. Eind 2014 was de positie van kroonprins toegevallen aan een vijand van de VAE-prins.

Dus stortte prins Mohammed zich in de Saoedische successiestrijd en ging in Washington heftig lobbyen voor een niet zo bekend alternatief: de 29-jarige prins Mohammed bin Salman, een lievelingszoon van de oude Saoedische koning.

‘De boodschap van MBZ was: “Als je me vertrouwt en je mag me, dan mag je hem ook, want hij is uit hetzelfde hout gesneden,”’ herinnert Rhodes zich, de voormalige adviseur van Obama.

In maart 2015 waren de twee prinsen Jemen binnengevallen om de machtsovername door een met Iran gelieerde factie terug te draaien. Toen de Saoedische prins in 2017 zijn macht had geconsolideerd, verbraken ze alle handels- en diplomatieke betrekkingen met Qatar om dat land te dwingen zijn steun aan de Moslimbroederschap op te geven.

Van zowel het conflict in Jemen als dat met Qatar wordt meestal gedacht dat de Saoedi’s het initiatief daartoe hadden genomen, maar MBZ had eerst geprobeerd Washington het voortouw te laten nemen, herinneren Rhodes en andere voormalige ambtenaren zich.

Wederzijds respect

Volgens Amerikaanse diplomaten suggereerde prins Mohammed eind 2015 dat de VAE en een nieuwe Saoedische leider de Palestijnen zouden kunnen overhalen om een nieuw vredesakkoord te sluiten – de zogenaamde ‘outside-in-aanpak’. Maar toen kreeg prins Mohammed te maken met een nieuwe president.

Het zou een persoonlijk afscheid worden. Ondanks hun diepgaande meningsverschillen waren de contacten tussen prins Mohammed en Obama hartelijk gebleven, en de president dacht dat er sprake was van wederzijds respect, zo vertellen ons vier hogere ambtenaren uit het Witte Huis. Dus toen de prins om een laatste ontmoeting vroeg, als vrienden, stemde Obama in met een lunch in december 2016. Maar prins Mohammed trok zich zonder veel uitleg terug. In plaats daarvan vloog hij naar New York voor een eerste persoonlijke ontmoeting met Jared Kushner en andere adviseurs van de toekomstige president, Donald Trump.

Om die ontmoeting voor elkaar te krijgen had prins Mohammed zich gewend tot investeerder Richard Gerson, oprichter van Falcon Edge Capital. Hij had jarenlang met de prins samengewerkt en was ook bevriend met Kushner.

‘Ik ben altijd bereid om discreet via een achterdeur iets door te geven als je daar behoefte aan hebt,’ schreef Gerson na de verkiezingen aan de prins in een privé-sms, een bericht dat tegelijk met vele andere berichten door een derde partij werd doorgespeeld aan The Times en door onafhankelijke bronnen is bevestigd. Een andere sms ondertekende hij met ‘je trouwe soldaat’.

De reis had geheim moeten blijven, maar zijn aankomst werd door veiligheidsdiensten opgemerkt. Obama’s adviseurs waren verbijsterd. Maar prins Mohammed was al bezig het Amerikaanse regeringsbeleid bij te sturen en sprak met Trumps adviseurs over de gevaren van Iran en over Palestijnse vredesbesprekingen, vertellen ons twee mensen die bij de ontmoetingen betrokken waren.

‘Ze waren diep onder de indruk van je en zijn er nu al van overtuigd dat jij een ware vriend en hun trouwste bondgenoot bent,’ schreef Gerson na de ontmoetingen aan de prins.

Prins Mohammed positioneerde zich ook als bemiddelaar met Rusland. Een van zijn jongere broers had Gerson voorgesteld aan een Russische zakenman die als tussenpersoon optrad tussen president Poetin en de monarchen uit de Golfregio, blijkt uit het verslag van de speciaal aanklager. De Russische zakenman, Kirill Dmitriev, sprak met Gerson over een ‘verzoeningsplan’ voor de VS en Rusland, en vlak voor de inauguratie gaf Gerson een korte samenvatting van het plan aan Kushner. Gerson wilde geen commentaar geven op dit artikel.

De volgende maand, in januari 2017, nodigde prins Mohammed Dmitriev uit op zijn buitenverblijf op de Seychellen om hem in contact te brengen met iemand van wie ze dachten dat hij het Trumpteam vertegenwoordigde: Erik Prince, de oprichter van Blackwater, die huursoldaten had geworven voor de VAE.

Waarom prins Mohammed contact wilde leggen tussen Rusland en het Trumpteam blijft een onderwerp van debat, maar hij heeft jarenlang geprobeerd Poetin weg te lokken bij Iran, zoals Amerikaanse diplomaten ons vertellen en zoals blijkt uit uitgelekte e-mails van de VAE-ambassadeur in Washington.

Maar aanklagers onderzoeken nog steeds de activiteiten van andere tussenpersonen die voor de prins werkten en bij het Trumpteam in het gevlei probeerden te komen.

Onderzoekers bekijken ook nog steeds de campagnecontacten van een Israëlische specialist op het gebied van het manipuleren van de sociale media die heeft gewerkt voor prins Mohammed, en van een Libanees-Amerikaanse zakenman die optrad als zijn gezant. Andere aanklagers onderzoeken of een andere belangrijke Republikeinse donor, wiens beveiligingsbedrijf voor de prins werkte, zich had moeten laten registreren als zijn vertegenwoordiger.

De speciaal aanklager heeft ook Rashid al-Malik gehoord, een projectontwikkelaar uit de VAE die is gevestigd in Los Angeles en nauwe banden heeft met prins Mohammed en zijn broer – het hoofd van de veiligheidsdienst van de VAE. Rashid al-Malik heeft ook goede betrekkingen met Tom Barrack, een vriend van Trump, en onderzoekers vroegen zich af of al-Malik deel uitmaakte van een illegaal beïnvloedingsproject, zo melden ons twee mensen die betrokken zijn bij deze zaak.

Vrijage

Bij een ander onderzoek, geïnitieerd door een klokkenluider, wordt de mogelijkheid bekeken of de VAE cyberspionagetechnieken van vroegere Amerikaanse agenten heeft gebruikt om Amerikaanse burgers te bespioneren.

Toch is de vrijage van de prins met de regering-Trump niet verbroken. In de tweeënhalf jaar na de eerste ontmoeting met Kushner heeft prins Mohammed bijna alles wat hij wilde voor elkaar gekregen bij het Witte Huis.

Iedere winter nodigt prins Mohammed investeerders en voormalige functionarissen uit in Abu Dhabi voor een feestelijke bijeenkomst om daarmee zijn mondiale invloed te demonstreren.

Op de gastenlijst van afgelopen december prijkten onder meer de voormalige Britse premier Tony Blair, de voormalige Franse president Nicolas Sarkozy, de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice, Stephen Hadley, adviseur nationale veiligheid in het Bushtijdperk, de Amerikaanse investeerders Mohamed A. El-Erian, David M. Rubenstein en Thomas S. Kaplan, en de Chinese computerdeskundige en investeerder Kai-Fu Lee. Onverschrokken had de prins ook Dmitriev, de Russische zakenman met banden met Poetin, op de lijst gezet.

‘Trump heeft herhaaldelijk de positie van de prins gesteund’

De interventies van de prins na de Arabische Lente hebben de regio niet echt gestabiliseerd. Een medewerker die hij naar Caïro had gestuurd om de zieltogende economie uit het slop te halen is gefrustreerd teruggekeerd.

De door de militaire gesteunde regering in Egypte is nog steeds afhankelijk van de miljarden dollars per jaar van de Emiraten en hun bondgenoten in de Golf, en ondanks de hulp van de VAE en luchtaanvallen van de Israëli’s heeft Caïro nog geen einde kunnen maken aan het militante verzet in de Noordelijke Sinaï.

Het isoleren van Qatar heeft er niet toe geleid dat het land zijn beleid veranderde. In Libië is Khalifa Haftar in een bloedige patstelling beland. Het offensief van de prins in de Hoorn van Afrika heeft rivalen zoals Turkije en Qatar ertoe aangezet om ook te proberen toegang en invloed te krijgen in dat gebied. In Somalië hebben de VAE-troepen zich na beschuldigingen van omkoping door de zwakke centrale regering verplaatst naar de half-autonome gebieden Puntland en Somaliland.

Djibouti verving de VAE-havenmanagers door een Chinese concurrent omdat ze de haven verwaarloosd zouden hebben.

‘Hij vindt zichzelf een Machiavelli, maar hij gedraagt zich als een Mussolini,’ zegt Bruce Riedel, een wetenschapper aan de Brookings Institution en voormalig medewerker van de CIA.

In Saoedi-Arabië is de VAE-prins in verlegenheid gebracht door de conclusie van Amerikaanse veiligheidsdiensten dat zijn Saoedische protegé de opdracht had gegeven voor de brute moord op Khashoggi, een in Virginia woonachtige Saoedische dissident en columnist bij The Washington Post. Hun gezamenlijke nu al vier jaar durende interventie in Jemen is vastgelopen, met afschuwelijk veel burgerslachtoffers.

‘De VAE is een smet op het geweten van de wereld, de VAE zoals het land momenteel wordt geregeerd schendt iedere norm van de beschaafde wereld,’ zegt Democratische afgevaardigde uit Californië Ro Khanna. Toch houdt de prins een sterke positie bij de regering-Trump. De outside-invoorstellen voor vrede tussen de Palestijnen en Israël die zijn doorgegeven door de regering-Obama vormen de kern van de plannen die Kushner aan het ontwikkelen is.

Trump heeft herhaaldelijk de positie van de prins gesteund: door zijn Saoedische protegé te steunen na de moord op Khashoggi, door het isoleren van Qatar toe te juichen, zelfs terwijl de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie zich er publiekelijk tegen hadden uitgesproken, door de nucleaire deal met Iran op te zeggen, door te proberen de Moslimbroederschap als een terroristische organisatie te bestempelen en door zijn veto uit te spreken over het staken van de militaire steun aan de troepen van Saoedi-Arabië en de VAE in Jemen.

In april sprak Trump publiekelijk zijn steun uit voor de Libische krijgsheer die de voorkeur heeft van de prins, precies één dag na een telefoontje met prins Mohammed – ook al had minister Mike Pompeo van Buitenlandse Zaken dezelfde krijgsheer eerder met klem verzocht zich terug te trekken.

Mattis, de voormalige minister van Defensie, hield vorige maand een lezing in Abu Dhabi gesponsord door prins Mohammed. Toen hij toetrad tot de regering-Trump maakte Mattis bekend dat hij 242.000 dollar aan salaris ontving, maar ook waardevolle aandelenopties als directielid bij General Dynamics, een bedrijf dat voor Defensie werkt en uitgebreid zaken doet met Abu Dhabi. Ook heeft hij gewerkt als onbezoldigd adviseur van prins Mohammed.

‘Het is het Jaar van de Tolerantie. Hoeveel landen in de wereld hebben nu een jaar van de tolerantie?’ vroeg Mattis. ‘Ik ken ze niet,’ zei hij. ‘U bent een lichtend voorbeeld.’  

Een federatie van emiraten

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) vormen een federatie van zeven entiteiten, die in theorie alle gelijk zijn: Abu Dhabi, Dubai, Ajman, Sharjah, Fujairah, Ras al-Khaimah en Umm al-Qaiwain. Bij de vorming van de staat in 1971, drie jaar na het vertrek van de Britten uit de Perzische Golf, werd bepaald dat Abu Dhabi de voorlopige hoofdstad zou worden. De emir van Abu Dhabi, Zayed al-Nahayan, werd door zijns gelijken tot president benoemd voor een periode van slechts vijf jaar.

Maar in de praktijk drukte deze van meet af aan zijn stempel op de federatie. Na zijn dood, in 2004, werd zijn werk voortgezet door zijn zonen. Slechts het emiraat van Dubai, geleid door de dynastie van de Al-Maktoum, slaagde erin een zekere autonomie te behouden.

Maar sinds de financiële crisis die Dubai hard trof in 2008, neemt Abu Dhabi een steeds dominanter positie in omdat de overige dynastieën niet over de middelen beschikken om de ontstane situatie het hoofd te bieden.

Abu Dhabi’s monopolie

‘Westerlingen bewaren van de Verenigde Arabische Emiraten vaak het beeld van vrije mensen, gemakkelijke toegang tot alcohol en een defilé van bikini’s op het strand in Dubai, maar het politieke en ideologische zenuwcentrum bevindt zich in Abu Dhabi’, tekent The Huffington Post Maghreb aan. ‘De verwerving van het monopolie van de macht door de koninklijke familie van Abu Dhabi, de Al-Nahayans, werd versnel door het economische faillissement van Dubai tijdens de financiële crisis in 2008.

In de steek gelaten door Abu Dhabi, werd Dubai genoodzaakt een groot deel van zijn grondwettelijke macht over te dragen aan de dynastie van de Al-Nahayans. In die dagen was één man al bezig om zijn positie in die familie te versterken: de erfprins Mohammed bin Zayed. Deze is ervan overtuigd dat met een beetje onderdrukking de aspiraties van het individu ten aanzien van sociale rechtvaardigheid en politieke vrijheden wel in toom te houden is.’

Auteur: David D. Kirkpatrick

The New York Times
VS | dagblad | oplage 1.120.402

De krant der kranten. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium. Het motto ‘All the news that’s fit to print’ wordt sinds 1896 bewaakt door de familie Ochs Sulzberger en gekielhaald door de Britse filosoof Alain de Botton, die de correctie: ‘Some news that’s fit to print’ voorstelt.

Plaats een reactie